Rồi bạn phải nhớ qui tắc này

2. Rồi bạn phải nhớ qui tắc này

Tiếng trước cho âm khởi đầu và định bực của thanh (bổng hay trầm).

Tiếng sau cho vận và định loại thanh (bình, thượng, khứ hay nhập).

a) Chữ 仙

Khang Hi tự điển chua: tương + nhiên

Từ Nguyên và Từ Hải chua: tức + nhiên.

  • Ta áp dụng quy tắc trên vào Khang Hi tự điển:

Tiếng trước, tức tiếng tương cho ta:

- âm khởi đầu à t.

- bực bổng (coi lại điều 1 ở trên).

Tiếng sau, tức tiếng nhiên cho ta:

- Vận là iên

- Loại thanh là bình

Vậy chữ 仙 phải có âm khởi đầu là t, vận là iên, thanh bình, bực bổng, (tức là giọng ngang của ta), và ta phải đọc là tiên.

  • Ta áp dụng qui tắc vào Từ Nguyên và Từ Hải

Tiếng trước, tiếng tức cho ta:

- âm khởi đầu là t

- bực bổng.

Tiếng sau, tiếng nhiên cho ta:

- vận là iên.

- Loại thanh là bình.

Kết quả là: âm khởi đầu là t, vận iên, thanh bình, bực bổng, vậy cũng đọc là tiên.

b) Chữ 見

Khang Hi tự điển chua: cổ + điện

Từ Nguyên và Từ Hải chua: tức + nhiên.

  • Ta áp dụng quy tắc trên vào Khang Hi tự điển:

Tiếng trước cổ cho ta âm khởi đầu à c và bực bổng.

Tiếng sau điện cho ta vận iên và thanh khứ (coi lại điều 1).

Rốt cuộc ta có: c + iên, khứ thanh, bực bổng (giọng sắc): kiến.

  • Lại áp dụng vào Từ Nguyên và Từ Hải:

Tiếng trước ký, cho ta âm khởi đầu à k và bực bổng.

Tiếng sau yến cho ta vận iên và thanh khứ.

Rốt cuộc ta có: k + iên, khứ thanh, bực bổng (giọng sắc): kiến.

c) Chữ 健

Khang Hi tự điển chua: cừ + kiến

Từ Nguyên và Từ Hải chua: kỵ + yến.

Cũng theo cách trên, Khang Hi tự điển cho ta:

c + iên, bực trầm (bực của cừ) và thanh khứ (thanh của kiến) và phải đọc là kiện

Còn theo Từ Nguyên và Từ Hải thì là:

k + iên, bực trầm (bực của kỵ) và thanh khứ (thanh của yến), vậy phải đọc là: kiện

d) Chữ 本

Khang Hi tự điển chua: bố + thổn

Từ Nguyên và Từ Hải chua: bố + ổn.

Khang Hi tự điển cho:

b + ôn, bực bổng (bực của bố), thanh thượng (thanh của thổn), và ta phải đọc là bổn.

Còn Từ Nguyên và Từ Hải cho:

b + ôn, bực bổng (bậc của bổ), thanh thượng (thanh của ổn), và ta cũng đọc là bổn.

e) Chữ 末

Khang Hi tự điển chua: mạc + bát

Từ Nguyên và Từ Hải chua: mộ + hoạt (hạt vận = vần hạt) .

Vậy theo Khang Hi, ta có:

m + át, bực trầm (bực của mạc), thanh nhập (vì bát t ở cuối), và ta phải đọc là mạt (nhập thanh, trầm).

Còn theo Từ Nguyên và Từ Hải thì:

m + oát, bực trầm (bực của mộ), thanh nhập (vì hoạt có t ở cuối) và ta phải đọc là mạt vì tự điển ghi là vần hạt.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)