Tổng hợp 33 bài học giúp trẻ phát triển trí tuệ theo phương pháp Shichida

Phụ lục: Tổng hợp 33 bài học giúp trẻ phát triển trí tuệ theo phương pháp Shichida

Giai đoạn 0-6 tuổi là thời điểm quan trọng nhất trong cuộc đời để giúp trẻ phát huy tiềm năng trí tuệ. 33 bài tập “học và chơi” theo phương pháp Shichida đem đến những gợi ý thiết thực cho cha mẹ để dạy con thông minh.

Phương pháp Shichida là phương pháp giáo dục sớm nổi tiếng ở Nhật và trên thế giới, được sáng lập bởi TS Shichida Makoto. Phương pháp này được ứng dụng trong các trường học hệ thống Shichida ở Nhật và nhiều nước trên thế giới.

Những bài tập “học và chơi” cùng con theo phương pháp Shichida có thể không mới vi có những trò chơi mà hồi nhỏ ai trong chúng ta cũng đã từng chơi qua, hoặc là bây giờ các bậc cha mẹ vẫn đang dạy cho con mình. Tuy nhiên, không phải ai trong chúng ta cũng biết rõ những bài học đó tác dụng như nào đến sự phát triển trí não của trẻ.

Cha mẹ có thể tham khảo những bài tập Shichida được giới thiệu ở đây cũng như đọc thêm rất nhiều phương pháp giáo dục sớm khác để có cái nhìn rộng và sâu về những kiến thức nuôi dạy trẻ. Điều này sẽ giúp trẻ có cơ hội được tiếp xúc với môi trường kích thích phong phú để tìm ra được thứ chúng thích, phát huy trí tuệ và sáng tạo. Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc cha mẹ phải áp dụng tất cả phương pháp, bài tập với con mình. Mỗi đứa trẻ có sở thích và thiên hướng khác nhau, cha mẹ chỉ nên tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với các bài học đa dạng, từ đó xem con hứng thú với cái nào để tích cực ủng hộ trẻ chơi trò đó. Con cái có cuộc đòi riêng của chúng, chứ không phải là vật sở hữu của cha mẹ, cha mẹ chỉ là người giúp con tìm ra được thiên hướng và dam mê, để con tự tìm ra và hạnh phúc với con đường của riêng chúng.

Những điều cần lưu ý trước khi áp dụng

Giai đoạn từ o - 3 tuổi là thời kì mà khả năng hấp thu của trẻ là cao nhất, trẻ có thể tiếp nhận mọi kiến thức mà ta dạy, từ ngôn ngữ, chữ viết, âm nhạc, thi ca... Giai đoạn từ 3 -6 tuổi là thời kì quan trọng để bồi dưỡng các tố chất mà trẻ có, trẻ có thiên hướng về mặt nào thì ta nên khuyến khích tối đa cho trẻ phát triển về mặt đó.

Phương pháp giáo dục theo phương pháp Shichida này được áp dụng tại nhà, giúp phát triển trí não của trẻ nhỏ trước khi đến trường. Giáo dục tại gia đình là bước quan trọng nhất để phát huy tối đa tiềm năng trí tuệ mà trẻ có, do đó rất cần sự thấu hiểu và hiệp lực của cả cha mẹ. Những bài học này cha mẹ có thể tranh thủ những giây phút thời gian ngắn ngủi sau một ngày làm việc hoặc là ngày nghỉ để chơi cùng con, những giáo cụ cũng có thể tự làm hoặc dễ dàng tìm kiếm được ở Việt Nam mà gia đình khó khăn về kinh tế vẫn có thể làm được. Điều quan trọng là các bậc cha mẹ có thực sự hiểu được phương pháp và đủ tình thương yêu cùng lòng kiên nhẫn để chơi với con hay không mà thôi.

Các bài tập “học và chơi” theo phương pháp Shichida

1. Cảm thụ âm (nghe)

Giúp trẻ cảm thụ âm tốt, thúc đẩy năng lực nhận thức, thúc đẩy năng lực biểu hiện.

Hãy cho trẻ nghe nhạc hoặc tiếp xúc với môi trường âm nhạc càng nhiều càng tốt. Chẳng hạn cho trẻ nghe nhạc qua CD, mua những đồ chơi phát ra âm thanh, thường xuyên nhún nhảy theo bài hát cùng trẻ khi nghe. Khi vận động hãy kết họp cùng các bài nhạc hoặc dụng cụ phát ra âm thanh để hai mẹ con vui vẻ cùng nhau.

Nếu cha mẹ nào có ý định cho trẻ học nhạc thì hãy bắt đầu khi trẻ được 2-3 tuổi. Trong trường hợp con ghét nghe nhạc, đừng ép con phải nghe. Có thể cho con nghe mọi loại nhạc mà con thích chứ không nhất thiết là nhạc cổ điển. Tâm trạng vui vẻ, thích thú khi con nghe nhạc là điều quan trọng nhất.

2. Đọc truyện tranh thiếu nhi (nhìn)

Giúp rèn luyện năng lực tập trung, năng lực tưởng tượng, năng lực đọc cho trẻ.

Cha mẹ hãy đọc truyện thiếu nhi (có nhiều tranh minh họa) cho trẻ nghe, mỗi ngày đọc cho trẻ từ 3 - 5 cuốn, cứ lặp đi lặp lại trong nhiều ngày để luyện cho trẻ trí nhớ và từ vựng. Khi trẻ còn nhỏ tuổi thì chữ càng to, càng nhiều hình minh họa càng tốt.

Từ vựng là chìa khóa mở ra trí tuệ cho trẻ. Trẻ càng nghe được nhiều từ vựng thì khả năng về ngôn ngữ càng được phát triển sau này. Đọc cho trẻ nghe hay nói chuyện với trẻ là cách tốt nhất dạy trẻ về từ vựng. Đừng bao giờ sự trẻ không thể tiếp thu được, vì trí não của trẻ có khả năng tiếp thu bất kì cái gì chúng ta dạy.

Cha mẹ hãy tranh thủ 5-10 phút mỗi ngày vừa bế trẻ vừa đọc cho trẻ nghe, vừa cho trẻ xem tranh ảnh trong truyện.

3. Flash card

Rèn luyện trí nhớ trong thời gian ngắn, nâng cao năng lực nhận thức và vốn từ vựng cho trẻ.

Phương pháp cho trẻ học và chơi với ílash card rất tốt cho sự phát triển não phải vì nó đáp ứng được hai yêu cầu là luyện được phản xạ nhớ rất nhanh và dung lượng nhớ vô hạn.

Cha mẹ có thể mua những bộ thẻ chữ, thẻ số sẵn có ở các cửa hàng sách hoặc tự làm thẻ bằng cách viết chữ và số trên những mẩu giấy nhỏ. Người lớn giơ thẻ lên cho trẻ xem, đồng thời đọc chữ ghi trên đó cho trẻ nghe, khoảng 1 giây/i tấm thẻ. Cứ lặp đi lặp lại nhiều lần và nhiều ngày. Trò chơi này phát huy trí nhớ và tốc độ tư duy lẫn khả năng nhớ khổng lồ của trẻ.

Ví dụ ta viết lên đó chữ “quả táo”, “con chó”... đồng thời kết họp họp ảnh của quả táo, con chó trong tấm card nữa thì càng tốt. Ta cứ tráo qua tráo lại cho trẻ nhìn thì dần dần những từ vựng đó đã đi vào bộ não của trẻ và được lun trữ trong đó.

4. Nhận biết màu sắc

Rèn luyện khái niệm về màu sắc, cảm thụ nghệ thuật, năng lực biểu hiện.

Lúc đầu cha mẹ cho trẻ nhìn những màu sắc đơn giản như trắng, đen, sau đó tăng dần về số lượng.

Mua thật nhiều những quả bóng nhỏ có đủ các màu sắc cho vào một thùng lớn. Người lớn sẽ nhặt từng quả cầu lên và nói tên màu sắc cho trẻ, số lượng màu sắc sẽ tăng dần lên, mới đầu chỉ là xanh, đỏ, vàng... sau đó nhiều hơn nữa. Tiếp theo, ta nói tên màu sắc rồi đố trẻ chọn đúng quả bóng màu đó.

Cha mẹ có thể mua chì màu hay bút lông, cho trẻ nhìn bức tranh rồi luyện trẻ vẽ lại theo các màu sắc có trong tranh.

5. Nhận biết hình dáng

Rèn luyện khái niệm về hình khối, năng lực tưởng tượng, năng lực nhận thức không gian.

Cho trẻ học nhận biết các hình học như vuông, chữ nhật, tam giác, hình thang, tròn, bình hành, thoi, lập thể... khoảng 10 hình học co*bản nhất rồi luyện trẻ nhớ.

Chẳng hạn, cha mẹ có thể cắt tấm bìa thành các hình khối khác nhau, màu sắc khác nhau, cho trẻ chơi trò đoán hình là gì, kết họp luyện luôn nhớ tên màu sắc.

Một cách khác là dạy trẻ về hình của các đồ vật trong nhà, sau đó đố trẻ. Cha mẹ cũng có thể sáng tạo hơn như chơi trò ghép hình, ví dụ từ 2 hình tam giác ghép lại thành hình vuông, hình chữ nhật...

6. Học kích thước to, nhỏ

Học khái niệm to, nhỏ; khái niệm theo thứ tự, trình tự; năng lực giải quyết vấn đề.

Đặt trước mặt trẻ thật nhiều đồ với kích thước khác nhau, cha mẹ sẽ chỉ cho trẻ cái nào là to, cái nào là nhỏ. Sau khi con đã định nghĩa được thế nào là to, nhỏ, ta chơi cùng trẻ bằng cách giơ hai vật ra để trẻ so sánh chọn cái nào to hơn (nhỏ hon).

Sau đó, cha mẹ đưa ra 3, 4 vật, cho con chọn ra 1 vật to nhất hay nhỏ nhất. Giơ hình các con vật, thú nhồi bông rồi đố trẻ là con nào to hơn (bé hon).

7. Luyện ngón tay

Luyện độ khéo léo, kĩ xảo, năng lực tập trung.

Ngón tay hay bàn tay được ví như bộ não thứ hai bởi vì nó đóng vai trò quan trọng nhất đối với mọi hành động hay suy nghĩ của con người chúng ta. Việc cầm được bằng 5 ngón tay là một sự khác biệt rất lớn giữa con người và những loài động vật khác.

Đầu tiên, cha mẹ hãy luyện cho trẻ cầm nắm. Khi con được 2-3 tháng tuổi, nếu người lớn huơ cái gì lên trước mặt con, con sẽ lập tức cầm nắm rất chặt. Lúc đầu, cha mẹ luyện cho con cầm 5 ngón, rồi 4 ngón, rồi đến 3 ngón, rồi đến 2 ngón bằng cách cho trẻ cầm quả bóng hay viên bi nhỏ, bỏ vào hộp rồi bỏ ra và tiếp tục như vậy.

Một cách khác để luyện ngón tay là cho con cầm nắm chiếc khăn, cầm chiếc bút màu để gạch trên giấy.

Để trẻ cầm đồ vật bằng 2, 3 ngón, lúc đầu cha mẹ hãy để con quan sát cách cha mẹ cầm đũa, cầm kéo, cầm bút, sau đó luyện cho trẻ cầm đũa, bút, cầm kéo bằng 2-3 ngón tay. Mới đầu trẻ sẽ không cầm nhưng dần dần, con có thể làm được với sự kiên nhẫn của cha mẹ. Khi dạy trẻ cầm nắm, cha mẹ cần ngồi cùng hướng với trẻ.

8. Luyện về xúc giác và nhận thức cơ thể (skinship)

Rèn luyện năng lực đánh giá bản thân, giá trị bản thân, động lực để hành động.

Bài học này rất quan trọng nhằm giúp trẻ tự nhận thức về bản thân, dạy con về giới tính, có chí tiến thủ, động lực để phấn đấu. Thay tã cho con, ôm nựng con, xoa đầu con là những hình thức biểu hiện tình yêu đối với con. Ba, mẹ có thể tắm chung với con hay là tắm cho con, chỉ cho con biết các bộ phận trên cơ thể để trẻ nhận thức được bản thân mình. Cha mẹ Nhật hay tắm chung với con hoặc dẫn con vào tắm ở bồn tắm công cộng để giúp trẻ nhận thức về cơ thể mình.

9. Nhận biết về số

Rèn luyện khái niệm về số, năng lực hình tượng hóa, ghi nhớ hình ảnh.

Cha mẹ có thể sắp xếp các con vật thành một hàng rồi đánh số từ 1 - 10 sau đó cho trẻ học đếm lại. Cho trẻ nhìn lướt các tấm thẻ có hình các con thú, đồ vật rồi hỏi con có bao nhiều con tất cả.

Chơi trò đếm chấm nhỏ trên tấm thẻ theo phương pháp Glenn Doman, dạy con tập cộng (chẳng hạn trẻ có 2 cái kẹo, cho con thêm 3 cái nữa để con tập đếm 1-5, vậy là tổng có 5 cái kẹo, 2+3=5) cũng là những cách hay giúp con học số. Điều quan trọng ở phương pháp này là không để thời gian chết, hãy luyện tốc độ và khả năng đoán của trẻ.

10. Nhận biết về lượng

Rèn luyện khái niệm về lượng, năng lực trực quan, khái

Cha mẹ đổ nước vào hai cốc với lượng nước không bằng nhau, nói cho con biết cái nào nhiều, cái nào ít. Khi cắt bánh, cắt hoa quả thì ta hỏi trẻ cái nào nhiều, cái nào ít hơn...

Với bài học này thì mua viên sáp nặn về cho trẻ học là hay nhất. Ta sẽ bẻ đôi hay chia nhỏ viên sáp đất sét để cho con học về “nhiều hay ít” một cách dễ dàng hơn. Những bài học liên quan trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày sẽ giúp trẻ ghi nhớ dễ hơn, như hai chị em chia bánh chẳng hạn.

11. Phát triển năm giác quan

Rèn luyện cảm giác, cảm âm, điều hòa được cảm xúc.

Để phát triển các giác quan của con, cha mẹ hãy thường xuyên dẫn con dạo trong ngõ, xóm để trẻ tiếp xúc với thiên nhiên vào cả buổi sáng lẫn buổi tối, vừa đi vừa chỉ cho trẻ tên các loài cây, hoa lá...

Cho trẻ ngửi các mùi thom, loài hoa đồng thời nói cho trẻ biết đó là hoa gì. Nếu được, người lớn ngắt bông hoa, chỉ cho bé các bộ phận bên trong của hoa... để kích thích trí tò mò, ham hiểu biết của trẻ.

Dẫn trẻ đi tham quan các phòng triển lãm bảo tàng, hay nếu không có điều kiện thì đi vào các cửa hàng bán tranh nghệ thuật, đó là những khung cảnh có thể khơi gợi ở trẻ trí tưởng tượng phong phú, giúp trẻ phát triển về khả năng tư duy, tưởng tượng.

Nếu có điều kiện, nên có một hố cát nhỏ trong vườn để trẻ chơi, cha mẹ có thể chơi cùng trẻ đắp hòn non bộ, dựng các hình khối... Cho trẻ tiếp xúc sớm với động vật là một cách giúp trẻ hướng thiện, biết yêu thương người khác, yêu thưcmg động vật.

12. Luyện trí nhớ bằng hình ảnh

Rèn luyện năng lực ghi nhớ hình ảnh, năng lực tái hiện, tốc độ đọc nhanh.

Năng lực tuyệt vòi của não phải chính là ghi nhớ bằng hình ảnh. Trẻ con sẽ dùng hình ảnh để ghi nhớ thông tin đó vào não, sau đó khi cần thiết thì sẽ tái hiện lại hình ảnh đó. Vì thế, cha mẹ hãy dùng hình ảnh minh họa để luyện trí nhớ cho trẻ.

Ở giai đoạn này, rèn luyện khả năng nhìn bằng mắt rất quan trọng, nhưng quan trọng hcm cả chính là để trẻ thâu tóm được toàn cảnh của bức tranh chứ không phải là tập trung vào một điểm cố định nào. Đưa ra tấm hình có con ngựa, quả táo... khoảng 1 giây rồi giấu đi, sau đó đố trẻ là con gì. Cho trẻ nhìn bức tranh khoảng 2 giây sau đó giấu đi hỏi trẻ tranh đó vẽ cái gì. Cha mẹ hãy luyện tốc độ tư duy tăng dần bằng cách rút ngắn thời gian nhìn tranh.

13. Trò chơi xếp hình

Rèn luyện năng lực nhận thức không gian, xử lý thông tin, giải quyết vấn đề.

Mua các hình khối nhiều màu, đủ hình dáng, kích cỡ bằng gỗ hoặc nhựa để trẻ chơi bằng cách xếp chồng lên, hay xếp thành các hình như gợi ý của phần hướng dẫn trò chơi. Đây là một trong những trò chơi hữu ích nhất cho con trẻ vì các bé có thể thỏa sức sáng tạo với những khối hình.

14. Trò chơi phán đoán (extra sensory perception)

Rèn luyện năng lực cảm nhận, trực quan (trực giác), tri giác và xúc giác.

Chẳng hạn, người lớn cầm một hòn bi trong tay cho trẻ xem rồi giấu tay sau lưng, sau đó giơ ra trước mặt trẻ và hỏi xem hòn bi ở tay nào. Hoặc cha mẹ giấu con thú nhỏ sau lưng rồi hỏi con đoán xem con thú nằm ở tay nào...

Lấy bộ bài tú lơ khơ ra, rút ra 5 cây, cho trẻ xem thứ tự, sau đó úp xuống, xoay chuyển vị trí các quan bài trước mặt trẻ, cuối cùng đố trẻ vị trí các quân bài ở đâu.

Đây là trò chơi có thể luyện trực quan, não phải rất tốt, giúp ích nhiều cho trẻ trong việc phán đoán các tình huống trong học tập, công việc sau này.

15. Trò chơi ghép hình

Rèn luyện năng lực tưởng tượng, phán đoán, tư duy.

Đây là trò chơi phổ biến, hầu như cha mẹ nào cũng cho con chơi. Chẳng hạn con có các miếng gỗ rời hình vuông, tròn, chữ nhật, việc của con là ghép đúng vị trí các hình đó trên tấm gỗ lớn.

Lúc đầu, cha mẹ có thể cho con chơi ghép hình đơn giản như hình vuông, tam giác, tròn kể trên.

Dần dần khó hơn thì mua miếng ghép hình con vật, tranh ảnh và chơi cùng trẻ, đoạn nào trẻ gặp khó khăn thì ta gợi ý cho trẻ tìm hướng ghép đúng.

Bí mật trong việc rèn luyện trí thông minh của trò chơi ghép hình chính là: Não phải có vai trò đưa ra dự đoán bằng trực quan xem một bộ phận đó sẽ nằm đúng vị trí nào trong toàn bộ, não trái có nhiệm vụ lắp ghép một cách chính xác những tổ họp đó.

Trò chơi ghép hình sẽ giúp rèn luyện cả não trái và não phải, giúp luyện trí tưởng tượng, tư duy phán đoán lẫn tính nhẫn nại. Cha mẹ hãy thường xuyên khen nếu trẻ làm tốt, khuyến khích trẻ cố gắng, động viên con “cố lên”, “con có thể làm được mà!”... để trẻ kiên trì và vượt qua chính mình.

16. Luyện trí nhớ

Rèn luyện trí tưởng tượng, tập trung, ghi nhơ.

Cha mẹ có thể giúp con ghi nhớ câu chuyện vừa được đọc bằng cách làm những tấm thẻ nhỏ bao gồm những hình liên quan, cho con sắp xếp hình theo thứ tự xuất hiện của các sự kiện trong câu chuyện đó.

Nếu không có thẻ và tranh vẽ, cha mẹ có thể viết các chữ “từ khóa” lên giấy rồi nhắc lại cho con (đây cũng là cách hay để dạy con học chữ).

Hoặc cha mẹ bày ra một loạt hình ảnh (loài hoa, các loại quả), úp và bảo con đoán là hình gì, đồng thời nhắc con câu chuyện, sự kiện liên quan, chẳng hạn “Hôm qua con cũng ăn quả này đấy!”

Mẹ có thể vừa nấu cơm, dọn nhà vừa chơi và đố vui với con. Điều quan trọng nhất ở trò chơi này là tạo ra câu chuyện thú vị để kích thích hứng thú và tâm trạng vui vẻ của trẻ.

17. Chơi trò ám thị

Giúp con có hình ảnh tích cực về bản thân, có húng thú và động lực học hỏi.

Đây là bài học về nuôi dưỡng tâm hồn và trái tim của trẻ nhỏ. Thay vì quát mắng và dùng những từ ra lệnh, cha mẹ hãy dùng những từ ngữ biểu cảm rằng ta sẽ rất vui nếu trẻ làm như thế, hay vỗ tay khen khi trẻ làm việc tốt.

Chẳng hạn khi con tự đi giày, tự mặc quần áo, tự dọn đồ chơi khi chơi xong, vẽ được bức tranh, đọc xong cuốn sách, giúp ta làm việc nhà thì cha mẹ tỏ ra vui mừng khen trẻ, cho con thấy rằng cha mẹ rất hài lòng nếu trẻ làm những việc đó.

18. Luyện trí tưởng tượng bằng hình ảnh minh họa

Rèn luyện năng lực biểu hiện, năng lực miêu tả bằng hình ảnh, năng lực văn học.

Nhiều cha mẹ chơi trò này với con nhưng có thể không biết rằng nó có ích cho trí tưởng tượng của trẻ: giả động tác con chó, con mèo kêu ra sao, cầm chiếc vòng như vô lăng ô tô rồi bắt chước chú lái tàu làm như nào, tạo hình dáng con voi, con gà như nào, tập chơi đồ hàng, cho trẻ tập kịch như là đang biểu diễn thật trên sân khấu.

Cho con đọc thơ, tập làm cô giáo, tập làm người bán hàng... Cha mẹ có thể cùng con thay đổi vai, ví dụ hôm nay mẹ là người đầu bếp, con là người trự giúp lấy dụng cụ thì hôm sau đổi vai con sẽ là người nấu, còn mẹ sẽ là người phụ bếp...

19. Luyện khả năng liên tưởng

Rèn luyện suy nghĩ phổ quát, liên tưởng, năng lực ngôn ngữ, từ vựng, năng lực biểu hiện.

Hỏi con xem nghĩ đến biển thì tưởng tượng đến cái gì (thuyền, cá, bãi cát...) Mặt trời thì liên tưởng đến gì (nóng), con khỉ thì tưởng tượng giống cái gì... hay cùng thi để xem ai nói được nhiều từ có chữ đầu bằng A, B nhiều nhất...

Với những câu trả lời chưa đúng của con, không nên nói là trẻ nói sai rồi, vì như vậy sẽ làm trẻ mất tự tin mà không nói tiếp nữa.

20. Học vẽ

Rèn luyện cách cầm bút, năng lực biểu hiện, sáng tạo.

Mua giấy, sáp màu, bút màu về cho trẻ vẽ. Trẻ muốn vẽ gì cũng được.

Sau đó ta tăng dần độ khó bằng cách đố trẻ vẽ con vật, cho nhìn bức tranh để trẻ vẽ theo... Trẻ vẽ xấu hay đẹp không quan trọng, cha mẹ hãy luôn khen ngợi để khuyến khích trẻ vẽ tiếp.

Khi con vẽ bậy ra sàn, cha mẹ không nên la mắng ngay vì có thể chỉ vì con vẽ hăng say quá mà không nhận ra, hoặc con chưa biết là không được vẽ lên sàn, tường. Hãy dặn con trước về điều đó, hoặc chuẩn bị cho trẻ một không gian thật rộng hoặc một tờ giấy cỡ Ao để con chơi thoải mái.

21. Chơi mê cung hay mê hồn trận

Rèn luyện năng lực cầm bút, sự tập trung, xử lý thông tin.

Trên báo thi thoảng có trò chơi tìm đường đến kho báu trong những bức tranh chi chit đường đi. Cha mẹ cũng luyện như thế bằng cách mới đầu vẽ 2, 3 đường đến chỗ cần đến, sau đó tăng dần độ khó để đố trẻ tìm ra đích đến. Hoặc ban đầu để trẻ vẽ tự do, sau đó thì vẽ mê cung theo luật cha mẹ quy định.

Tùy theo lứa tuổi, bố mẹ đưa ra mê cung đơn giản hay phức tạp. Trò chơi này giúp trẻ rèn luyện các kỹ năng như có cái nhìn bao quát toàn thể, nâng cao ý chí để dẫn đến đích, hiểu rằng muốn đến đích phải biết phân tích tình huống, xử lý thông tin.

22. Tập diễn kịch, tự diễn thuyết giới thiệu về bản thân

Rèn luyện năng lực biểu hiện, năng lực diễn thuyết, khả năng khẳng định và đánh giá bản thân.

Đầu tiên, cha mẹ hãy hướng dẫn cho con những thông tin về bản thân như: con tên là gì, con bố mẹ nào, con bao nhiều tuổi, nhà ở đâu, đang học ở trường mầm non gì, con thích cái gì... Sau đó dạy trẻ giới thiệu về bản thân, diễn kịch cho cả nhà coi, đọc thơ trước mặt mọi người để con luyện tính tự tin.

Nếu con nói sai hay làm gì ngớ ngẩn, cha mẹ cũng không nên cười chế giễu, vì điều đó sẽ làm thui chột sự tự tin của trẻ.

23. Dạy trẻ đọc thơ, ca hát

Rèn luyện năng lực ghi nhớ, năng lực biểu hiện, năng lực lý giải vấn đề.

Cha mẹ hãy tích cực dạy trẻ học thuộc thơ, bài hát. Đây là phương pháp hay để giúp trẻ phát triển trí nhớ, biểu hiện cá tính, lý giải vấn đề. Ngoài ra, cha mẹ có thê dạy con ca dao, tục ngữ, bài đồng dao, dân ca, đồng thời giải thích ý nghĩa cho con hiểu. Ke cho con nghe câu chuyện các danh nhân và đề nghị con nhắc lại cũng là bài tập tốt cho trẻ.

Cha mẹ có thể chơi những trò này cùng con lúc cả nhà đi chơi, đi chự hay khi mẹ nấu com, làm việc nhà...

24. Dạy con làm thơ

Rèn luyện năng lực sáng tạo, năng lực biểu hiện, năng lực văn chương.

Ban đầu, cha mẹ hãy dạy trẻ đọc những bài thơ ngắn, có kèm theo tranh minh họa thì càng tốt. Mỗi lần đọc hết một câu mẹ sẽ dùng thước gõ nhẹ để tạo thành nhịp, như thế trẻ sẽ có hưng phấn để đọc tiếp câu sau.

Bạn có nhớ khi mình còn học mẫu giáo hay lớp 1 cô giáo cũng hay dùng cách này để dạy học sinh đọc bài không? Việc tạo ra nhịp điệu để kích thích sự hưng phấn cho trẻ là vô cùng quan trọng khiến trẻ có động lực muốn tiếp tục học.

Sau đó, cha mẹ hướng dẫn cách ghép vần hay ghép câu thơ ngắn, mới đầu bắt đầu bằng câu thơ 3 chữ, không cần phải vần điệu, sau đó thì tăng dần độ dài. Trẻ nói bất cứ chủ đề nào, câu nào cũng được. Hoặc là ba mẹ đọc câu đầu rồi để trẻ sáng tác câu tiếp theo.ví dụ như: “Con chó nhà em. Có màu lông vàng. Canh nhà rất giỏi...”.

Ở Nhật có thơ haiku là thể thơ 3 câu theo luật 3-5-3 chữ, ví dụ như: “Chú mèo nhỏ/ Đang nghịch đùa/ Chiếc lá khô”. Thể loại thơ này có câu ngắn, liên quan đến sự vật trẻ gặp hàng ngày, trẻ em thích đọc và dễ thuộc. Vì thế, ở các trường học Nhật Bản, việc rèn luyện trí tuệ cho trẻ bằng cách học thuộc lòng thơ haiku là một phương pháp rất phổ biến.

25. Dạy con tính toán

Rèn luyện sự khỏi động tức thời, năng lực tập trung, xử lý thông tin.

Khi trẻ đã bắt đầu biết khái niệm về chữ số, cha mẹ hãy bắt đầu cho con tiếp xúc với các trò chơi tính toán.

Kẻ một bảng, chiều dọc và chiều ngang đều đánh số từ 1 đến 10. Hỏi con 2 cộng 2 nằm ở ô nào. Trẻ sẽ nhìn dọc theo ô 2 ở hàng cột đến vị trí ô 2 ở hàng ngang, viết vào kết quả là 4. Đây là bài học khó nên đòi hỏi sự kiên nhẫn và lặp đi lặp lại nhiều lần.

26. Đếm giờ

Rèn luyện khái niệm về thời gian, cảm giác về thời gian, giờ giấc, thói quen sinh hoạt.

Khi trẻ nắm bắt được khái niệm thời gian, biết giờ giấc thì sẽ hình thành thói quen sinh hoạt đúng giờ, từ đó trẻ sẽ biết giữ lời hứa... Cha mẹ hãy hương dẫn con nhìn đồng hồ, nên kết họp với thời gian ăn của trẻ để dạy trẻ về nhận thức thời gian. Ví dụ như giúp con hình dung 7 giờ sáng thì ăn sáng, hay đúng 12 giờ ăn trưa, 7 tối giờ bố đi làm về thì ăn tối... Tiếp theo đó, cha mẹ có thể dạy con về tính phút, tính giây.

27. Dạy so sánh, quan sát

Rèn luyện khái niệm về so sánh, năng lực quan sát, lý giải từ trái nghĩa.

Đưa ra trước mặt con một loạt đồ vật có hình dáng kích thước khác nhau để dạy con biết so sánh to, nhỏ, cao thấp, nhiều, ít... Khi đi đường hỏi trẻ tòa nhà nào to hơn, cao hơn, cái ô tô nào to hơn, cái nào cao nhất, cái nào thấp nhất...

28. Nhận thức về thứ tự, vị trí

Rèn luyện khái niệm về thứ tự, nhận thức không gian, khái niệm về vị trí, tọa độ.

Dạy trẻ nhận biết trái phải, trên dưới, trước sau. Miêu tả vị trí bằng cách là chỉ vào các đồ đạc sắp xếp trong tủ rồi nói vị trí tương quan cho trẻ. Hoặc cho con nhìn đồ trang trí trên tủ rồi hỏi con xem con gấu được đặt ở đâu...

Cha mẹ cũng có thể kẻ nhiều ô vuông rồi hỏi con ô nào bên phải, bên trái, ô trên, ô dưới. Nếu trẻ lớn hơn một chút có thể kết họp bản đồ để dạy trẻ khái niệm về vị trí, tiếp đến là những khái niệm tọa độ trên trục X, Y.

29. Cho con đi chọ*, mua hàng

Dạy trẻ khái niệm tiền bạc, khái niệm tiền thừa (tiền trả lại).

Cha mẹ hãy chơi trò đồ hàng với trẻ bằng cách bày la liệt các món đồ, nói giá cả mỗi thứ, sau đó đưa trẻ một ít tiền để trẻ tự tính toán trả tiền. Nếu con đưa thừa tiền, hãy hỏi con “Còn dư bao nhiều nhỉ?”...

Nếu nhà có hai anh em, hoặc bạn hàng xóm thì hãy để trẻ chơi trò mua hàng, bán hàng sẽ rất hữu ích.

30. Tập phát triển điểm sai khác

Rèn luyện năng lực nhận thức, năng lực quan sát, và năng lực tập trung.

Trên báo thường có trò đố vui là tìm 5, 6 điểm khác nhau giữa hai bức tranh, thì trò chơi này cũng tương tự như thế. Cho một loạt những bức tranh hay tấm card rồi đố trẻ tìm ra hai con giống nhau, hay tìm điểm chung giống nhau giữa các con vật, hay trong 5 hình tìm ra những điểm chung giữa các hình...

31. Luyện nghe đọc và viết chính tả

Rèn luyện năng lực tưởng tượng, năng lực biểu hiện, năng lực văn chương.

Khi trẻ bắt đầu biết viết thì cha mẹ đọc những từ ngắn cho trẻ viết. Mói đầu trẻ không viết được nhưng cha mẹ đừng vội vàng nôn nóng mà la mắng trẻ, luyện dần dần thì trẻ sẽ tiến bộ.

Khi trẻ đã đi học hoặc gần đến tuổi đi học, cha mẹ ra đề tài gồm các từ khóa để trẻ viết câu văn ngắn, chỉ cần là những từ đơn giản thôi chứ không nên đòi hỏi trẻ phải viết được một câu hoàn chỉnh. Cho trẻ viết nhật ký cũng là một cách hay để rèn luyện khả năng này.

32. Luyện năng lực xử lý

Rèn luyện năng lực viết, tính toán, năng lực tập trung.

Trò chơi này có ý nghĩ rất lớn để tạo cho trẻ ham muốn học tập, lòng say mê lao động và sự tự tin. Chẳng hạn tìm ra đường đi đúng trong mê cung trong 3 phút, làm bài tính trong vòng 2 phút... Với trò chơi xếp hình ta cho trẻ thời gian 3 phút để xếp và bấm thời gian để trẻ làm.

Nếu trong thời gian quy định trẻ chưa làm xong, cha mẹ cũng không nên la mắng hay tỏ thái độ thất vọng mà chỉ nói nhẹ nhàng là đáng tiếc quá, mẹ con mình cùng làm lại nào, hay để mai chơi tiếp... tránh tạo áp lực cho trẻ.

Ngoài ra có thể chơi trò cầm đũa gắp hạt lạc từ cốc này chuyển qua cốc kia trong thời gian cố định... để luyện khả năng tập trung, tính toán cho con.

33. Rèn luyện khả năng hình ảnh

Luyện khả năng ghi nhớ hình ảnh trong não, năng lực tập trung, rèn luyện tinh thần.

Lấy tấm card màu vàng, vẽ một vòng tròn đậm màu xanh lên đó, cho trẻ nhìn trong 15 giây rồi bảo trẻ nhắm mắt lại tưởng tượng xem trong đầu có tưởng tượng lại hình ảnh vừa nhìn không. Cho trẻ nhìn bức tranh trong 15 giây rồi bảo trẻ nhắm mắt lại và tưởng tượng lại bức tranh đó. Lặp đi lặp lại trò chơi này sẽ giúp trẻ nâng cao khả năng tập trung, ghi nhớ bằng hình ảnh vào trong não.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: 300 thói quen rèn luyện nhân cách cho trẻ
  • Tác giả: Shichida Makoto
  • Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Dân trí
  • Nhà phát hành: Công ty CP Sách Alpha