Hoạt động, giao tiếp và sự hình thành, phát triển tâm lý/Câu hỏi ôn tập và bài tập

Câu hỏi ôn tập và bài tập

Câu hỏi ôn tập

1. Phân tích khái niệm, các đặc điểm và cấu trúc của hoạt động. Lấy một hoạt động cụ thể làm ví dụ phân tích các đặc điểm và cấu trúc của hoạt động đó.

2. Phân tích khái niệm và các loại giao tiếp.

3. Tại sao nói: Tâm lý là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp?

Bài tập

1. Bạn hãy cho biết những trường hợp nào trong số các trường hợp sau đây là giao lưu: a. Hai em học sinh đang nói chuyện với nhau.

b. Con khỉ đầu đàn đang hú gọi các con khỉ khác trong đàn của mình.

c. Hai con khỉ đang bắt chấy cho nhau.

d. Một em bé đang đùa giỡn với con mèo.

e. Thầy giáo đang giảng bài cho học sinh.

g. Người chiến sĩ biên phòng đang điều khiển con chó làm nhiệm vụ tuần tra.

h. Hai vệ tinh nhân tạo đang phát và thu tín hiệu của nhau.

i. Một em bé đang bấm nút điều khiển máy vô tuyến truyền hình từ xa, lựa chọn các chương trình khác nhau.

2. Hãy giải thích tại sao những trẻ nhỏ, mặc dù được nuôi dưỡng rất đầy đủ và vệ sinh. nhưng không được giao tiếp đầy đủ về số lượng và phong phú về nội dung với các trẻ khác, thì sự phát triển thần kinh và tâm lý thường bị trì trệ, bị mắc chứng gọi là bệnh "do nằm viện" (hospitalism)?

3. Có thể rút ra những kết luận gì từ câu chuyện dưới đây? ở Đức, năm 1825, có đăng tin về Caxpa Haode, ngay từ nhỏ đã bị nhốt trong hầm kín và anh ta đã sống ở đó rất nhiều năm, chỉ sống bằng những thứ người ta ném xuống. Về mặt thể lực, anh ta yếu hơn hẳn những người phát triển bình thường, thậm chí yếu hơn cả những đứa trẻ được thú vật nuôi, nhưng về mặt trí tuệ thì hầu như không khác gì những đứa trẻ được thú vật nuôi, mặc dù lúc được người ta phát hiện thì anh ta đã khoảng 16 - 17 tuổi.

4. Hãy tìm hiểu về nhu cầu giao lưu ở một học sinh hay một tập thể học sinh bằng "Test nhu cầu giao lưu" Test N.G. của Trường Đại học Sư phạm Lê in Liên Xô.

Cách tiên hành: Yêu cầu học sinh đọc kĩ 33 điều khẳng định dưới đây (đã chuẩn bị sẵn từ trước). Nếu điều nào phù hợp với bản thân mình thì ghi ở bên cạnh dấu "+", nếu không phù hợp thì ghi dấu "-". Cố gắng trả lời nhanh bằng câu hả lời nào chợt nghĩ đến trước tiên một cách tự nhiên. Trả lời tất cả các cấu, lần lượt theo thứ tự:

1). Tôi lấy làm hài lòng khi được tham gia các ngày hội, ngày lễ.

2). Tôi có thể nén được nguyện vọng của mình nếu nó đối lập với nguyện vọng của bạn tôi.:

3). Tôi thích nói cho người khác biết tình cảm của mình đối với họ.

4). Trong khi giao lưu với bạn bè, tôi tập trung nhiều vào việc giành lấy ảnh hưởng hơn là tình bạn.

5). Tôi cảm thấy rằng: trong quan hệ với bạn, tôi có nhiều quyền hành hơn là trách nhiệm.

6). Khi tôi nhận ra thành tích của bạn mình, tôi có tâm trạng buồn bã vì một cái gì đó.

7). Phải giúp đỡ ai đó một điều gì, thì tôi mới thấy thoả mãn với mình.

8). Những băn khoăn của tôi sẽ mất đi. khi tôi ở giữa các bạn bè của tôi.

9). Các bạn tôi làm tôi chán ngán là chủ yếu.

10). Khi tôi làm một công việc quan trọng, sự có mặt của người khác làm tôi bực mình.

11). Khi bị dồn vào thế bí, tôi chỉ nói một phần sự thật mà theo tôi không có hại gì cho bạn tôi và cho người quen biết.

12). Trong những tình thế khó khăn, tôi nghĩ nhiều hơn không chỉ về mình, mà còn về những người gần gũi với tôi.

13). Sự không vừa ý của bạn tôi làm tôi đau khổ đến nỗi có thể phát ốm được.

14). Tôi ưng thuận giúp người khác, ngay cả khi điều đó gây cho tôi những khó khăn đáng kể.

15). Vì tôn trọng người khác, tôi có thể đồng ý với ý kiến của họ, dù họ không đúng đi nữa.

16). Tôi thích những câu chuyện phiêu lưu hơn là những câu chuyện về tình cảm con người.

17). Những cảnh bạo lực trên màn ảnh gợi cho tôi sự ghê tởm.

18). Khi cô độc, tôi thấy lo lắng và căng thẳng hơn so với khi được ở giữa mọi người.

19). Tôi cho rằng niềm vui cơ bản trong cuộc sống là sự giao lưu với người khác.

20). Những con vật vô gia cư (chó, mèo...) làm cho tôi thấy thương hại chúng.

21). Tôi thích có ít bạn thôi, nhưng toàn là bạn thân cả.

22). Tôi thích sống giữa mọi người.

23). Tôi bị xúc động khá lâu sau khi cãi cọ với người thân.

24). Chắc chắn tôi có nhiều bạn thân hơn so với các bạn tôi.

25). Tôi muốn thành tích thuộc về tôi nhiều hơn là thuộc về các bạn tôi.

26). Tôi tin vào sự nhận xét của tôi về một người nào đó hơn là vào những ý kiến của người khác.

27). Tôi cho rằng sự giàu có về vật chất và địa vị có ý nghĩa hơn so với niềm vui được giao lưu với những người mà mình yêu thích.

28). Tôi thông cảm với những ai không có người thân.

29). Những người khác thường là vô ơn đối với tôi.

30). Tôi thích những câu chuyện về tình bạn và tình yêu không vụ lợi.

31). Vì bạn, tôi đã tham gia những nhóm trẻ con mà ở đó chúng tôi luôn luôn được gắn bó bên nhau.

32). Nếu tôi là một nhà báo thì tôi sẽ thích viết về sức mạnh của tình bạn.

5. Mối liên hệ có tính chất quy luật nào giữa tâm lý và hoạt động được thể hiện trong đoạn trích dưới đây: Nghiên cứu những người có tuổi và sống lâu cho thấy rằng, sự giảm bớt dần dần các trách nhiệm và các hoạt động liên quan với các trách nhiệm đó đã thu hẹp và làm rối loại nhân cách. Và ngược lại, mối liên hệ thường xuyên với cuộc sống xung quanh lại duy trì nhân cách cho đến lúc chết. Nếu do một lí do nào đó (ví dụ, do về hưu) mà con người phải ngừng hoạt động nghề nghiệp, hoạt động xã hội của mình, thì điều đó sẽ dẫn đến những biến đổi sâu sắc trong cấu trúc nhân cách của họ - nhân cách bắt đầu bị phá huỷ. Điều này lại dẫn đến các bệnh tim - mạch, thần kinh chức năng (theo B.G. Ananhiep).

6. Hai câu thơ dưới đây của Hồ Chủ tịch nói lên nguyên tắc cơ bản nào của tâm lý học duy vật biện chứng?

"Ngủ thì ai cũng như lương thiện
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền."

(Nửa đêm)

7. Trong ví dụ dưới đây, cái gì thuộc về cử động, cái gì thuộc về hành động? a. Để dừng xe lại, người tài xế đã nhả côn và giậm phanh. Để giảm tốc độ, họ cũng nhả côn và giậm phanh. b. Để soạn bài, thầy giáo phải viết. Muốn giảng bài trên lớp, thầy giáo cũng phải viết.

8. Tâm lý của con người khác một cách cơ bản tâm lý của động vật ở chỗ, con người tạo ra cho mình một thế giới các đối tượng ổn định, còn con vật nằm trong một thế giới các sự vật ngẫu nhiên. Nếu đưa cho con khỉ một cái kính, cái búa hay một vật gì khác mà con người sử dụng, thì nó sẽ thao tác với các thứ ấy như là những vật thể. Ngay cả khi con khỉ bắt chước con người, học được cách đeo kính hay đập búa, thì nó cũng không phải là hành động với đồ vật (hành động có đối tượng).

Tại sao không thể gọi thao tác của con khỉ là hành động với đồ vật (có đối tượng)? Những thao tác đó khác với hành động với đồ vật của con người ở chỗ nào?

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Giáo trình Tâm lý học đại cương
  • Tác giả: Nguyễn Xuân Thức (Chủ biên) - Nguyễn Quang Uẩn - Nguyễn Văn Thạc - Trần Quốc Thành - Hoàng Anh - Lê Thị Bừng - Vũ Kim Thanh - Nguyễn Kim Quý - Nguyễn Thị Huệ - Nguyễn Đức Sơn
  • Nguồn: Nhà Xuất bản Đại học Sư Phạm, 2007
"Like" us to know more!