Vị cứu tinh của nhân loại

Vị cứu tinh của nhân loại

Ở thế kỉ trước, những ai mắc các bệnh hiểm nghèo như bệnh dại, viêm màng não, viêm tủy sống... đều coi như bị kết án tử hình.

Người đã dũng cảm đứng ở hàng đầu của cuộc đấu tranh quyết liệt chống lại những bản án bất công này đối với con người chính là nhà bác học vĩ đại Lu-i Pá-xtơ.

Vào một buổi sáng ảm đạm cuối năm 1880. Pa-xtơ đã được chứng kiến cái chết thảm thương vì bệnh dại của một em bé ngây thơ, vô tội. Trước lúc thở hơi cuối cùng, cả thân hình em quằn quại đau đớn, đôi mắt ngây dại đầy vẻ tuyệt vọng, rớt rãi như bọt xà phòng, sủi đầy hai bên mép, nom thật ghê rợn...

Pa-xtơ thử lấy một chút nước rãi của nạn nhân tiêm vào thỏ thì thấy con vật cũng chung số phận với em bé.

"Bằng bất kỳ giá nào cũng phải cứu cho được những người bị bệnh dại!" -iếng nói của lương tâm như văng vẳng bên tai Pa-xtơ. Từ đó, ông tập trung hết tinh lực của mình vào cuộc đấu tranh chống lại thứ bệnh hiểm nghèo này.

Nhà bác học đã bước vào những năm cuối cùng của cuộc đời lao động không mệt mỏi. Đằng sau ông là cả một kho kinh nghiệm khổng lồ trong việc chế tạo vắc-xin phòng bệnh toi gà, bệnh than, bệnh lợn đóng dấu... Mặc dù đây cũng là bệnh truyền nhiễm nhưng Pa-xtơ không tài nào tìm thấy thủ phạm gây bệnh dại dưới kinh hiển vi và cũng hoàn toàn thất bại trong việc nuôi cấy chúng trong các môi trường thông thường. Vậy bản chất những kẻ gây tội ác là gì? Pa-xtơ cứ tạm cho chúng là một loại chất độc gọi là vi-rút. (Hồi đó chưa ai biết vi-rút là một loại sinh vất).

Cuộc truy tìm bọn tội phạm vẫn được tiếp tục. Cuối cùng, hai học trò của Pa-xtơ là Ru và Săm-téc-lanh đã tìm thấy nơi ẩn náu của vi-rút gây bệnh dại ở não con vật. Chỉ cần lấy một chút dịch hút não của con vật bị bệnh tiêm vào thỏ là nó sẽ lên cơn dại ngay. Con đường đi đến chế tạo vắc-xin đã hé mở.

Pa-xtơ đã kiên trì làm thí nghiệm giảm độc lực của mầm bệnh bằng đủ mọi phương pháp. Sau nhiều lần tiêm truyền thỏ kết hợp với cách làm khô đặc biệt, nhà bác học đã chế tạo được loại vắc-xin phòng bệnh dại cho chó.

Công trình nghiên cứu trong suốt năm năm trời ròng rã tưởng chừng như đến đây có thể kết thúc thắng lợi. Nhưng việc đời thật trớ trêu. Kết quả chắc chắn trong phòng thí nghiệm khi đưa ra áp dụng vào thực tế thì lại trở thành vấn đề không dễ gì thức hiện nổi. Bởi vì muốn phòng bệnh cho hơn 2 triệu con chó của nước Pháp hồi đó thì phải cần tới khoảng 125.000 bộ não thỏ để chế vắc-xin. Ấy là chưa kể đến việc phải xây dựng hàng loạt cơ sở sản xuất loại thuốc này trên khắp nước Pháp.

Vậy lối thoát là ở đâu? Pa-xtơ đã phát hiện ra thời kì ủ bệnh ở người kéo dài từ 20 ngày đến 1 năm. Vì vậy không cần tiêm cho hàng triệu chó mà chỉ tiêm cho người bị chó dại cắn là đủ. Nhưng với tính thận trọng của nhà khoa học và trách nhiệm cao đối với tính mạng con người. Pa-xtơ không thể vội vã và thử ngay trên bệnh nhân được.

Và rồi một điều bất ngờ đã đến với Pa-xtơ. Ngày 4 tháng 7 năm 1885 một bà mẹ đã dẫn cậu con trai lên 9 tuổi bị chó cắn đã 6 ngày đến cầu cứu nhà bác học vĩ đại. Số phận em I-ô-xíp Mây-xtơ chỉ còn như treo trên sợi tóc. Sau khi suy nghĩ kỹ, Pa-xtơ thấy lúc này ông không thể được phép chần chừ dù chỉ là một phút. Với lòng tin vững chắc ở sức mạnh của loạvũ khí mới do mình chế tạo, ông quyết định tiêm thẳng vắc-xin phòng chó dại vào cơ thể I-ô-xíp. Thời gian chờ đợi kết quả thật hồi hộp và căng thẳng. Qua 10 ngày rồi 20 ngày em bé vẫn khỏe mạnh như thường. Ngày 27 tháng 7, bé I-ô-xốp vừa được Pa-xtơ giằng khỏi tay thần chết đã cùng mẹ vui vẻ trở về nhà bình an vô sự.

Giờ thì Pa-xtơ hoàn toàn có thể tin vào vắc-xin chống bệnh dại do ông chế tạo. Nhà bác học đã hoàn thành một công trình vĩ đại, tạo ra bước ngoặt mới trong lịch sử nền y học thế giới.

Năm 1888, viện Pa-xtơ đầu tiên được thành lập ở Pa-ri để sản xuất vắc-xin phòng dại và sau đó là vắc-xin phòng các bệnh khác. Tiếp theo, hàng loạt viện Pa-xtơ mọc lên ở hầu hết các nước trên thế giới. Đó là đài kỷ niệm có ý nghĩa nhất đối với vị cứu tinh vĩ đại của toàn thể nhân loại.

Theo con đường Pa-xtơ vạch ra, người ta lần lượt phát hiện ra các vi-rút gây bệnh hiểm nghèo cho người và gia súc đồng thời cũng chế tạo được hàng loạt vắc-xin phòng và chống các bệnh như viêm não Nhật Bản, cúm, quai bị, sốt xuất huyết, bại liệt...

Nếu chất kháng sinh là vũ khí lợi hại chống lại các bệnh chủ yếu do vi khuẩn gây ra thì vắc-xin là vũ khí hùng mạnh giúp con người vừa phòng lại vừa chống được cả những bệnh hiểm nghèo mà thủ phạm bất kể là vi-rút hay vi khuẩn.

Ở nước ta ngay từ thời Pháp thuộc cũng có một số viện Pa-xtơ ở Hà Nội, Sài Gòn và một vài tỉnh khác. Nhưng kỹ thuật chế tạo vắc-xin đòi hỏi phải có trình độ khoa học và kỹ thuật khá cao. Vì vậy những viện này trước kia chủ yếu phải sử dụng các vắc-xin nhập của nước ngoài. Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc và sau ngày giải phóng hoàn toàn đất nước, các viện vệ sinh dịch tễ của ta đã dần dần tiến lên sản xuất được nhiều loại vắc-xin để phục vụ cho công tác vệ sinh phòng dịch đạt kết quả tốt. Đặc biệt việc nghiên cứu thành công sản xuất vắc-xin phòng bại liệt đã đánh dấu một bước trưởng thành trong lĩnh vực y vi sinh vật học của nước ta. Nhờ vậy tỉ lệ mắc bệnh tính theo 100.000 dân đã giảm từ 52,2 trong năm 1959 xuống chỉ còn 0.07 trong năm 1968.

Việc bám sát được trình độ quốc tế trong chế tạo vắc-xin đã là cơ sở vững chắc để chúng ta tin tưởng rằng, trong tương lai không xa, chúng ta hoàn toàn có khả năng đuổi kịp thế giới trên nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật trong đó có ngành vi sinh vật.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Những điều kỳ lạ trong thế giới vi sinh vật
  • Tác giả: Vũ Kim Dũng
  • Nhà xuất bản Thanh Niên, 1984
  • Đánh máy (TVE): kimdungjay, ChungCH, Thuy_trang89, dinhrj, thaoican, lananha1, hainguyenspk và 4DHN
"Like" us to know more!