Văn học

3. Văn học

a) Sách Việt

Về văn học sử Việt Nam bạn phải có hai bộ dưới đây:

- Việt Nam văn học sử yếu của Dương Quảng Hàm, bộ đáng tin cậy nhất nhưng thiếu phần cổ văn học.

- Việt Nam văn học sử giản yếu tân biên (gồm ba cuốn) của Phạm Thế Ngũ, bộ này tương đối đầy đủ hơn cả, tư tưởng có chỗ thiên lệch.

Rồi bạn có thể đọc thêm:

- Việt Nam cổ văn học sử của Nguyễn Đổng Chi (nay rất khó kiếm)

- Văn học thời Lý, Văn học thời Trần của Ngô Tất Tố

- Việt Nam văn học sử của Phạm Văn Diêu (chưa trọn bộ)

- Quốc văn đời Tây Sơn của Hoàng Thúc Trâm

- Hồ Xuân Hương của Hoàng Thúc Trâm

- Nguyễn Công Trứ của Lê Thước

- Cao Bá Quát của Trúc Khuê

- Tuy Lý Vương, Trông giòng sông Vị, Hàn Mặc Tử của Trần Thanh Mại

- Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh

- Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan.

Tôi nên kể thêm những cuốn giảng văn của Bàng Bá Lân, Phạm Văn Diêu, Phạm Thế Ngũ..., những cuốn hợp tuyển như:

- Văn đàn bảo giám chép rất nhiều thơ, phú, kinh nghĩa nôm. Rất tiếc bộ đó chưa tái bản.

- Hương hoa đất nước của Trọng Toàn

- Tục ngữ phong dao, Nam thi hợp tuyển, Câu đối, Đào vương ca của Nguyễn Văn Ngọc

- Nam thi hợp tuyển của Phan Văn Thiết, cuốn này lựa toàn những thơ của thi sĩ miền nam.

Vài nhà đã dịch những văn thơ cổ của ta như:

- Hoàng Việt thi tuyển dịch giả Vũ Huy Chiểu,

- Vũ trung tùy bút của Phạm Đình Hổ, có hai bản dịch, một của Nguyễn Hữu Tiến, một của Nguyễn Đỗ Mục.

- Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ, Trúc Khê dịch.

Bàn về lý thuyết văn học, mới có hai cuốn, tư tưởng đều thiên về chủ nghĩa xã hội:

- Văn học khái luận của Đặng Thái Mai

- Con đường văn nghệ mới của Triều Sơn.

- Cuốn Quan niệm và sáng tác thơ của Đoàn Thêm chỉ thu thập và dịch những đoạn ngắn của các văn nhân thi sĩ phương Tây bàn về thơ (hầu hết là Pháp).

Làm thơ và viết văn

- Quốc văn cụ thể của Bùi Kỷ

- Việt thi của Trần Trọng Kim

- Thi pháp của Diên Hương

- Ba loại văn của Vũ Ngọc Phan

- Luyện văn (3 cuốn) của Nguyễn Hiến Lê

- Hương sắc trong vườn văn (2 cuốn)của Nguyễn Hiến Lê

- Nghệ thuật viết văn của Phạm Việt Tuyền

- Thuật viết văn của Nguyễn Văn Hầu

Lịch sử văn học ngoại quốc

Ta mới có vài cuốn sơ lược dưới đây:

- Hán Việt văn khảo của Phan Kế Bính.

- Văn học nước Pháp của Phạm Quỳnh

- Lược khảo thơ Trung Quốc của Doãn Kế Thiện

- Lược khảo tiểu thuyết Trung Hoa của Nguyễn Huy Khánh

- Đại cương văn học sử Trung Quốc của Nguyễn Hiến Lê

Nhà Ziên Hồng đã dịch được vài cuốn về lịch sử văn học hiện đại của Mỹ.

Sách dịch

Về văn học cũng rất ít, trước sau độ vài trăm cuốn. Dịch văn thơ Trung Hoa:

- Đường thi của Ngô Tất Tố

- Đường thi của Trần Trọng Kim

- Đường thi trích dịch của Bùi Khánh Đản và Đỗ Bằng Đoàn (in Ronéo)

- Cổ văn Trung Quốc của Nguyễn Hiến Lê

- Tình sử của Nguyễn Quang Oánh

- Tình sử của Phan Mạnh Danh

- Liêu Trai chí dị có bản dịch của Tản Đà, của Đào Trinh Nhất và của Hiếu Chân

- Hán văn tinh túy của Lãng Nhân

- Thơ Đỗ Phủ dịch giả Nhượng Tống

- Sử ký của Tư Mã Thiên - n.t.

- Mái Tây - n.t.

- Ly tao - n.t.

- Lã Thị Xuân Thu , dịch giả Trần Đình Khải

- Tuyển tập Lỗ Tấn , của Giản Chi

- A. Q chính truyện - n.t.

- Chiến Quốc sách của Giản Chi và Nguyễn Hiến Lê

- Những bản dịch truyện Tàu, như Kim cổ kỳ quan, Tam Quốc, Đông Chu liệt quốc, Thủy Hử, Tây Du, Phong thần...

Dịch Văn chương Pháp thì trước thế chiến, ta chỉ có mươi cuốn của Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh.

Mấy năm gần đây, nhiều nhà đã dich tiểu thuyết của Pháp, Mỹ, Anh, Nga, Đức,... đa số là của Pháp và Mỹ. Những bản của các nhà xuất bản Thời Mới, Cảo Thơm, Giao Điểm, Lá Bối... đều dùng được.

b) Sách Pháp

Pháp ngữ

- Grammaire de l'Académie francaise

- Dictionnaire des difficultés grammaticales et lexicologiques của J. Hanse

- Théorie de l'Art et des genres littéraires của J. Suberville.

- La versification francaise của J. Suberville

- Le problème du style của R. de Gourmond.

- L'art d'écrire của A. Albalat

- Conseils sur l'art de'écrire của G. Lanson.

- Dictionnaire étymologique của A. Dauzat

- Dictionnaire des synonymes của R. Bailly

Văn học Pháp

- Histoire de la littérature francaise của Lason

- Histoire de la littérature francaise classique của D. Mornet

- Histoire de la littérature francaise du symbolisme à nos jours của H. Clouard

- La méthode scientifique de l'Histoire littéraire của G. Renard

- Littérature comparée của P. Van Tieghem

- Le roman francais depuis la guerre của Maurice Nadeau

- Bilan littéraire du 20è siècle của R. M. Albérès (cuốn này có một bản dịch của Phạm Đình Khiêm - Đại học Huế xuất bản)

Bạn nào muốn biết lý thuyết “tiểu thuyết mới” của Pháp thì có thể đọc Pour un noveau roman của Alain Robbe Griliet.

Văn học Trung Hoa

- La littérature chinoise của O. K. Ghéquier trong loại Que sais je, tuy vắn tắt mà rõ ràng và đủ những điều cốt yếu.

- Bộ Littérature chinoise gồm ba cuốn của Margouliès viết rất công phu, tác giả chú trọng về lịch sử các thể văn thơ hơn là về việc phê bình.

- Histoire de la littérature chinoise moderne của H.V. Boven

- Somemets de la littérature chinoise contemporaine của Mousterleet

Trừ những sách của Margouliès, không có cuốn nào in tên các tác giả cùng tác phẩm bằng chữ Hán, cho nên người nào đọc chưa biết chút gì về Văn học sử Trung Hoa đọc xong không nhớ được bao nhiêu[1].

Văn học các nước khác

Tôi chỉ xin giới thiệu mươi cuốn:

- Histoire littéraire de l'Europe et de l'Amérique của P.V. Tieghem

- Histoire de la littérature anglaise của E. Legouis

- La littérature américaine của Ch. Cestre

- Les romans américains contemmporains của A. Bairvir

- Hisstoire de la littérature russe depuis les origines jusqu'à nos jours của K. Waliszewski

- Le roman russe của E.M. de Vogue (cuốn này cổ rồi, nhận xét về Dostoievski không được kỹ, nhưng văn hay, đọc rất thích, tiếc rằng khó kiếm).

- Hisstoire de la littérature allemande của G.Banqui.

Littérature italienne của H. Hauvette

Về các nước khác bạn có thể đọc loại Que Sai je hoặc bộ

- Hisstoire des littératures (ba cuốn) trong Encyclopédie de la Pléiade của nhà Gallimard.

Muốn tra cứu thêm, bạn nên coi thêm cuốn La biblithèque de l'Honnête homme.

Ông A. Souché trong cuốn Quels livres faut il avoir lus? đã giới thiệu những danh tác của thế giới dịch ra tiếng Pháp.

Chú thích

  1. Nếu bạn biết tiếng Anh thì nên đọc cuốn A History of Modern Chinese Fietion 1917-1957 của C. T. Hsia (Hạ Chí Thanh) Yale
    University 1961. Cuốn này có đủ tên tác giả, tác phẩm bằng chữ Hán. Chúng tôi mới soạn xong cuốn Văn học Trung Quốc hiện đại: 1898-1960 sẽ cho xuất bản một ngày gần đây.
    Nếu bạn biết chữ Hán thì có thể đọc những cuốn này:
    - Trung Quốc văn nghệ tự trào sử lược của Chu Duy Chi
    - Tân trứ Trung Quốc Văn học sử của Hồ Vân Dực
    - Bạch thoại văn học sử của Hồ Thích (mới chỉ có cuốn Thượng)
    - Trung Quốc thi sử của Lục Khảng Như
    - Từ sử của Lưu Lục Bàn
    - Trung Quốc tiểu thuyết sử lược của Lỗ Tấn
    - Cổ văn quan chỉ (mà tôi đã tuyển và dịch trong cuốn Cổ văn Trung Quốc)
    - Những cuốn văn tuyển của các tác giả hiện đại.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)