Tại sao có hiện tượng núi lở và sạt núi?

Tại sao có hiện tượng núi lở và sạt núi?

Núi lở là hiện tượng nham thạch sụp đổ do tác động trọng lực, thường xảy ra ở vùng núi có địa hình khá dốc. Núi lở xảy ra thường kèm theo âm thanh ầm ào, khói bụi mịt mù, nham thạch trong chốc lát nứt vỡ ra đổ sụp xuống chỗ thấp. Cũng có khi người ta gọi hiện tượng sạt lở nham thạch ở phạm vi nhỏ là "núi lở".

Thông thường núi lở đều tạo ra tai họa. Khi xảy ra ở mức nghiêm trọng cả một ngôi làng cũng có thể bị hủy hoại, nhà cửa sụp đổ chết người và gia súc, công trường nhà xưởng b phá hoại, đường sá bi ách tắc. Các mảnh đá, đất cát gây tắc lòng sông, còn có thể dẫn đến nạn hồng thuỷ.

Theo số liệu ghi chép tháng 8 năm 1933, trong một lần núi lở ở huyện Mậu phía Tây Bắc Tứ Xuyên, vô số những hòn đá từ trên núi đổ xuống sông Mân Giang ngay lập tức đã tạo ra ba "con đập" đều dài hơn 100 mét chắn trên sông, chia con sông thành hai. Tháng 10 con đập lớn chếch về phía Nam đột nhiên bị vỡ, nước lũ tràn ra đã nhấn chìm một vùng đất của huyện Mậu gây ra rất nhiều thiệt hại cho nhân dân trong vùng.

Ngày 29 tháng 5 năm 1976 có 2 trận động đất mạnh đã xảy ra ở khu vực Long Lăng thuộc tỉnh Vân Nam Trung Quốc. Núi lở đã phát sinh trong phạm vi 100 km2 lân cận với vùng động đất hủy hoại nhiều ruộng lúa làm tắc nhiều mương máng, đồng thời phá hủy 1 nhà máy phát điện.

Hiện tượng núi lở vừa do nguyên nhân từ phía con người, vừa do nguyên nhân từ tự nhiên. Nguyên nhân do con người chủ yếu là các hoạt động đào đắp, xây dựng hầm dưới sườn núi để khai thác khoáng sản, nguyên nhân tự nhiên chủ yếu là do có động đất mạnh cùng với sự phong hóa của nham thạch, sự xâm nhập tác động của mưa lớn, sự bào mòn của nước. Núi lở thông thường có thể phòng ngừa được. Chỉ cần không đào hầm khai thác khoáng sản bừa bãi đồng thời tích cực trồng cây gây rừng, kịp thời đưa ra biện pháp phòng ngừa đối với những khu vực sườn dốc hay xảy ra núi lở thì có thể giảm thiểu được những tai hại do núi lở gây ra.

Năm 1950 ở vùng Ba Mật phía Đông Tây Tạng Trung Quốc đã xảy ra tuyết lở, đây là một hiện tượng hiếm gặp. Một khối tuyết khổng lồ từ ngọn núi cao 6.000 mét so với mực nước biển đã lở ra tụt xuống dưới. Khối tuyết trôi qua một dòng sông băng, lăn qua một mỏm núi cao 4000 mét so với mực nước biển, cuối cùng chất đống lại trên một nhánh sông ở đoạn uốn khúc của sông Nhã Lỗ Tạng Bố, không những làm tắc đường sông mà còn cắt đứt tuyết giao thông đường bộ. Chỗ mà khối tuyết đi đến gây ra một xung lực cực lớn giống như sóng xung kích gây ra khi nổ bom nguyên tử, trong thời gian ngắn đã quét sạch khu rừng lân cận.

Ngày 24 tháng 7 năm 1970 tại vùng núi cao phía Nam Thiện Sơn - Tân Cương Trung Quốc cũng xảy ra một trận tuyết lở tàn phá khu vực bìa rừng, hủy hoại nhà cửa làm chết và bị thương cả người và gia súc.

Tuyết lở là một hiện tượng tự nhiên, tuyết tích tụ chuyên động trượt với tốc độ nhanh xuống dưới, gây ra tuyết lở chủ yếu có 2 điều kiện: thứ nhất tuyết lở xảy ra nhiều ở dốc núi hoặc khe núi có độ nghiêng lệch, độ dốc càng cao thì càng dễ xảy ra tuyết lở, vùng đồng bằng mặc dù có lượng tuyết tích tụ dày song không dễ xảy ra hiện tượng này.

Thứ hai là lượng tuyết tích tụ ở dốc núi phải đạt tới trên 30cm3 mới có thế gây ra tuyết lở. Chỉ cần thể tích lượng tuyết đạt trên 70cm3 thì có thế thường xuyên có tuyết lở. Vì thế tuyết lở thường xảy ra ở những ngọn núi cao khu vực có nhiều băng tuyết.

Các nhà khoa học Trung Quốc trải qua nhiều năm nghiên cứu khảo sát đã tổng kết được nhiều biện pháp đê xây dựng các gò đất, bậc chuẩn, đường đê dẫn tuyết, những công trình này có thể giảm thiểu những tác hại do tuyt lở gây ra.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Tìm hiểu về Trái Đất
  • Biên dịch: Tuấn Minh
  • Nhà xuất bản Lao Động 2007
  • Thực hiện ebook: thuvien-ebook.com