Sắp thẻ cách nào?

4. Sắp thẻ cách nào?

a) Thẻ thư tịch

Trên kia tôi đã nói mỗi cuốn sách phải có 2 cái thẻ thư tịch, một thẻ để sắp theo tên tác giả, một thẻ để sắp theo từng loại.

Có nhiều cách phân loại môn học. Cách thịnh hành nhất được khắp toàn cầu dùng, là cách thập tiến phổ cập (Classement décimal universel, viết tắt: C.D.U) do ông Dewey đặt ra. Ông chia hết thảy trí thức của loài người làm 10 loại:

0- Tác phẩm tổng quát.

1- Triết học

2- Tôn giáo. Thần học.

3- Xã hội học. Luật học. Hành chính học.

4- Bác ngữ học. Ngôn ngữ học.

5- Khoa học thuần túy.

6- Khoa học thực dụng. Y học, sinh lý học, công nghệ học.

7- Mỹ thuật. Nghệ thuật thực hành. Du ký và thể thao

8- Văn học.

9- Sử ký và địa lý [1]

Theo tôi, số thẻ thư tịch của chúng ta thường không trên 2000 hoặc 3000 thì không cần theo phương pháp ấy; cứ theo cách của ông P. Wigny mà tôi đã dùng trong chương trên. Ông chia làm 6 loại:

- Tác phẩm tổng quát

- Sử ký và văn minh. Ngôn ngữ học.

- Mỹ thuật.

- Văn hoc.

- Khoa học luân lý (Tôn giáo, Triết lý, Xã hội học, Luật- Kinh tế)

- Khoa học tự nhiên và đích xác (Sinh vật học, Y học, Toán học, Thiên văn học, Vật lý và Hóa, Địa lý).

Nếu số sách của bạn ít hơn, trên dưới 1000, thì cách phân loại của ông Adrien Jans mà tôi sẽ chỉ ở chương XIII có phần tiện hơn cả.

b) Thẻ tài liệu

Khi bắt đầu tra cứu tài liệu để viết sách hoặc soạn bài diễn văn, bạn thường chưa có một bố cục nhất định mà chỉ mới có một mục đích rõ rệt thôi, rồi trong khi suy nghĩ, tìm tòi bạn thay đổi lần lần bố cục để đạt mục đích ấy, hoặc thêm chương này bỏ chương kia, hoặc đưa lên trên ý này ý kia xuống dưới...

Vậy đọc sách, kiếm được tài liệu nào, bạn cứ chép ngay vào thẻ, thẻ đó không cần đánh số trước. Khi nào nghiên cứu xong vấn đề rồi, bạn lập lại bố cục. Bố cục này sẽ không thay đổi mấy nữa. Lúc đó bạn sẽ sắp thẻ theo thứ tự những phần, những chương đã định trong bố cục.

Muốn ngăn các thẻ thuộc về chương này với thẻ thuộc về chương sau, bạn có thể dùng một cái thẻ cao hơn những thẻ thường, (chẳng hạn thẻ dùng thường là 8,2 x 12,5 phân thì thẻ ấy là 8,2 x 15 phân), trên đó bạn ghi số thứ tự, nhan đề của chương cùng những đoạn trong chương, như dưới đây:

Kipkis.com-Tu-hoc-mot-nhu-cau-cua-thoi-dai-18.jpg

Những thẻ nào dùng trong đoạn 1 sẽ đánh số 1, dùng trong đoạn 2 sẽ đánh số 2... Muốn kỹ lưỡng rành mạch hơn thì những thẻ trong đoạn 1 sẽ có những số 1a, 1b, 1c..., nhưng theo tôi việc ấy không cần vì trong khi viết ta còn có thể đổi lại thứ tự của các ý.

Dùng thẻ là một phương pháp rất khoa học được phần đông các học giả theo. Tuy nhiên không nhất định phải dùng thẻ mới tự học hoặc viết sách được. Soạn một bộ tự điển mà không có thẻ thì sẽ lúng túng: mất thì giờ lắm. Soạn một công trình khảo cứu như bộ Nho Giáo của Trần Trọng Kim, có thẻ thì cũng tiện, còn viết những cuốn nho nhỏ như cuốn bạn đương đọc thì không cần tới nó: dùng độ 10 tờ giấy trắng để chép hết những ý quan trọng cũng là đủ rồi.

Chú thích

  1. Về cách phân loại đó, nên coi thêm phụ lục 1 trong cuốn Tổ chức công việc theo Khoa học của soạn giả.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)