Sách tổng quát

2. Sách tổng quát

Sách trong loại nầy ghi hoặc tóm tắt hết những sản phẩm tinh thần của nhân loại.

Có hai thứ:

- Thư tích ký lục (Bibliographies)

- Tự điển. Bách khoa tự điển.

a) Thư tịch ký lục

Là sách ghi hết những tác phẩm bất kỳ về môn gì, xuất bản tại một nước trong một thời gian nào đó, hoặc ghi hết thảy những tác phẩm xuất bản về một môn trong những nước lớn nhất ở thế giới. Có người đặt cho nó cái tên là “Sổ sinh của sách”.

Có cuốn chỉ ghi tên tác giả, tên sách, khổ sách[1], số trang, ngày in, hình thức, giá tiền, sức nặng, tên nhà xuất bản.

Có cuốn lại tóm tắt nội dung mỗi tác phẩm hoặc phê bình qua loa để độc giả dễ lựa.

Trong Thư tịch ký lục, tác phẩm sắp theo nhiều cách: hoặc theo thời gian (cuốn nào xuất bản trước thì sắp trước) hoặc theo chữ cái của tên tác giả (tác giả tên A thì sắp trước tác giả tên B...) hoặc theo từng loại (tiểu thuyết, kịch, thơ...).

Khi nghiên cứu về một vấn ta nên coi thư tịch ký lục để biết những người khác đã viết những gì về vấn đề ấy: nếu không, công việc khảo cứu của ta sẽ thiếu sót và ta có thể phí công tìm kiếm lại những cái mà người khác đã thấy hàng chục, hàng trăm năm trước ta.

- Hiện ở nước nhà, chưa có một thư tịch ký lục nào về sách Việt, nên sự tìm học của ta tốn công lắm. Sách Việt chứa ở “Thư viện và văn khố” Nam Việt hiện nay chưa được 1500 cuốn (chắc còn nhiều cuốn mà thư viện không có). Làm một thư tịch ký lục về 1500 cuốn ấy, chỉ một vài tháng là xong mà lợi ích cho đồng bào biết bao[2].

Trong khi chờ đợi cuốn ấy, tôi đành phải giới thiệu bạn ít cuốn của Pháp.

- Catalogue général de la Librairie francaise của O. Lorenz kê những tác phẩm xuất bản từ 1840 tới 1925. Nhà xuất bản La Librairie francaise tiếp tục kê thêm những tác phẩm xuất bản sau năm 1925. Tôi chắc quốc dân đương mong có một “O. Lorenz” và một La Librairie francaise tại Việt Nam.

- Nên kể thêm những tạp chí kê những tác phẩm xuất bản trong những thời kỳ nhất định, như Les Livers du mois Nguyệt san này trích trong tạp chí Bibliographie de la France, và xuất bản mỗi tháng.

Nếu bạn thường mua sách ở một tiệm nào lớn bên Pháp[3] bạn có thể bảo họ gởi đều đều cho những số Les livres du mois. Bạn khỏi phải trả tiền.

- Bạn có thể tìm trong mục lục (catalogues) của các nhà xuất bản. Ở bên mình, mới được vài nhà xuất bản in mục lục tặng độc giả.

b) Tự điển. Bách khoa tự điển

Tự điển sắp theo chữ cái đứng đầu mỗi chữ còn bách khoa tự điển thường sắp theo từng môn.

Sách Việt.

- Việt Nam Tự điển của hội Khai trí tiến đức. Bộ này tuy thiếu nhiều tiếng, nhưng vẫn còn là bộ có giá trị nhất từ trước tới nay.

- Việt Nam tân từ điển của Thanh Nghị, có nhiều tiếng mới.

- Từ điển Việt Nam phổ thông của Đào Văn Tập.

- Hán Việt từ điển của Đào Duy Anh

- Pháp Việt từ điển của Đào Duy Anh

Hai bộ sau soạn rất công phu, hiện nay chưa có bộ nào hơn.

- Tự điển Pháp Việt và Tự điển Việt Pháp của Đào Đăng Vỹ

- Tự điển Pháp Việt và Tự điển Việt Pháp của Đào Văn Tập

- Nam Hoa tự điển của Nguyễn Trần Mô.

- Hán Việt tự điển của Thiều Chửu (bộ này có giá trị)

- Hán Việt tân tự điển của Hoàng Thúc Trâm.

- Hán Việt tự điển của Trần Thanh Yên. Bộ này rất sơ sài; vì những bộ Hán Việt tự điển xuất bản hồi trước chiến tranh không còn kiếm ra được, trừ trong các thư viện, nên tôi cũng giới thiệu nó với độc giả.

Lúc này nhiều nhà xuất bản cho ra những tự điển Anh- Việt và Việt Anh của Lê Bá Kông, Nguyễn Văn Khôn, Nguyễn Đình Hòa...

Bạn có thể lựa bộ nào mới nhất và dày nhất.

Ngoài ra còn những bộ chuyên về một ngành, như:

- Danh từ khoa học - của Hoàng Xuân Hãn,

- Việt ngữ tinh nghĩa từ điển của Nguyễn Văn Minh. Bộ này soạn công phu, nhưng ý kiến của tác giả đôi khi thiên lệch.

- Từ điển văn liệu của Nguyễn Văn Minh.

- Tầm nguyên tự điển của Lê Văn Hòe

- Tầm nguyên tự điển của Bửu Kế

- Thành ngữ điển tích của Diên Hương

- Danh từ khoa học (vạn vật học) của Đào Văn Tiến.

- Danh từ y học của Phạm Khắc Quảng và Lê Khắc Thiền.

Bách Khoa tự điển, ta chưa có. Mấy năm trước ông Đào Đăng Vỹ cho ra được vài tập rồi ngưng.

Sách Pháp.

Tự điển của Pháp nhiều lắm, kể hết vô ích, tôi chỉ xin ghi vài cuốn rất thông dụng.

- Nouveau petit Larousse illustré mà học sinh nào cũng dùng.

- Larousse du 20e siècle (6 cuốn hoặc 10 cuốn lớn)

- Grand mémento encyclopédique Larousse (2 cuốn lớn).

- Dictionnaire encyclopédique Quillet (6 cuốn lớn)

- Dictionnaire illustré des sciences usuelles của Bouant

- Dictionnaire illustré d'Histoire naturelle của J.Pizetta.

- Nouvelle encyclopédie des imventions modernes của J.Berton et R.Mortier

- Larousse médical illutré.

Sách Anh và sách Anh-Pháp

- Dictionnaire Anglais-Francais Ch.Petit

- The concise Oxford French dictionary .

Có giá trị nhất là bộ Webster dictionary in thành nhiều loại: lớn, trung bình và “bỏ túi”.

Sách Trung Hoa

- Từ Nguyên.

- Từ Hải.

- Khang Hi tự điển

Có một trong ba bộ đó là đủ, bộ Từ Nguyên dễ dùng nhất.

- Học sinh từ điển

Nên nhớ: trong loại sách Tổng quát, ta cũng nên kể thêm tùng thư (collections) như:

- Que sais je? (Presses universitaires de france).

- Ce qu'il faut connaitre... (Boivin)

- Pour comprendre... (Doin)

- Pourquoi? Comment?

- Pour connaitre

Mỗi cuốn trong mỗi tùng thư đó tóm tắt những điều quan trọng nên biết về một môn.

Chú thích

  1. Bạn nên biết qua về khổ sách:
    Một tờ giấy in nếu để nguyên không xếp lại là in flano, nếu xếp lại làm 2 tờ như tờ báo là in folio, xếp làm 4 tờ là in 40, làm 8 là in 80, làm 16 là in in-16...; khổ nhỏ nhất là in-32.
    Giấy in có nhiều khổ. Những khổ thường dùng là Grand Jésus 56 x 76 phân, Raisin 50 x 65 phân, Cavalier 46 x 62 phân... Khổ in 80 thường dùng để in các sách báo hoặc tạp chí khoa học, khổ in-16 để in tiểu thuyết.
    Khổ in-16 mà dùng giấy Raisin thì một chiều 12,5 phân một chiều 16 phân; dùng giấy Grand Jésus thì là 14 x 19 phân...
  2. Chưa có thư tịch ký lục, hiện thời ta có thể dùng tạm bộ Dictionnaire bibliographique và bộ Dépót légal (từ 1923 đến 1944) có bầy tại phòng đọc sách Thư viện Nam Việt. Mấy năm nay Nha Văn khố và Thư viện Quốc gia in đều đều những tập san Sách Mới ghi tên các cuốn mà các Thư viện ở Sài Gòn nhận được trong tháng.
  3. Như nhà Rayonnnement du Livre Francais 26 rue de Richelieu Paris ler. Nhà nầy chuyên làm môi giới giữa độc giả và các nhà xuất bản. Bạn có thể nhờ họ kiếm những sách Anh, Mỹ, Đức... Nếu bạn ở trong giáo giới thì họ có thể trừ cho bạn 10 phần trăm giá sách.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)