Khái niệm về cục

Khái niệm về cục

Những sách độn giáp ngày xưa truyền lại, luôn luôn nói đến khái niệm "Cục". Theo sách truyền lại thì Hoàng đế, Phong Hậu hoặc cửu thiên huyền nữ sáng tạo ra kì môn có 4320 cục. Về sau Phong Hậu giản ước đi còn 1080 cục. Đến đời nhà Chu, Khương Tử Nha lại giảm còn 72 cục. Sang đời nhà Hán, Lưu hầu Trương Lương làm một cải cách lớn, đem 12 tiết khí từ Đông chí đến Hạ chí lập thành 9 cục dương; 12 tiết khí từ Hạ chí đến Đông chí lập thành 9 cục âm. Như vậy một năm có 18 cục. Vì thế từ nhà Hán về sau, những người làm độn giáp toàn bộ theo 18 cục của Trương Lương. 18 cục này tuy có vẻ đơn giản nhưng thực chất vẫn bao hàm 1080 cục của Phong Hậu. Trong thực tế sử dụng cũng chứng tỏ điều đó.

"Cục" là gì? Ban đầu một cục là một giờ. Ngày nay ta quen dùng một ngày có 24 giờ nhưng theo âm lịch là 12 giờ. Như vậy một tháng có 360 giờ, một năm có 4320 giờ.

12 giờ X 30 ngày X 12 tháng = 4320 (cục).

Nhưng tại sao lại không gọi là giờ mà lại gọi là cục? Ở đây có liên quan đến tiết khí và tư tưởng tam tài của Dịch học. Một năm có 24 tiết, khí. Người xưa quy định một tiết khí có 15 ngày, quản ba nguyên, tức thượng nguyên 5 ngày, trung nguyên 5 ngày, hạ nguyên 5 ngày. Như vậy mỗi nguyên có 60 giờ (5 X 12); mỗi tiết khí có 180 giờ (60X3). Theo cách đó tính tiếp thì một năm có 4320 giờ, phản ánh 4320 tổ hợp trạng thái giữa thiên, địa, nhân, hoàn toàn không có sự giản ước rút bớt nào. Nhưng người xưa phát hiện thấy tính quy luật giữa quan hệ thiên, địa, nhân rất mạnh, trong một năm tuần hoàn lặp đi lặp lại bốn lần. Do đó chỉ cần lấy một phần tư của 4320 là đã có thể khái quát được các trạng thái tổ hợp của tam tài. Đó là nguồn gốc của 1080 cục, cho nên nói nó là "cục cố định" muôn đời không đổi. Trương Lương rút lại còn 18 cục cũng vẫn bao hàm được nội dung trên, nhưng là để sử dụng được tiện lợi hơn. Như vậy một năm có 24 tiết, khí một tiết quản tam nguyên: thượng, trung, hạ, mỗi nguyên có năm ngày. Vì độn giáp chú trọng đến "nguyên", mà mỗi nguyên có 60 giờ, vừa đúng một hoa giáp, đó là nguồn gốc của 18 cục

1080 (cục): 60 (hoa giáp tí) = 18 cục.

Đên đây thì khái niệm cục đã khác xa với giờ. Nó là đơn vị trạng thái phản ánh tổng hợp mối quan hệ giữa thiên, địa nhân trong một thời gian, không gian nhất định. Nó vừa không giống với đơn vị trong công thức tính toán của số học hiện đại, cũng không giống với các khái niệm số thông thường mà là thước đo toàn bộ thông tin phản ảnh trạng thái tổng hợp tam tài của người Trung Quốc cổ độc đáo sáng tạo nên về điểm này, đến phần giới thiệu phương pháp tính toán ở phần sau ta sẽ rõ hơn. Có thể đưa ra một sự so sánh tuy chưa thỏa đáng lắm. Nếu xem Độn giáp học như là đồng hồ vạn năng trong điện học thường dùng thì chín cục dương độn, âm độn là hai kim âm dương của đồng hồ đó. Vậy chỉ còn thiếu cái bàn khắc độ phản ánh tổng hợp các trạng thái tổ hợp của tam tài nữa là đủ.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Địa lợi
  • Tác giả: Bạch Huyết
  • Dịch giả: Nguyễn Văn Mậu
  • Nhà xuất bản Hà Nội 2008
  • Ebook: TVE-4U.org
"Like" us to know more!