Quan hệ giai cấp và dân tộc - quan hệ giai cấp và nhân loại

IV. QUAN HỆ GIAI CẤP VÀ DÂN TỘC - QUAN HỆ GIAI CẤP VÀ NHÂN LOẠI

1. Quan hệ giai cấp và dân tộc

Giai cấp ra đời trước dân tộc, giai cấp sẽ mất đi cùng với sự phát triển phân công lao động xã hội nhưng dân tộc tồn tại lâu dài

a. Giai cấp quan hệ với dân tộc

  • Giai cấp nào lãnh đạo dân tộc thì giai cấp ấy quyết định tính chất, xu hướng phát triển của dân tộc và qui định bản chất xã hội của dân tộc, quy định tính chất của mối quan hệ với các dân tộc.
  • Kết cấu giai cấp trong hệ thống sản xuất-xã hội nhất định quy định tính chất của dân tộc. Tính chất dân tộc có tiến bộ hay không phụ thuộc vào vai trò của giai cấp lãnh đạo dân tộc là giai cấp cách mạng hay đã trở thành giai cấp bảo thủ. Trong xã hội có giai cấp đối kháng, còn áp bức giai cấp thì còn áp bức dân tộc.
  • Ý nghĩa phương pháp luận: Muốn thực sự giải phóng dân tộc thì phải gắn giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp (không đấu tranh xoá áp bức giai cấp thì không thể xoá được áp bức dân tộc). Muốn giải quyết tích cực vấn đề dân tộc phải dựa trên lập trường của giai cấp cách mạng, bởi vì giai cấp bóc lột không quan tâm hoặc chỉ quan tâm đến lợi ích dân tộc một cách nửa vời. (Thực dân Pháp khi chiếm đóng miền Cao nguyên Việt Nam vẫn để những đồng bào ít người ở đây xử kiện theo phong tục tập quán của họ. Năm 1947 cao uỷ Pháp tại Đông Dương ký nghị định thành lập toà án phong tục để xét xử dân sự. Đến 1963, Ngô Đình Diệm xoá toà án phong tục đó và đề nghị xét xử theo luật pháp như người Kinh nhưng chỉ được một thời gian. Trước đó, thời nhà Nguyễn cai trị, họ không thực sự quan tâm đến phát triển dân tộc mà lại thực hiện phong cát cứ cho vùng Tây nguyên tự trị giống như một nước chư hầu. Nay, Đảng ta thực hiện đòan kết và bình đẳng các dân tộc). Ngày nay, đấu tranh giải phóng dân tộc gắn liền với đấu tranh giai cấp và cuộc cách mạng của giai cấp vô sản.

b. Dân tộc và giai cấp

  • Dân tộc là địa bàn trực tiếp của các cuộc đấu tranh giai cấp và mọi cuộc cách mạng xã hội.
  • Dân tộc là cái nôi của các nền văn hoá nhân loại.
  • Phương pháp luận: Giai cấp cách mạng muốn giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giai cấp phải đấu tranh trước hết cho lợi ích dân tộc.
    • Ngày nay, giai cấp công nhân trước hết phải giành lấy chính quyền, phải tự xây dựng thành một giai cấp của dân tộc, phải trở thành người đại biểu chân chính của lợi ích dân tộc, có khả năng đoàn kết mọi lực lượng yêu nước và cách mạng xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, vì dân giàu nước mạnh và chủ nghĩa xã hội.
    • Liên hệ thực tiễn Việt Nam:

+ Sự hình thành dân tộc ở các nước phương đông phụ thuộc vào vai trò của các tập đoàn xã hội tiên tiến đương thời, của các giai cấp cách mạng. Dân tộc Việt Nam được hình thành không gắn với quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản mà gắn liền với các giai cấp cách mạng trong quá trình đấu tranh chống ngoại xâm, chống thiên tai… bảo vệ lợi ích của cộng đồng. Có thể nói rằng, dân tộc Việt Nam hình thành từ khi Việt Nam giành được độc lập đánh dấu từ thời Lý - Trần. Nhưng lịch sử dân tộc còn có cả lịch sử của cộng đồng trước dân tộc từ vua Hùng dựng nước.

+ Việt Nam là quốc gia nhiều dân tộc nhưng Đảng cộng sản Việt Nam và giai cấp công nhân Việt Nam đã biết đoàn kết các dân tộc, giải quyết đúng đắn quan hệ giữa đấu tranh giai cấp và đấu tranh giải phóng dân tộc, đưa dân tộc Việt Nam từ dân tộc phụ thuộc trở thành dân tộc độc lập. Ngày nay, ta biết kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để có thể vượt qua những khó khăn nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh và chủ nghiã xã hội.

2. Giai cấp, nhân loại

a. Nhân loại và lợi ích nhân loại

Nhân loại chỉ toàn thể cộng đồng người sống trên trái đất từ hàng triệu năm nay.Nhân loại gồm nhiều giai cấp, nhiều tầng lớp có vai trò xã hội và lợi ích khác nhau, gồm nhiều cộng đồng xã hội tộc người có trình độ phát triển khác nhau. Song, nhân loại vẫn là một thể thống nhất, cơ sở của sự thống nhất ấy là bản chất người của mỗi con người. Bản chất của loài người là hợp tác hữu nghị, lao động tự do và sáng tạo. Nhân loại là cộng đồng của những thực thể xã hội. Nền văn minh nhân loại là thành quả hoạt động sáng tạo trong nhiều thiên niên kỷ. Do vậy, nhân loại có lợi ích chung là bảo vệ và phát triển cuộc sống, nền văn minh của loài người trên trái đất. Để đảm bảo lợi ích chung ấy, loài người phải không ngừng đấu tranh bảo vệ và cải tạo môi trường tự nhiên và cải tạo môi trường xã hội. Đấu tranh giải phóng các giai cấp và giải phóng các dân tộc bị áp bức là nội dung cơ bản để giải phóng con người.

b. Quan hệ giữa giai cấp và nhân loại

  • Trong xã hội có giai cấp, vấn đề giai cấp không chỉ là vấn đề riêng của một giai cấp hay của một tầng lớp nào mà là vấn đề của toàn nhân loại. Giai cấp cách mạng đi đầu trong cuộc đấu tranh vì lợi ích của nhân loại..
  • Trong tiến trình phát triển lịch sử của nhân loại, quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử. Đồng thời giai cấp thống trị đang đại diện cho quan hệ sản xuất tiên tiến phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất, mặc dù là giai cấp bóc lột nhưng vẫn có vai trò to lớn trong việc thúc đẩy sự tiến bộ của văn minh nhân loại. Tuy vậy, sự áp bức giai cấp vẫn luôn mâu thuẫn với bản chất của loài người.
  • Khi lực lượng sản xuất mới mẫu thuẫn gay gắt với quan hệ sản xuất lỗi thời thì giai cấp cách mạng phản ánh tiến trình phát triển khách quan của lực lượng sản xuất mới, phù hợp với lợi ích của nhân loại (ví dụ: lợi ích của giai cấp tư sản đang lên trong thời kỳ chế độ phong kiến suy tàn). Họ có sứ mệnh lịch sử đấu tranh gạt bỏ giai cấp thống trị lỗi thời đang bảo vệ cho quan hệ sản xuất cũ.
  • Phương pháp luận:
    • Muốn giải quyết lợi ích nhân loại có hiệu quả phải đứng trên lập trường của giai cấp cách mạng.
    • Ngày nay, lợi ích và mục tiêu đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân là giải phóng giai cấp và giải phóng toàn nhân loại. Mục tiêu này phù hợp với lợi ích chân chính của loài người.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Giáo trình Triết học Mác Lênin
  • Đại học An Giang