Khoa học tự nhiên và đích xác (Sciences naturelles et exactes)

5. Khoa học tự nhiên và đích xác (Sciences naturelles et exactes)

Sách Việt

Không kể những sách giáo khoa tạm đủ cho ban trung học và một ít cuốn giáo khoa cho ban Đại học; về các môn khoa học tự nhiên và đích xác chúng ta chỉ có ba bốn chục cuốn phổ thông.

Nhiều nhất là về y khoa, đúng hơn là về Tây y, vì về Đông y chúng ta gần như chưa có gì cả, trừ vài cuốn dược học (như Việt Nam dược học của nhà Mai Lĩnh).

Người đầu tiên phổ thông Tây y có lẽ là bác sĩ Lê Văn Ngôn. Ông viết được sáu bảy cuốn về các bệnh ho lao, sốt rét, hoa liễu... nhưng những cuốn đó không thấy tái bản nữa, hóa cũ rồi.

Gần đây nhiều bác sĩ viết sách chỉ cho ta những điều thường thức về các bệnh cần phải đề phòng, về cách nuôi con, cách giữ gìn sức khỏe, khoa dinh dưỡng, về vần đề tính dục...

Tác phẩm của họ đều đáng tin, tuy nhiên khi mua bạn nên lựa chọn cuốn nào mới nhất, vì Tây y tấn tiến rất mau, chỉ trong năm năm những phát minh mới đã có thể hóa cũ. Cùng viết về một bệnh (chẳng hạn bệnh lao phổi, bệnh sốt rét), một cuốn sách viết cách đây mười năm, nếu không sửa chữa, thêm bớt, tất không giúp cho ta được nhiều bằng một cuốn mới xuất bản năm ngoái.

Ngoài môn y học ra, ta cũng có được ít cuốn về canh nông (chẳng hạn cuốn Bón phân hợp lý của bà Nguyễn Kim Oanh viện Đại học Huế xuất bản, những cuốn chỉ cách trồng cây ăn trái...) về tầm tang, về nuôi ong, về máy móc: máy thâu thanh, máy xe hơi...

Mới từ 1965, chúng ta có thêm được một loại địa phương chí, ghi chép vừa về sử, địa, hành chánh, vừa về kinh tế, phong tục, như:

- Non nước Phú Yên của Nguyễn Đình Tư

- Bến Tre xưa và nay, Bạc Liêu xưa và nay, Cần Thơ xưa và nay của Huỳnh Minh.

- Non nước Bình Định của Quách Tấn.

Hai tác giả trên còn hứa viết nhiều nữa, một người chuyên về miền Trung, một người chuyên về miền Nam. Những sách đó rất bổ ích, gợi lòng yêu Tổ quốc, tiếp tục loại sách Đại Nam nhất thống chí của cổ nhân.

Nên kể thêm những cuốn:

- Đồng bào miền núi của Bùi Đình

- Hồ Ba Bể (tôi chưa tra được tên tác giả)

- Bên kia dãy Tràng Sơn của Trần Việt Thanh

- Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười của Nguyễn Hiến Lê nhưng những cuốn này đều khó kiếm.

Đã có tác giả viết về miền Cao Lãnh (Trần Quang Hạo), miền Tân Châu (Nguyễn Văn Kiềm), miền Thất Sơn (Nguyễn Văn Hầu), về Quảng Ngãi (Phạm Trung Việt).

Sách Pháp

Tôi chỉ giới thiệu mỗi môn ít cuốn có tính cách phổ thông hoặc dễ đọc:

a. Sinh vật học

- Le problème de l'évolution của M. Caullery.

- Histoire de la biologie, L'avenir de la biologie, La genèse de la vie, L'homme của J. Rostand, nhà sinh vật học nổi danh nhất Pháp hiện nay.

Nếu bạn thích đọc côn trùng thì nên đọc tất cả những tác phẩm của J. H. Fabre mà có người đã gọi là “Thi sĩ của côn trùng”.

b. Y học

- La grande aventure de la médecine của K. Walker

- Ce qu'il faut connaitre de soi pour se bien porter của Dr. Chauvois

- Manger pour vivre en bonre santé của Dr. P. Lassabilère

- Comment vivre 365 jours par an của John A. Schindler

c. Toán và thiên văn

Tôi không giới thiệu những sách toán (môn đó không thể phổ thông được); nhưng xin đặc biệt những cuốn về thiên văn của Pierre Rousseau như La tere, ma patrie, Notre amie la lune, Découverte de ciel, Le monde des étoiles, L'astronomie sans télescope...Sách của ông hấp dẫn, sáng sủa, “phổ thông mà không hạ thấp”, gợi cho ta thấy những cái đẹp đẽ, bí mật vô cùng của vũ trụ; và khi nhìn lại thân phận của mình, chúng ta nửa tự hạo, nửa tự khiêm. Tự hào về sức thông minh chinh phục nổi vạn vật của ta, mà tự khiêm vì sự nhỏ bé của con người, sự phù du của kiếp người.

d. Vật lý, hóa

- L'histoire de la Science của P. Rousseau, đọc rất mê

- Les conquétes de la Science - n.t

- Energie atomique et univers của J. Thibaud

- Les deniers progrès de la physique của R. Simonet

- Les deniers progrès de la chimie - n.t

- Histoire de la science trong Encyclopédie de la Pleiade của nhà Gallimard.

e. Địa chất học và địa lý

Trước hết để hiểu nước mình, bạn nên đọc bộ

- Géographie de l'Indochine của J. Bouault và những sách tham khảo ghi trong cuốn đó. Sách tuy cổ, nhưng tới nay vẫn chưa có cuốn nào mới hơn.

Rồi muốn hiểu thế giới:

- Histoire de la découverte de la terre của Ch. dela Roncière

- Histoire des découvertes géographiques et des explorations của J. Baker

- L'homme, Races et Coutumes của R. Verneau

- Initiation à la géographie humaine của O. Tulippe

- Guide de l'étudiant en géographie của A. Chollay

- Géographie générale trong Encyclopédie de la Pléiade của nhà Gallimard.

Nhưng theo tôi, thú nhất vẫn là đọc những du ký, chẳng hạn của Pierre Loti, Alain Gerbault, Roger Vercel, Claude Farrère...[1] và những thiên phóng sự của những ký giả có tài đăng trên các báo Âu Mỹ.

Chú thích

  1. Xin coi chương Images du monde trong cuốn Quels livres faut-il avoir lus của A. Souché

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)