Vai trò quần chúng nhân dân và cá nhân trong lịch sử

III. VAI TRÒ QUẦN CHÚNG NHÂN DÂN VÀ CÁ NHÂN TRONG LỊCH SỬ

Chủ thể của sự phát triển xã hội là con người. Trong đó vai trò của QCND và vĩ nhân trong lịch sử là khác nhau nhưng có quan hệ chặt chẽ nhau.

1. Khái niệm quần chúng nhân dân (QCND), vĩ nhân

a. QCND

  • Là cộng đồng người có cùng lợi ích căn bản, liên kết thành tổ chức với cùng người lãnh đạo để giải quyết những vấn đề kinh tế - chính trị - xã hội của thời đại họ. Trong đó hạt nhân là các tầng lớp lao động sản xuất.
  • QCND gồm:
    • Các tầng lớp lao động sản xuất. Đây là thành phần hạt nhân của QCND.
    • Tầng lớp chống lại giai cấp thống trị.
    • Tầng lớp thúc đẩy sự tiến bộ xã hội.

b. Vĩ nhân, lãnh tụ

  • Vĩ nhân là cá nhân kiệt xuất, nắm vững những vấn đề cơ bản nhất trong một lĩnh vực nhất định của lý luận hoặc của thực tiễn và có nhiều cống hiến cho xã hội. (Các Giáo sư, các vị Anh hùng, các nhà bác học.v.v..)
  • Lãnh tụ là vĩ nhân, đồng thời lãnh tụ còn có các phẩm chất cơ bản như:
    • Trí tuệ uyên thâm, nhìn xa, hiểu rộng nắm được xu thế khách quan của lịch sử.
    • Có năng lực tổ chức, tập hợp quần chúng nhân dân và định hướng họ vào một mục tiêu xác định.
    • Hy sinh quên mình vì lợi ích của QCND.

2. Quan hệ giữa QCND và vĩ nhân, lãnh tụ trong lịch sử

a. QCND là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội, là người sáng tạo lịch sử

  • QCND sáng tạo của cải vật chất cho xã hội.
    • QCND sáng tạo ra của cải vật chất, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội thông qua sản xuất vật chất. Sản xuất vật chất là hoạt động của QCND chứ không phải của một cá nhân nào.
    • Nhân dân lao động cải tiến công cụ lao động, làm biến đổi TLSX, tăng NSLĐ, trong quá trình đó trình độ của người lao động càng được nâng cao. Do đó trình độ của LLSX ngày càng phát triển kéo theo sự phát triển của quan hệ sản xuất, của phương thức sản xuất và toàn bộ xã hội.
  • QCND là động lực cơ bản của mọi cuộc cách mạng xã hội.
    • CMXH là phương thức thay thế hình thái kinh tế - xã hội cũ bằng hình thái kinh tế - xã hội mới cao hơn. Trong cách mạng xã hội, quần chúnh nhân dân là lực lượng cơ bản của cách mạng. Ở đâu quần chúng nhân dân tham gia cách mạng càng đông đảo, giác ngộ cách mạng càng cao, hành động cách mạng càng tích cực, quyết tâm thì ở đó cách mạng nhất định giành được thắng lợi. Cách mạng xã hội là ngày hội của quần chúng, là sự nghiệp của QCND chứ không phải của một số cá nhân.
    • Trong các cuộc cách mạng xã hội, lợi ích của QCND là động lực của mọi hoạt động cách mạng; lợi ích của QCND vừa là điểm khởi đầu, vừa là mục tiêu cuối cùng của các hoạt động cách mạng.
    • Trong thực tiễn, ngọn cờ cách mạng nào thực sự vì dân, cho dân thì cuộc CM ấy được đông đảo QCND ủng hộ và tìm thấy sức mạnh to lớn, quyết định thắng lợi của CM.
  • QCND có vai trò to lớn trong việc sáng tạo ra những giá trị tinh thần.
    • QCND trực tiếp sáng tác ra văn học, nghệ thuật. Đó là nền văn hóa nghệ thuật dân gian. Bác Hồ "QCND không chỉ sáng tạo ra những của cải vật chất mà quần chúng còn sáng tác nữa. Những sáng tác ấy là những hòn ngọc quý". Ngay trong văn học dân gian, nhân dân lao động đã ca ngợi cái đẹp, cái thiện, chống cái xấu, cái ác, hướng con người tới chân thiện mỹ góp phần làm xã hội phát triển. Tác phẩm văn học nào xa rời các giá trị dân gian thì rất khó trở thành các tác phẩm văn học lớn.
    • Đời sống của nhân dân lao động là cội nguồn vô tận của mọi sáng tạo trong văn học nghệ thuật. Thực tiễn lao động sản xuất và đấu tranh xã hội của nhân dân là cơ sở, động lực của sự phát triển khoa học (cả KHTN, XH và KHKT).
    • Các giá trị tinh thần được sáng tạo ra đến lượt nó có vai trò to lớn đối với sự phát triển xã hội, nó tác động to lớn đến việc nâng cao trình độ của LLSX, nâng cao sản xuất và đời sống. Ngày nay khoa học trở thành LLSX trực tiếp.

Tóm lại: Trên tất cả các mặt từ kinh tế, chính trị, thực tiễn đến tinh thần thì QCND luôn đóng vai trò quyết định trong sự phát triển lịch sử.

  • Chống quan điểm sai lầm: quan điểm của giai cấp phong kiến, giai cấp tư sản coi khinh người lao động.

b. Vĩ nhân, lãnh tụ có vai trò quan trọng đối với phong trào quần chúng

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, vai trò của quần chúng nhân dân và vai trò của cá nhân trong lịch sử có quan hệ khăng khít, không tách rời nhau

  • Sự xuất hiện của lãnh tụ là yêu cầu tất yếu khách quan của lịch sử.
    • Phong trào quần chúng cần phải có người lãnh đạo để đoàn kết quần chúng, thống nhất hoạt động của họ, hướng vào giải quyết những vấn đề then chốt nhất của lịch sử đang đặt ra. Lãnh tụ có vai trò tập hợp sức mạnh của quần chúng nhân dân
    • Ph. Ăngghen đã chỉ ra rằng: “Sự xuất hiện của những lãnh tụ, cá nhân kiệt xuất tiêu biểu cho thời đại không phải hoàn toàn ngẫu nhiên mà mang tính tất nhiên”. Ph.Ăngghen cũng khẳng định vai trò quan trọng của Mac trong sự nghiệp xây dựng học thuyết cách mạng soi sáng cho sự nghiệp giải phóng cho con người. “Con người đó mất đi là một tổn thất to lớn không sao lường hết được đối với giai cấp vô sản đang đấu tranh ở Châu âu và Châu Mỹ, đối với khoa học lịch sử”. Lênin viết: “Trong lịch sử, chưa hề có giai cấp nào giành được quyền thống trị nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào”.
  • Lãnh tụ với tài năng và đức độ của họ xuất hiện đúng lúc bao giờ cũng có tác dụng thúc đẩy phong trào QCND phát triển mạnh mẽ, chắc chắn, đúng hướng, ít sai lầm và do đó giúp cho phong trào quần chúng đạt tới những thành quả tốt đẹp nhất, to lớn nhất, góp phần thúc đẩy nhanh tiến trình phát triển của lịch sử.
  • Lãnh tụ thường là người sáng lập các tổ chức chính trị - xã hội, là linh hồn sống của các tổ chức cách mạng đó.
  • Lãnh tụ là tấm gương sáng về nhân cách cho quần chúng nhân dân noi theo.

Lãnh tụ mất đi là tổn thất to lớn cho phong trào cách mạng và cách tốt nhất để ghi nhớ công lao của lãnh tụ là tiếp nối, noi gương lãnh tụ để tiếp tục sự nghiệp mới.

c. Quan hệ biện chứng giữa vai trò của QCND và vĩ nhân lãnh tụ

  • Sức mạnh của quần chúng nhân dân được trở thành hiện thực và được phát huy khi được sự chỉ đạo bằng tư tưởng vĩ đại của vĩ nhân, lãnh tụ; được lãnh tụ tập hợp tổ chức và hướng vào mục đích đúng đắn.
  • Sức mạnh của vĩ nhân lãnh tụ là ở chỗ được quần chúng nhân dân đồng tình ủng hộ, tin yêu và thán phục. Cá nhân kiệt xuất, lãnh tụ là sản phẩm của phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân nên sức mạnh của họ, trí tuệ của họ bắt nguồn từ QCND. Cá nhân ưu tú, lãnh tụ kiệt xuất là sản phẩm của thời đại, đại diện cho lợi ích và ý chí của nhân dân và chỉ những cá nhân như thế mới được nhân dân công nhận là người lãnh đạo thật sự của họ. (Mac, Ănghen, Lênin, Hồ Chí Minh, Bác Tôn, Bác Phạm Văn Đồng v.v..cả đời luôn khiêm tốn, không hề tách khỏi QCND. Họ là những lãnh tụ tài giỏi được nhân dân yêu kính.)
  • $Tóm lại: Chủ nghĩa Mac-Lênin đánh giá cao vai trò của vĩ nhân trong lịch sử. Nhưng chủ nghĩa Mac-Lênin kiên quyết chống lại tệ sùng bái cá nhân. (Phân tích hạn chế của tệ sùng bái cá nhân).
  • Liên hệ thực tiễn, ý nghĩa của vấn đề này đối với sự nghiệp cách mạng hiện nay.
  • Lịch sử đã chứng minh bất kỳ giai cấp nào muốn cách mạng thành công phải biết dựa vào dân.
  • Đảng ta luôn khẳng định sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của QCND và kiên trì bài học lấy dân làm gốc trên mọi lĩnh vực để xây dựng thành công CNXH.
  • Ngày nay, chúng ta luôn đi tìm những động lực để kích thích sự chuyển động của quảng đại QCND trong cải tạo kinh tế, xã hội, văn hóa, đổi mới về chính trị. Những động lực đó là lợi ích chính đáng của QCND như: dân chủ, tự chủ trong sản xuất kinh doanh, việc làm, vốn, tri thức, văn hóa, tinh thần đoàn kết.v.v..
  • Chúng ta phải chú trọng giáo dục lòng kính yêu lãnh tụ, nhưng đồng thời phải cảnh giác và ngăn ngừa tệ sùng bái cá nhân.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Giáo trình Triết học Mác Lênin
  • Đại học An Giang
"Like" us to know more!