Sự tập trung tinh thần: Dấu hiệu của đức tự chủ về tinh thần/Bài tập

Bài tập

Bài tập 23

Làm bài tập này bạn sẽ hiểu rằng sự luyện thị giác và thính giác không phải chỉ để mau nhớ và nhớ dai, mặc dầu như vậy cũng đã có lợi nhiều rồi đấy. Mục đích quan trọng nhất còn là để cho ta hiểu được sự kiện.

Bạn có thể “đọc” một phong cảnh, một nhà thờ, các cụm mây, một dòng suối, một làng xóm y hệt đọc trong một cuốn sách hay một tờ báo. Sự thực, sách báo dùng một ngôn ngữ minh bạch hơn các vật khác; nhưng những vật này cũng có ý nghĩa chứ không phải không, nó thông báo cho ta một cách gián tiếp. Chỉ khác là bạn phải hỏi nó, nó mới nói, nghĩa là bạn phải suy tư. Chẳng hạn các đám mây báo cho nhà khí tượng học biết được một điều gì đó; nếu bạn là thi sĩ thì nó lại dùng một ngôn ngữ khác. Bất kì vật gì cũng chỉ bảo cho ta được - nếu ta chịu ngó kĩ nó.

Có lẽ sự hiểu biết các biên cố là điều khó khăn nhất: rắc rối, hỗn loạn, bất ngờ. Nhưng các tin tức thời sự đáng cho hầu hết mọi người tìm hiểu việc đó có lợi cho chính mình và cả cho người khác.

Bạn rán nhìn, nghe càng nhiều càng tốt; rồi ghi vào sổ tay cảm giác của bạn cùng ý nghĩa của mỗi việc. Đây là thí dụ của một thông tín viên của nhật báo The Star (ngày 20 tháng 5 năm 1935).

Cái gì đã làm cho tôi ngạc nhiên trước cửa hàng của một lang băm

1. Lời rao hàng phỉnh gạt của

2. Sự chú ý của người nghe

3. Vẻ mặt của những người này

4. Tên các bệnh mà lão lang băm có thể trị được

5. Số người tưởng mình có bệnh

6. Họ vội vàng mua thuốc

7. Chỉ còn lại có hai ve thuốc

8. Người ta tranh mua nốt hai ve đó

9. Lão lang băm bảo rằng mình lầm: còn mười hai ve nữa mà lão quên.

10. Mọi người thở ra nhẹ nhàng; lại bán, lại mua.

Đoạn đó của Reginald Morris (Muller) ghi sơ lược được nhiều nhận xét và ý nghĩ thú vị. Đáng là một kiểu mẫu “nhận xét rồi suy diễn”.

Bài tập 24

Bạn lựa một vài nơi nào đó, rồi bất thần lúc nào tới luyện tai để nhận những thanh âm bạn nghe được:

a. Thanh âm đã bị các vật như: cây cối, nhà cửa, dây thép... làm cho biến tính ra sao

b. Tiếng chim kêu, các tiếng của đồng ruộng

c. Các thanh âm của kĩ nghệ

d. Các tiếng ồn ào trong đường phố

e. Tiếng dội của giọng đờn, giọng ca.

Như vậy bạn chẳng những luyện tai mà còn biết thêm những thanh ầm đặc biệt nữa. Nhiều thanh âm bạn cần phải nhận ra được và hiểu ý nghĩa của nó, chẳng hạn tiếng máy xe hơi chạy, thế nào là máy tốt, thế nào là máy hư mà hư ở đâu.

Bài tập 25

Tôi nhớ mấy hàng trong một bài thơ của Kipling (nhớ sao chép vậy, không chắc đúng hẳn)

Tôi có sáu tên đầy tớ trung thành.

Chúng đã dạy cho tôi tất cả những điều tôi biết.

Tên chúng là: CÁI GÌ, Ở ĐÂU, LÚC NÀO,

CÁCH NÀO, TẠI SAO và AI[1]

Sáu tên đó sẵn sàng giúp không công cho bạn. Napoléon bảo rằng chỉ dùng có vài tên mà thấy rất “hữu ích”. Chắc chắn là ông ta dùng cả sáu tên mà không muốn thú nhận đấy thôi.

Khi bạn đã thu dụng sáu tên đầy tớ đó rồi thì nhớ giao cho chúng một công việc thông minh. Đừng để chúng mất thì giờ vào những chuyện kháo vặt trong xã hội. Công việc của bạn nghiêm trang hơn.

Tôi kể trường hợp một thiếu nữ mười sáu tuổi đã nhờ sáu tên đầy tớ đó hằng ngày giúp cho mình những gì. Một hôm, tên đầy tớ “CÁI GÌ” giúp cho cô để ý tới một chiếc xe hơi len lỏi trong một đường phố. Rồi tên đầy tớ “TẠI SAO” hỏi cô về cách chiếc xe đó len lỏi rồi đậu, về thái độ của người đàn bà ở trong một cửa hàng bước ra, leo lên xe, nhất là về sự kiện này: Việc đó lại xảy ra nữa cũng trên con đường đó, cách đó một chút. Tức thì các tên đầy tớ khác nhất loạt tiến lên hỏi: Người đàn bà đó là “AI”, bà ta đi “ĐÂƯ” vậy? Tên đầy tớ “CÁI GÌ” bèn gợi ý cho cô: “Ghi lấy số xe”. Và cô ghi lấy số xe.

Sau đó cô nghe người ta đồn đã thấy bạc giả lưu hành trong châu thành và ở ngoại ô. Thế là cả sáu tên đầy tớ đều tụ họp lại, bảo cô: “Ha, ha!”

Cô bèn chạy lại những cửa hàng mà cô đã thấy cái bà lái chiếc xe hơi bí mật kia vô và hay rằng mấy cửa hàng đó đã lở nhận mấy tấm giấy bạc giả.

Và sáu tên đầy tớ đồng thanh la lớn: “Báo cho cảnh sát biết số xe!”

Thiếu nữ làm theo lời của chúng.

Cảnh sát tóm cổ được bọn làm giấy bạc giả. Tòa xử một tên bị bảy năm khổ sai, còn những tên kia bị hai năm tù.

Như tôi đã nói đó đều muốn đem sự thành công lại cho bạn, nếu bạn chịu siêng năng tập luyện nghệ thuật nhìn và nghe, và suy nghĩ về những cái bạn thấy được, nghe được. Nói cách khác là nếu bạn chịu “theo kĩ lớp huấn luyện của tôi đây”.

Bài tập 26

Xin bạn phô diễn lại đoạn dưới đây, nghĩa là đọc nó xong rồi, bạn viết lại theo lối của bạn, như thể kể lại cho một người khác vậy. Bạn coi chừng, nên tránh cái tật rườm lời. Rán dùng một số tiếng không nhiều hơn nguyên văn:

“Bạn có thể tưởng tượng được không, tiếng búa chát chúa của một người thợ rèn mà lại làm cho âm nhạc bắt đầu tiến bộ được. Nhưng Macrobe trong tác phẩm thứ nhì của ông, kể rằng Pythagore đi ngang qua một tiệm thợ rèn, thấy rằng tiếng búa trầm nhiều hay ít tùy chiếc búa nặng nhiều hay ít. Để thử xem ý nghĩ của mình có đúng không, triết gia đó lấy những quả cân nặng nhẹ khác nhau cột vào đầu những sợi dây lớn bằng nhau và quả nhiên thấy rằng thanh âm tùy thuộc sức nặng thật”.

Bài tập 27

Biết dùng những tiếng quan trọng nhất trong ngôn ngữ là điều cần thiết nếu bạn muốn suy nghĩ minh bạch suy luận hợp lí; phô diễn một cách tinh xác và làm nổi bật lí lẽ bạn đưa ra. Dưới đây là một bảng liệt kê các tiếng mà bạn phải hiểu rõ tất cả các nghĩa. Dĩ nhiên, bài tập này bạn không thể làm một lần mà xong được. Cứ làm thỉnh thoảng, chia công việc ra làm nhiều tuần thì vừa thích hơn, vừa có lợi hơn. Mỗi tuần chỉ học vài tiếng đi từng cặp hoặc đứng rời, nhưng phải tìm hiểu hết ý nghĩa của mỗi tiếng. Phải kiếm một tự điển tốt nhất và học cho kĩ.

Những tiếng đi từng cặp

Thực tế Lí tưởng Xã hội chủ nghĩa Cá nhân chủ nghĩa
Khách quan Chủ quan Tinh lực Đ
Vật chất Tinh thần Lạc quan Bi quan
Thể chất Linh hồn Tôn giáo Thần học
Nhất định Ngẫu nhiên Chân lí Lầm lẫn
Vô cùng Hữu hạn Nhiều Độc nhất
Lãnh hội Hiểu Toàn thể Một phần
Có ý thức Bất giác Chung Riêng
So sánh Đối chiếu T Tiêu cực
Cổ điển Lãng mạn

Những tiếng đứng rời

Phú nguyên Truyền thống Ngay thẳng
Quốc gia Phán đoán Tấn bộ
Vật Tự do Tội lỗi
Cưới hỏi Bản chất Quý tộc
Nòi giống Tính tình Triết học
Ánh sáng Bút pháp Diễm lệ
Cá tính Nguyên nhân
Ảo tưởng Cơ hội Tâm linh thuyết
Truyền chủng Lẽ thường Thực chất
Danh vọng Hy vọng Đức tin
Gợi ý Văn minh Sự kiện
Hệ thống Hiển nhiên Giả thuyết
Tính khí Tiền bạc Ý nghĩ
Sinh vật học Sức mạnh Luật lệ
Lí thuyết Năng lực Giáo đường
Tưởng Nghệ thuật Tổng quát
Bản năng Đời sống Tập quán
Trực giác Thiên tài Kí tính
Cá nhân Luân lí Phương pháp
Chứng cứ Tình trạng Mục đích
Xác xuất Ý chí Dân chủ
Lí lẽ Tương tự Quyền thế
Chắc chắn Hạng Tâm lí
Phân loại Không gian Tình cảm
Ng Thời gian Lí do
Phân tâm học Ái tình Câm thù
Quyền lợi Giá trị Định nghĩa
Khoa học Hình thể Kinh nghiệm[2]

Chú thích

  1. Nguyên văn như thế này: “I keep six honest serving-men/ (They taught me all I knew)/ Their names are What and Why and When/ And How and Where and Who…”. (Goldfish).
  2. Bảng này cũng như bảng trên chỉ để gợi ý cho ta thôi. Nhiều tiếng độc giả hiểu dư rồi, và có nhiều tiếng khác lại không ghi. Tác giả cũng biết không sao kê cho đủ được. Vậy độc giả thấy trên sách báo có những tiếng nào thường dùng mà không hiểu rõ nghĩa thì phải tra tự điển và học.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Con đường lập thân
  • Tác giả: W.J.Ennever
  • Lược dịch: Nguyễn Hiến Lê
  • Nhà xuất bản: Thanh Niên
  • Năm xuất bản: 1999
  • Tạo file DOC: Hoi_ls
  • Sửa lỗi: Goldfish
  • Tạo eBook: Hoi_ls
  • Ngày hoàn thành: 14/08/2013
  • Nguồn: e-thuvien.com