Tề Hoàn Công nuôi binh trong dân

Tề Hoàn Công nuôi binh trong dân

Năm Chu Trang công thứ 12 (năm 685 trước Công Nguyên), công tử nước Tề là Tiểu Bạch giết anh mình là công tử Củ, lên ngôi vua xưng là Tề Hoàn công. Tề Hoàn công muốn phong cho Bão Thúc Nha là người có công, làm Thừa tướng, nhưng ông nhất quyết tiến cử Quản Trọng, vì cho rằng Quản Trọng tài giỏi, có thể phò tá Tề Hoàn công trị quốc xưng bá.

Vì muốn xây dựng nghiệp bá, Tề Hoàn công quên mối thù Quản Trọng từng giúp công tử củ, dùng tên bắn mình, bằng lòng trọng dụng Quản Trọng.

Quản Trọng đề xướng chính sách xoá bỏ chế độ công điền, giảm nhẹ thuế má và hình phạt, thiết lập qui chế làm muối và bán muối, chế tác nông cụ, đúc tiền, chỉnh đốn vật giá, cho phép sĩ, nông, công, thương được góp ý kiến vào việc trị quốc.

Tề Hoàn công nghe xong, hỏi thêm: “Phương sách trị quốc của Trọng phụ thật là cao kiến, khiến cho quả nhân thoát khỏi bế tắc. Hiềm nỗi quân lực nước Tề còn yếu, khó bề uy phục bốn phương, mà muốn tăng quân lại không có tiền, chẳng hay Trọng phụ có cách gì?”

Quản Trọng đáp: “Xưa nay quân cốt tinh, không cốt đông, cốt mạnh về tâm chứ không cần mạnh về lực. Chỉ cần thiên hạ đồng tâm hiệp lực thì có thể giành chiến thắng. Bệ hạ nên ẩn cái danh mà trọng cái thực, có thể dùng cách nuôi binh trong dân. Đó là cách ít tốn kém mà hiệu quả cao, vừa xây dựng được một đội quân hùng mạnh mà ngoại bang lại không hay biết”.

Quản Trọng thấy Tề Hoàn công nghiêm trang lắng nghe, bèn tiếp: “Thần đã suy xét kỹ, cả nước Tề có thể chia thành 21 hương, trong đó công thương 6 hương, sĩ 15 hương. Công thương chuyên tâm kinh thương, tích luỹ tiền của cho quốc gia, bãi miễn quân dịch. Sĩ hương tức nông hương, thời bình do giáp sĩ quản lý nông phu làm ruộng, thời chiến do giáp sĩ chỉ huy nông phu tác chiến. Cứ 5 nhà biên chế thành 1 quĩ, 10 quĩ là 1 lý, 4 lý thành 1 liên, 10 liên thành 1 hương, 5 hương thành 1 quân. Mỗi nhà cử 1 người, 5 người thành 1 ngũ, ngũ có quĩ trưởng, 200 người thành 1 tốt, tốt có liên trưởng, 2000 người thành 1 lữ, lữ có hương lương nhân', 5 lữ, tức 1 vạn người là 1 quân. 15 hương cộng có 3 vạn người, phân làm 3 quân. Như vậy, binh sĩ tức là nông dân, lúc thời vụ thì làm việc nhà nông, lúc nông nhàn thì luyện tập, khi chiến tranh bệ hạ có thể điều động, tập trung họ lại thành quân đội tác chiến, Trên chiến trường, mọi người vốn quen biết nhau, chiến đấu trong đêm tối họ cũng nhận ra giọng nói của nhau. 1 quân đội như thế, sống cùng vui, chết cùng buồn, phòng thủ thì kiên cố, chiến đấu thì hùng mạnh, đủ sức tung hoành thiên hạ”.

Tề Hoàn công khen hay và phong Quản Trọng làm Thừa tướng.

Quản Trọng lập tức áp dụng pháp chế nuôi binh trong dân, kiến lập quân đội. Năm Chu Hi vương thứ hai (năm 680 trước Công Nguyên), tại Quyên, nước Tề hội minh với 4 nước Tống, Trần, Vệ, Trịnh, bắt đầu xưng bá.

Trong thời gian Quản Trọng làm thừa tướng, Tề Hoàn công phía bắc chinh phục 2 tộc Nhung, Địch, phía nam trấn áp Kinh, Sở, trở thành đệ nhất bá chủ thời Xuân Thu, bảo vệ và phát triển ở mức nhất định nền văn hoá tiến bộ ở Trung nguyên. Khổng tử từng cảm khái thốt lên: “Nếu không có Quản Trọng, chúng ta hẳn đều bị bọn man di lăng nhục”.

“Hiệu chi dĩ kế, nhi sách kỳ tình. Viết: chúa thục hữu đạo? Tướng thục hữu năng? Thiên địa thục đắc? Pháp lệnh thục hành? Binh chúng thục cường? Sĩ tốt thục luyện? Thưởng phạt thục minh? Ngô dĩ thử tri thắng phụ hĩ”.

Phải thông qua so sánh 7 tình huống đôi bên để xác định sự thắng bại của chiến cuộc. Đó là: Chúa bên nào có chính nghĩa? Tướng lĩnh bên nào có tài năng? Bên nào giành được thiên thời địa lợi? Pháp lệnh bên nào được chấp hành triệt để? Vũ khí trang bị bên nào tốt hơn? Sĩ tốt bên nào được huấn luyện thành thạo? Thưởng phạt bên nào công minh? Ta căn cứ vào đó, đủ biết ai thắng bại.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Binh pháp Tôn Tử và hơn 200 trận đánh nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc
  • Tác giả: Hoàng Phác Dân, Ngô Như Tung
  • Dịch giả: Lê Khánh Trường
  • Nhà xuất bản Mũi Cà Mau
  • Nguồn: tusachcuaban
Don't forget to follow us on Facebook!