Tào Tháo đánh trận Quan Độ

Tào Tháo đánh trận Quan Độ

Cuối thời Đông Hán, tại khu vực rộng lớn ở phía nam và bắc Hoàng Hà đã dần hình thành 2 tập đoàn lớn là Viên Thiệu và Tào Tháo. Đến năm Hán Hiến đế Kiến An thứ tư (năm 199), về cơ bản Viên Thiệu đã chiếm toàn bộ địa khu từ hạ du Hoàng Hà trở lên phía bắc, với lực lượng mấy chục vạn quân, khi cần có thể tiến đánh, khi lui có thể trấn giữ địa lợi.

Tháng 6/199, Viên Thiệu lựa 10 vạn tinh binh, 4 vạn chiến mã, dự định tiến xuống phía nam lấy thành Hứa Xương, lúc này là kinh đô của Hán Hiến đế, để tranh thiên hạ phía nam của mình.

Để giành quyền chủ động về chiến lược, tháng 8/199, Tào Tháo sai Tương Tạng Bá đem quân từ Lang Tà tiến vào Thanh Châu để kiềm chế Viên Thiệu, củng cố cánh phải đề phòng Viên Thiệu từ phía đông tập kích Hứa Xương.

Tháng 8/199, Tào Tháo lệnh cho tướng Bình Lỗ là Vu Cấm đem 2000 quân trấn giữ Diên Tân là bên sang ngang trọng yêu bên bờ nam Hoàng Hà (phía bắc huyện Diên Tân, tỉnh Hà Nam, nay đã bị vùi lấp), hiệp trợ thái thú Đông quận là Lưu Diên trấn giữ Bạch Mã, ngăn chặn quân Viên Thiệu vượt sông tiến xuống phía nam.

Tháng 9, Tào Tháo thấy Viên Thiệu đông quân hơn mình, Hoàng Hà lại trải dài ngàn dặm, khó bề phòng giữ chu đáo mọi chỗ, cũng không thể trải hết binh lực ra ngăn chặn suốt dòng sông, suy đi tính lại quyết định dồn chủ lực đóng tại Quan Độ để thu hút mũi tiến công chính diện của Viên Thiệu.

Tháng Chạp, giữa lúc Tào Tháo đang bố trí lực lượng chống Viên Thiệu, thì Lưu Bị dấy binh đánh Tào, chiếm Hạ Bì rồi cử người đi liên kết với Viên Thiệu hợp lực tiến công Tào Tháo. Tào Tháo lâm vào tình thế bị địch giáp công 2 mặt. Sau khi phân tích tình hình, Tào Tháo chủ trương trước đánh Lưu Bị, sau đánh Viên Thiệu.

Sau khi Tào Tháo đánh bại Lưu Bị, đem quân về Quan Độ, Viên Thiệu mới tính đánh Hứa Xương.

Tháng Hai năm Kiến An thứ năm (năm 200) Viên Thiệu tiến quân đến Lê Dương. Mưu sĩ Tuân Du kiến nghị với Tào Tháo hãy đem quân đi trước tới Diên Tân, giả bộ vượt sông đánh vào hậu phương Viên Thiệu, buộc Viên Thiệu phải chia quân ra ứng chiến; sau đó lại phái một lực lượng nhỏ gấp rút tiến công Viên Thiệu ở Bạch Mã, dương đông kích tây, đánh vào chỗ đối phương không phòng bị, thì có thể đánh bại Nhan Lương.

Tào Tháo nghe theo kế của Tuân Du, quả nhiên Viên Thiệu chia binh tới Diên Tân. Tào Tháo liền thừa cơ thống khinh kỵ, phái Trương Liêu, Quan Vũ làm tiên phong, tiến gấp tới Bạch Mã.

Khi quân Tào còn cách Bạch Mã chừng mười dặm, Nhan Lương mới phát giác, vội vã đem quân nghênh chiến. Quan Vũ mau chóng áp sát quân của Nhan Lương, chém chết Nhan Lương. Quân Viên Thiệu thua to.

Sau khi giải vây cho Bạch Mã, Tào Tháo đưa dân chúng nơi đây men theo Hoàng Hà rút về phía tây. Viên Thiệu đem quân đuổi theo. Tào Tháo chỉ còn 600 kỵ binh phía nam Bạch Mã trong khi quân Viên Thiệu đông tới năm, sáu ngàn kỵ binh, đằng sau còn có bộ binh bám sát.

Tào Tháo hạ lệnh cho sĩ tốt cởi bỏ yên ngựa và quẳng mọi của cải sang hai bên đường để dụ địch. Quả nhiên, quân Viên Thiệu tranh nhau thu nhặt của cải, bây giờ quân Tào đột nhiên nhảy lên mình ngựa phản công, cuối cùng đánh bại quân Viên Thiệu tại Bạch Mã, giết chết Văn Xú và an toàn trở về Quan Độ.

Viên Thiệu tuy gặp bất lợi, nhưng binh lực vẫn chiếm ưu thế so với quân Tào. Tháng 7, Viên Thiệu lại chuẩn bị tiến xuống phía nam đánh Hứa Xương. Tháng 8, chủ lực của Viên Thiệu tiếp cận Quan Độ lập doanh trại liên tiếp kéo dài mấy chục dặm từ đông sang tây. Tào Tháo cũng dựng trại đối diện với trại của quân Viên Thiệu.

Tháng 9, quân Viên Thiệu dựng lên các vọng lâu (đài quan sát), đắp đất cao như núi và sai cung thủ dùng tên bắn sang doanh trại quân Tào. Quân Tào phải dùng mộc che đỡ mới đi lại được.

Mưu sĩ Lưu Hoa bày kế với Tào Tháo dùng các xe bắn đá để bắn phá các vọng lâu của quân Viên Thiệu. Tào Tháo lập tức hạ lệnh cho thợ chế tạo xe bắn đá. Các xe bắn đá nhanh chóng được chế tạo, vừa đem dùng thử đã thây ngay uy lực. Các tảng đá bay sang phía doanh trại quân Viên Thiệu, rơi ầm ầm như sấm sét các vọng lâu cao ngất bị phá nát hoàn toàn.

Đôi bên cứ giằng co như vậy 3 tháng. Trong doanh trại quân Tào, tình hình ngày một khó khăn đúng như nhận định của Tư Thụ. Lương thực tiếp tế không đủ, binh sĩ dần dần mỏi mệt. Tào Tháo suy tính rằng nếu kéo dài tình trạng này sẽ bất lợi cho mình, định đem quân lui về Hứa Xương, bèn viết thư hỏi ý kiến của Tuân úc.

Tuân Úc tuy ở Hứa Xương, nhưng nắm rõ tình hình ngoài mặt trận. Trong thư phúc đáp, Tuân Úc viết: “Quân ta chỉ đông = 1/10 đối phương mà đã chặn lấy yết hầu kẻ địch, không cho chúng tiến lên đã hơn nửa năm. Hiện quân Viên Thiệu đã mất 2 tướng, binh tuy đông nhưng thế công đã yếu. Lúc này nên tìm cơ hội xuất kỳ chế thắng, thần tốc đánh bại địch...”.

Niềm tin của Tuân Úc củng cố thêm lòng tin cho Tào Tháo. Khi được tin thám báo có mấy ngàn xe lương của Viên Thiệu đang chuyển vận về phía Quan Độ, Tào Tháo liền phái 2 tướng Từ Hoảng, Sử Mỗi đem binh đi đánh phá.

Hai tướng Từ, Sử bí mật xuất phát, chặn đoàn xe lương quân Viên Thiệu giữa đường. Tướng hộ tống vận lương là Hàn Mãnh không địch nổi phải bỏ chạy. Hai tướng Từ, Sử liền cho lính đốt toàn bộ mấy ngàn xe lương, khiến quân Viên Thiệu càng thêm khó khăn.

Sau đố, Viên Thiệu lại phái đoàn xe lương gấp rút đi tiếp tế, lần này sai đại tướng Thuần Vu Quỳnh dẫn hàng vạn lính hộ tống, đem chứa ở kho cố Thị và kho Ô Sào. Nhớ bài học đoàn xe lương bị đốt phá lần trước, Thư Thụ khuyên Viên Thiệu cử một đại tướng đem quân tới hiệp trợ Thuần Vu Quỳnh bảo vệ kho lương, đề phòng quân Tào tập kích, Viên Thiệu 1 lần nữa không nghe.

Mưu sĩ Hứa Du còn kiến nghị với Viên Thiệu: “Chủ lực của Tào Tháo hiện thời hoàn toàn đóng ở Quan Độ, thành Hứa Xương tất bỏ trống. Nếu ta dùng khinh binh lặng lẽ đang đêm tập kích Hứa Đô, mượn tiếng phụng nghênh Hiến đế, dựa vào đó để thảo phạt thì có thể bắt sống Tào Tháo”. Viên Thiệu lại gạt đi.

Cùng lúc đó, Thẩm Phối bắt giữ gia quyến của Hứa Du, phao tin gia quyến Hứa Du phạm pháp. Hứa Du cả giận, liền bỏ doanh trại Viên Thiệu mà sang hàng Tào Tháo. Được Tào Tháo hậu đãi, Hứa Du hiến kế: “Hiện nay hơn 1 vạn xe lương của Viên Thiệu chất tại Cô Thị và Ô Sào do Thuần Vu Quỳnh coi giữ. Nếu minh công dùng khinh binh tập kích bất ngờ, đốt hết lương thảo, thì nội 3 ngày chẳng đánh quân Viên Thiệu cũng tan”.

Kiến nghị của Hứa Du vừa hay lại vừa phù hợp với ý đồ tìm cơ hội xuất kỳ chế thắng của Tào Tháo. Do vậy, Tào Tháo coi trận tập kích ô Sào là trận đánh trọng yếu tới thắng bại toàn cục.

Tào Tháo đích thân dẫn 5000 quân mã, cầm cờ hiệu quân Viên Thiệu, người ngặm tăm, ngựa buộc miệng, mỗi người mang theo một bó cỏ, lợi dụng đêm tối theo đường nhỏ tới Ô Sào. Khi đến sau trại, quân Tào mới tức thời bủa vây và phóng hoả rồi xông lên chém giết, Thuần Vu Quỳnh không cản nổi, phải rút vào dinh luỹ cố thủ.

Viên Thiệu được cấp báo kho lương Ô Sào bị đánh phá đã không nghe lời Trương Cáp nên “đi cứu Ô Sào”, mà lại đi nghe lời Quách Đồ “đi đánh doanh trại quân Tào, Tào Tháo tất phải đem quân về cứu”. Viên Thiệu sai hai tướng Cao Lãm, Trương Cáp đem quân đánh doanh trại quân Tào, chỉ phái một đội kỵ binh nhỏ đi cứu Ô Sào.

Quân vào báo với Tào Tháo là Viên Thiệu cho kỵ binh cứu viện sắp tới Ô Sào, xin được chia binh ra ngăn chặn. Tào Tháo đã có tính toán từ trước, chỉ đáp: “Bao giờ chúng đến sau lưng ta các ngươi hãy báo!” Thế là sĩ tốt liều chết tấn công, giết Thuần Vu Quỳnh, đốt sạch kho lương.

Đại doanh của quân Tào kiên cố, phòng bị nghiêm ngặt, 2 tướng Cao Lãm, Trương Cáp đánh không nổi, phải rút về. Đồng thời tin kho lương Ô Sào bị thiêu trụi lan truyền trong quân Viên Thiệu, ai nấy dao động bàn tán xôn xao.

Bọn Quách Đồ sợ bị truy cứu trách nhiệm liền gièm pha đổ lỗi cho Trương Cáp. Trương Cáp trước nay một dạ trung thành bị đổ oan hết sức phẫn uất bèn cùng Cao Lãm sang hàng Tào Tháo. Quân Viên Thiệu náo loạn, sĩ khí sa sút hẳn.

Tào Tháo thừa thế chia quân làm ba đường tấn công Viên Thiệu. Sức chiến đấu của quân Viên Thiệu đã suy sụp lại không phối hợp được với nhau nên đại bại, bị tiêu diệt hơn 7 vạn quân.

“Thế giả, nhân lợi nhi chế quyền dã"

Nói lợi thế, tức là mượn điều kiện có lợi cho mình linh hoạt ứng biến, nắm chắc quyền chủ động tác chiến.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Binh pháp Tôn Tử và hơn 200 trận đánh nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc
  • Tác giả: Hoàng Phác Dân, Ngô Như Tung
  • Dịch giả: Lê Khánh Trường
  • Nhà xuất bản Mũi Cà Mau
  • Nguồn: tusachcuaban
Don't forget to follow us on Facebook!