Phép lạ của vi-rút

Phép lạ của vi-rút

Vi-rút có tài biến hóa kỳ lạ chỉ thấy ở trong những truyện cổ tích hoang đường. Chắc các bạn đều biết về hòn đá Vọng phu ở Kỳ lừa (Đồng Đăng). Tương truyền rằng nơi đây xưa kia có nàng Tô Thị thủy chung và son sắt, một lòng chờ đợi chồng đi lính trở về. Tối tối, để dỗ con, người mẹ chỉ vào cái bóng trên tường và bảo con đấy là bố nó. Khi người chồng về nhà do sự hiểu lầm về cái bóng liền bỏ đi mất. Nàng Tô Thị ôm con lên núi chờ mãi, chờ mãi đến khi hóa thành đá.

Còn đây là câu chuyện hoàn toàn có thật. Năm 1935, nhà bác học Mỹ Sten-lây đã dùng tới 1 tấn thuốc lá, bị bệnh đốm để nghiền nhỏ và ép lấy nước. Bằng một phương pháp xử lý đặc biệt, Sten-lây đã biến những vi-rút đang tung tăng bơi lội trong dịch ép thành những tinh thể như kiểu hạt muối, hạt đường vậy. Ông vớt những tinh thể này lên và đem nhỏ vào trong lọ kín mít. Thế là suốt ngày này sang ngày khác hết năm nay, hết năm nay sang năm khác những tên "tù" vi-rút đã kiên quyết thực hiện khẩu hiệu "ba không": không ăn, không thở, không sinh đẻ. Dường như chúng không còn một biểu hiện gì của cơ thể sống. Mặc cho bên ngoài trời nóng hay lạnh, mưa hay nắng, khô ráo hoặc ẩm thấp... những tinh thể vi-rút "đá" này khác với hòn Vọng Phu ở chỗ nếu thả cho chúng về với chủ cũ là cây thuốc lá thì lập tức từ mỗi tinh thể hiền lành hóa thành hàng vạn tên vi-rút hung hãn. Chúng nhanh chóng trở lại cuộc đời tội lỗi, tiếp tục đi gieo rắc bệnh tật trên khắp mặt của lá thuốc.

Khi những phát hiện kỳ lạ của Sten-lây về vi-rút tinh thể được công bố, không ít nhà triết học và sinh học tỏ ra hoài nghi về bản chất sống của vi-rút. Thậm chí, có người còn đề nghị loại trừ vi-rút ra khỏi thế giới của các sinh vật chỉ vì "tội" chúng đã có thời kỳ biến thành các tinh thể gần như vô tri vô giác.

Nhưng chính các nhà vật lý lại đứng ra phản đối ý kiến này. Theo họ bất kỳ vật thế nào dù là hóa chất hay cơ thể sống nếu có kích thước nhỏ bé và tương đối đồng đều thì có thể biến thành tinh thể. Như vậy là khả năng kết tinh về nguyên tắc không phải là tiêu chuẩn để phân biệt vật thể sống và không sống.

Riêng đối với vi-rút, quá trình tinh thể hóa của chúng phụ thuộc vào điều kiện môi trường và bản thân cơ thể chúng. Đối với một số vi-rút, nếu ta dùng muối a-môn sun-phát hay thay đổi độ chua của môi trường có thể biến chúng thành tinh thể ngay cả trong ống nghiệm.

Tuy nhiên vi-rút cũng vẫn hoàn toàn tuân theo nguyên tắc vật lý đã nêu ở trên. Chỉ những vi-rút có kích thước nhỏ và đồng đều như vi-rút cúm, bại liệt, vi-rút đốm thuốc lá mới kết tinh được. Còn bọn thực khuẩn thể với thân hình kiểu tinh trùng đầu to đuôi dài khá phức tạp thì khó mà hóa thành "đá" được.

Cùng với các nhà vật lý, các nhà sinh học cũng dần dần tìm thấy ở vi-rút ngày càng nhiều biểu hiện của một cơ thể sống. Đó là những khả năng trao đổi chất sinh tổng hợp prô-tê-in, sinh sản, ký sinh trên các cơ thể sống... Có thể nói, vi-rút đã vượt qua được biên giới giữa vật chất sống và không sống. Chúng hoàn toàn xứng đáng được gia nhập đại gia đình của các sinh vật - loài vật chất có trình độ phát triển cao trong giới tự nhiên.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Những điều kỳ lạ trong thế giới vi sinh vật
  • Tác giả: Vũ Kim Dũng
  • Nhà xuất bản Thanh Niên, 1984
  • Đánh máy (TVE): kimdungjay, ChungCH, Thuy_trang89, dinhrj, thaoican, lananha1, hainguyenspk và 4DHN
"Like" us to know more!