Sự di dịch làm tăng giá vốn

ĐỊNH LÝ THỨ BẢY: Sự di dịch làm tăng giá vốn

ĐỂ BUỘC CHÚNG TA TIẾT  KIỆM NGUYÊN  ĐỘNG LỰC VÀ SỰ CỬ ĐỘNG

ĐỊNH LÝ THỨ BẢY

SỰ DI DỊCH LÀM TĂNG GIÁ VỐN

SỰ DÙNG máy, đường sắt, tàu thuỷ và xe hơi đã làm cho định-lý nầy thành ra quan-trọng vô-cùng. Và từ khi thị-trường mở rộng đến nỗi thương-mãi và kỹ-nghệ phải liên-lạc mật-thiết lẫn nhau thì định-lý nầy đem đến một sự lợi-ích đặc-biệt cho các nhà-doanh-nghiệp nào có ý muốn làm hạ bớt giá hàng-hoá.

Ở vào thời-đại mà người ta chỉ biết làm việc bằng tay và vận-tải bằng ngựa, ở vào thời-đại mà lượng thợ còn thấp-kém và mỗi một-làng nhỏ  đủ sức tự-túc, thì sự vận-tải không đáng cho người ta chú-ý.

Nhiều nông-dân ở xa đồng ruộng đến nắm cây số và mỗi ngày họ chịu để chưn đi về đến ba tiếng đồng hồ mà họ coi như không vì mỗi giờ họ chỉ ăn được bốn xu, và lắm khi ít hơn nữa.

Ngày xưa, nhà máy lớn chưa có, người ta có lãng-phí một phút cũng chẳng hại bằng ngày nay khi người ta phải dùng đến hàng ngàn người thợ. Sự lưu-chuyền vào thời ấy rất chậm-chạp và không quan-trọng gì: những cơ-quan thương-mãi vĩ-đại chưa ra đời.

Thời cổ-sơ, một người thợ giày có thể tự mình làm lấy một đôi giày, một người thợ kim-hoàn làm xong được một chiếc đồng-hồ, một người thợ đóng xe có thể đóng một chiếc xe; sự phân-công chưa có: người ta không cần nghiên-cứu từng yếu-tố khác nhau làm gì.

Ngày nay, muốn chế-tạo một đôi giày, cần phải có 72 việc làm khác nhau với sự cộng-tác của 72 người, thợ. Ngày nay có những xưởng máy dùng đến 5.000 thợ và hơn nữa, một người không tự làm nổi trọn công-việc và không ai có thể đứng vững một mình. Trong xã-hội, người và vật như đã hoá thành chất loãng và hỗn-hợp với nhau. Vật và người tuồng như phải dính chùm lại.

Người ta phải xê-dịch hàng ngàn cây số để viếng một khách hàng. Người ta phải đi vòng trái đất để lãnh một mối hàng. Đặc-biệt nhứt là ở Huê-kỳ, những người nào không du-lịch, đều bị coi là hạng ăn không ngồi rồi.

Một luồng gió hoạt-động đương thổi khắp trong giới doanh-nghiệp. Hình như có một bộ máy toàn-vẹn giục người ta kiến-thiết và cấm người ta nghỉ-ngơi. Hàng- hoá một xứ được gởi khắp hoàn-cầu. Nếu hàng-hoá ấy không vừa lòng khách hàng thì khách hàng có thể trả lại: người ta lại gởi thứ khác, người ta không coi điều ấy là quan-trọng.

Ngày nay người ta chào hỏi nhau bằng điện-thoại, người ta dùng điện-thoại để báo tin mình ăn cơm-trưa ở nhà, người ta đánh điện-tín hỏi giá tăm xỉa-răng; người ta du-lịch để thoả-mãn những thị-hiếu rất kỳ-quặc; người ta gởi hàng khắp bốn phương trời, tuồng như công-việc doanh-nghiệp cũng dễ-dàng như là trò chơi quần-vợt.

"Thời-đại chậm-chạp với bốn cây số mỗi giờ" ngày nay đã qua hẳn. Thời-đại hiện-giờ là thời-đại của sự mau-lẹ. Chúng ta có thể đi một cây số không mất đến một phút, và khi ta nói chuyện bằng điện-thoại thì không-gian đã được thâu-rút như không có.

Sống trong một thời-đại như thế. chúng ta thấy thích sự vận-động. Chúng ta cảm thấy sự vận-động là một điều hiệu-nghiệm. Nhưng chúng ta lại thường quên hẳn sự thật quan-hệ nầy: SỰ DI-DỊCH LÀM TĂNG GIÁ VỐN.

Tôi đã có dịp nói với vài nhà doanh-nghiệp Huê-kỳ rằng họ giống như anh chàng thuỷ-thủ què và say rượu kia, anh ta làm lọt cái cẳng gỗ của anh vào kẽ đá; không được ai đến cứu, anh ta đem hết nhẫn-nại và nghị-lực ra để thoát nạn, mà suốt cả đêm anh ta chỉ biết loay-quay một mình; đến rạng đông anh ta vẫn còn đó. Anh ta là mệt thí-dụ cho những người hoạt-động ồ-ạt mà không có kết-quả gì.

Ta phải nhận rằng hoả-xa, tàu thuỷ, dây thếp đều sẵn có ở tầm tay chúng ta đến nỗi chúng ta sanh ra lạm-dụng nó. Cơ-khí trong nhà máy của ta đầy-đủ đến nỗi ta dùng một cách cẩu-thả. Phương-tiện vận-tải của ta nhiều đến nỗi ta không dè-dặt về mặt di-dịch.

Nhưng sự thật đã chứng tỏ rằng sự di-dịch của người hay của hàng-hoá đều tốn-kém ít nhiều. Mỗi một sự di-dịch là một sự tiêu-phí năng-lực. Anh không thể cúi mình xuống lượm cây kim găm mà không tiêu-phí thời-giờ và sức khoẻ được.

Nếu không có việc cần-thiết thì đừng cử-động trong việc doanh-nghiệp, mọi sự xài-phí năng-lực đều phải có mục-đích. Một điểm chính trong khoa-học đắc-lực (Science de l'Efficience) là biết dùng ít sức và thâu nhiều kết-quả.

Mỗi khi có người hỏi tôi về cách tổ-chức đắc-lực một xưởng máy, tôi cấp-tốc nhìn xem trong mỗi văn-phòng, mỗi xưởng làm việc có bao nhiêu người làm công đến sở để đi bách-bộ. Đó là cách nhận-xét mau chóng hơn hết. Nếu trong một sở dùng 100 người làm công mà có đến 15 người nhàn-rỗi thì năng-suất (rendement) của sở ấy phải sụt xuống 85%. Sự sa sút ấy chứng-tỏ rằng: về phương-diện sản-xuất, mỗi một bước đi là một sự phung-phí.

Một hôm, trong một xưởng máy ở Ohio gồm có hai ngôi nhà liên-lạc với nhau bằng một con đường dài 60 thước, tôi được nghe ông chủ xưởng khoe rằng con đường ấy luôn- luôn tấp-nập người làm công qua lại. Ông không hề để-ý ngay trong xưởng của ông đã có chỗ hư-hỏng và sự đi lại tấp-nập ấy đối với công-việc làm và sự sản-xuất cũng  bất-thường và nguy-hiểm như mạch máu trong cơ-thể người ta đột-nhiên nhảy mạnh.

Thợ-thuyền đến xưởng để làm việc chớ không phải để đi lại. Khi người ta trả công thợ cao thì người ta phải mướn những đứa bé đi lại thay cho họ hoặc là mướn những nhân-công rẻ hơn. Nếu ta mướn người để làm việc bằng óc hay bằng tay thì đừng nên khuyến-khích họ dùng cặp chưn của họ.

Về sự dùng tay mà vận-dụng hàng-hoá, ta lại phải áp-dụng những nguyên-tắc trên đây. Ít sờ-mó hàng-hoá, ít di-dịch hàng-hoá bao nhiêu, người ta càng thấy lợi bấy nhiêu. Mỗi khi anh di-dịch món hàng nào, món hàng ấy tăng thêm giá vốn. Lấy xe hơi làm thí-dụ; ta sẽ thấy sự di-dịch làm tăng giá vốn một cách rõ-ràng: một chiếc xe hơi được đưa ra phô-trương, chạy khắp đường cho công-chúng xem để cuối-cùng được đem bán, chiếc xe ấy không có lời nữa, vì tiện lời bị tiền phí-tổn phô-trương nuốt hết rồi.

Có những người bán hàng làm cho người mua cụt hứng một cách thái-quả. Họ phí công trương ra mắt người mua rất nhiều hàng, nhiều hơn sự đòi-hỏi của khách. Đó là họ quan-niệm một cách sai-lầm về cách bán hàng. Những người bán hàng ấy không biết rằng mỗi lần dùng tay vận-dụng hàng-hoá là làm cho hàng-hoá bớt lời. Món hàng trong cửa hiệu không phải để phô-trương mà để bán.

Muốn nhận rõ tất cả sự quan-trọng của định-lý nầy, cần phải khảo-cứu những cử-động và dùng đồng-hồ để tính đặng biết trong mỗi giai-đoạn một công-việc cần bao nhiều cử-động (mouvements) và mỗi cử-động tốn bao nhiêu thời-giờ. Nhờ vậy, mà trong các xưởng máy người ta có thể đi đến chỗ tinh-xác (précision) và đúng-đắn cực-độ.

Về vấn-đề nầy, ta nên nhắc tới sự khảo-cứu tài-tình của ông Frank B. Gilbreth ở Nữu-Ước về sự cử-động. Ông khảo-cựu về nghề làm hồ (maçonnerie) và nhận thấy rằng muốn đặt một viên gạch, người thợ-hồ phải dùng, đến 18 điệu-bộ. Ông thấy rằng một người thợ hồ cúi xuống lượm một viên gạch, đưa lên cao, rảy, đặt lên hồ và sửa đi sửa lại nhiều lần hoàn-toàn vô-ích.

Thấy vậy ông Gilbreth khảo-cứu cách đặt gạch hợp-lý, ông bảo thử để gạch thành chồng và đem đi cho đúng cách, để họ vào chỗ thuận-tiện, mỗi một toán thợ được thêm một người phụ để sai vặt, và nhờ cách ấy ông giảm số 18 điệu-bộ cần-thiết để đặt một viên gạch xuống 5 điệu-bộ. Đáng lẽ mỗi người thợ một ngày chỉ đặt 700 gạch, ông làm con số tăng lên từ 3.000 đến 3.500. Không phải mệt-nhọc hơn, mỗi người có thể áp-dụng phương-pháp ấy một cách dễ-dàng và làm được công-việc năm lần nhiều hơn.

Bởi vậy nhiều xưởng máy nhờ giảm bớt hoặc bỏ những cử-động vô-ích mà được cải-thiện hơn.Các máy trong xưởng phải sắp-đặt cách nào cho công-việc trôi-chảy thuận chiều.

Mỗi một cử-động, dầu của người làm công hay của một món hàng, đều gây một sự tổn-phí, đó là ý-nghĩa của. định-lý thứ bảy nầy. Như vậy, nếu anh muốn tránh sự lãng-phí, thì trước hết anh hãy chú-ý tránh sự cử-động vô-ích. Phải làm sao cho mọi cử-động đem tới một mối lợi, đó lả cái đích mà mỗi ông chù sáng-suốt phải nhắm tới.

Ngày nay thời-gian và không-gian không còn rẻ nữa. Tiền nhà tăng. Tiền công thợ tăng. Tiền động-cơ cũng đều tăng cả.

Khi nào anh huỷ-bỏ được những cử-động vô-ích, anh sẽ thâu được nhiều kết-quả không ngờ.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: 16 bí quyết để hái ra tiền
  • Tác giả: Herbert N. Casson
  • Người dịch: Phạm Cao Tùng
  • Nhà xuất bản Đại Nam
  • Nguồn: TVE-4U