Thơ an ủi ta và nâng cao lý tưởng của ta

4. Thơ an ủi ta và nâng cao lý tưởng của ta

Rất ít người làm được thơ, mặc dù ai cũng đã có lần tấp tểnh chắp vần - phần nhiều là thơ “Con Cóc”.

Có gì đẹp bằng thơ? Có gì di dưỡng tâm hồn ta hơn là thơ?

Tôi không muốn sống chung với một số thi sĩ như Baudelaire chẳng hạn; hoặc họ trụy lạc, hoặc khinh bạc, hoặc điên rồ, hoặc ích kỷ; song tôi cũng không muốn đội một vòng hoa lên đầu hết thảy các thi sĩ rồi mời họ ra khỏi châu thành. Những thi sĩ chân chính rất có ích cho nhân loại. Họ là những bông hoa rực rỡ, những vì sao lấp lánh; họ lại là bạn tâm tình của mọi người. Họ luôn luôn thành thực, nên ta mến họ.

Ai không có lúc hăng hái tin tưởng, không thấy sôi nổi muốn làm một việc gì mà người thân thì không hiểu mình, còn đồng chí thì ở xa. Biết kể chí hướng với ai đây, nếu không có những thi sĩ như Victo Hugo và Nguyễn Công Trứ?

Ai không có lúc bồi hồi nhớ quê, đăm đăm mong bạn, hoặc tiếc một mối tình tan vỡ; hoặc mơ mộng một cảnh vui tươi? Không có tri âm ở bên ư? Thì đã có Nguyễn Du, Đoàn Thị Điểm, Xuân Diệu, Thế Lữ và hàng trăm hàng ngàn thi sĩ khác của mọi thời và mọi xứ.

Thu về ta đọc “Tiếng Thu” của Lưu Trọng Lư, xuân đến ta ngâm “Xuân về” của Nguyễn Bính, và cảnh vật chung quanh sẽ hóa ra huyền ảo, thân mật với ta hơn.

Đương lúc tuổi xuân phơi phới, đi ngắm cảnh chùa Hương mà không thuộc bài “Chùa Hương” của Nguyễn Nhược Pháp thì ngày đẹp kém tươi mà tình xuân chưa đậm!

Tóc hoa râm, ngắm trăng mà nhớ hai câu:

Quốc cừu vị báo đầu tiên bạch,

Kỷ độ long tuyền đái nguyệt ma [1] .

Thì mới thấy hết cảnh não nuột của ánh trăng, nỗi đau lòng về thân phận.

Chú thích

  1. Đó là câu 7 và câu 8 trong bài Thuật hoài của Đặng Dung. Wikipedia chép chữ thứ hai trong câu 7 là thù 讎. Tản Đà dịch là: Đầu bạc giang san thù chửa trả/ Long tuyền mấy độ bóng trăng soi.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)