Tại sao nơi các con sông lớn đổ vào biển thường có những vùng châu thổ?

Tại sao nơi các con sông lớn đổ vào biển thường có những vùng châu thổ?

Bạn có biết lượng phù sa được vận chuyển mỗi năm của sông Hoàng Hà lên tới 160 triệu tấn. Còn lượng phù sa được vận chuyên của các con sông trên thế giới lên tới 16.000 triệu m3 đấy. Vậy số phù sa này được chuyển tới đâu?

Các con sông chở phù sa theo một quy luật: Những hạt phù sa nhỏ bé chảy theo dòng nước như bột lọc trôi nổi trong cháo gạo vậy. Những hạt tương89;i lớn sẽ đọng lại ở khu vực gần trung du của con sông; hạt lớn có lúc đọng lại ngay ở nơi dòng sông vừa ra khỏi núi. Điều ấy là do các dòng sông chảy từ thượng du xuống hạ du. Độ rộng của dòng sông sẽ từ nhỏ trở lên lớn dần, tốc độ chậm dần. Khả năng chở theo phù sa ngày càng giảm nên mới xuất hiện hiện tượng trên.

Khi sông đổ vào biển lớn, nước sông tản ra, tốc độ dòng chảy giảm mạnh, thêm vào đó thuỷ triều lại không ngừng đổ vào vì thế càng làm giảm chậm và ngăn cản tốc độ chảy phù sa vào biển. Do vậy, tại cửa sông phù sa đọng lại với hàm lượng lớn. Càng lắng đọng càng nhiều dần lên. Cuối cùng nhô hẳn lên khỏi mặt nước. Nếu chúng ta từ trên không trung nhìn xuống vùng cửa sông đổ ra biển, sẽ phát hiện ra một vùng đất có hình tam giác đỉnh của hình tam giác hướng về phía thượng lưu; cạnh đáy là phần ngoài cùng của lục địa vì thế chúng được gọi là "tam giác châu”. Diện tích của những vùng châu thổ này đều tương đối lớn, lớp đất ở đây rất dày; bề mặt tương đối bằng phẳng, đất đai phì nhiêu màu mỡ. Châu thổ cửa sông vừa là nơi chứng kiến những biến thiên "Tang hải thương điền", của địa chất, vừa là nơi dân cư tập trung, kinh tế văn hoá phát triển của mỗi quốc gia.

Những châu thổ nổi tiếng thế giới là châu thổ sông Nin, châu thổ sông Mitxixipi, châu thô sông Danari, châu thổ sông Trường Giang, châu thổ sông Mêkông... đều được hình thành do lớp phù sa của những cơn sông đó chở theo lắng đọng lại.

Đỉnh của tam giác châu Trường Giang là ở khu vực phụ cận Trấn Giang, sau đó mở rộng về phía Đông, kéo dài đến tận bờ biển. Sông Trường Giang mỗi năm đều mang 400 - 500 triệu tấn phù sa đổ xuống biển. Tại cửa bể nơi sông Trường Giang đổ ra biển, tốc độ dòng chảy chậm dần, điều kiện vật lý, hoá học đều không ngừng thay đổi làm cho một lượng lớn phù sa lắng lại nơi đây, cuối cùng hình thành nên tam giác châu Tr

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Tìm hiểu về Trái Đất
  • Biên dịch: Tuấn Minh
  • Nhà xuất bản Lao Động 2007
  • Thực hiện ebook: thuvien-ebook.com