Hirata Atsutane và cách nhìn nhận về thế giới bên kia trong Thần đạo

Hirata Atsutane và cách nhìn nhận về thế giới bên kia trong Thần đạo

Tuy nhiên, việc Norinaga không dấn sâu vào địa vực của tôn giáo mà chỉ dừng lại ở địa hạt “Học” một phần vì điểm yếu ở cách nhìn nhận về thế giới bên kia. Ông viết: “Ta đã trăn trởđi tìm những lý luận bàn về việc con người cải tâm sau khi chết, nhưng đều vô ích, không tìm được tư tưởng nào. Con người nếu chết đi thì chỉ có cách lên Yomino-kuni (Dư mỹ quốc), giữ nguyên đạo lý và khóc than mà thôi” (Theo Tamakushige). Theo đó, ông cho rằng, sau khi chết con người sẽ chỉ lên chốn Hoàng tuyền và khóc than mà phủ nhận tất cả những lý luận khác. Có thểđây là thái độ đúng đắn khi Norinaga chỉ dựa trên các thư tịch cổ, nhưng nếu chỉ có điều đó thì sẽ không thể thuyết phục về mặt tâm tư tín ngưỡng. Việc xây dựng quan điểm về thế giới bên kia trong Thần đạo chính là vấn đề mà người kế thừa là Hirata Atsutane (1776-1843) cần phải suy nghĩ.

Atsutane đã đưa ra lý luận phủ định quan niệm về quỷ thần của Nho giáo thông qua trước tác Tân quỷ thần luận (Shin-Kishin-ron, 1805) và đưa quỷ thần trở lại thành một vấn đề. Chủ nghĩa duy lý mang tính hiện thế phủ nhận quỷ thần đã được biến đổi và trở thành luận thuyết mang tính thần thoại về quan hệ giữa các vị thần và thế giới bên kia. Cận đại không đơn thuần là sự lần bước theo con đường thế tục hóa, hiện thế hóa để từđó dẫn ngay đến Chủ nghĩa duy lý của thời cận đại. Không phải tính phi duy lý ở bên trong biến mất khi quá trình duy lý hóa xảy ra ở vỏ bọc bên ngoài mà chúng lật ngược lại đến không ngờ. Bởi vậy, không hẳn đã có thể hiểu được về thời cận đại chỉ qua những luận thuyết của Chủ nghĩa duy lý ở bên ngoài đó.

Trong trước tác Tama-no-mihashira (1812), Atsutane đã bàn luận về sự phát triển của thế giới, đồng thời làm rõ quan điểm về thế giới bên kia. Theo ông, thế giới được chia làm 3 phần là Thiên, Địa và Tuyền (Hoàng tuyền). Tuy nhiên, ởđây thuyết con người sau khi chết đi sẽ đến chốn Hoàng tuyền của Norinaga lại bị phủ định và cho rằng, linh hồn sẽở lại đất nước này vĩnh viễn ngay cả sau khi con người chết đi. Ông viết: “Minh phủ (tức chốn mịt mù -ND) đã được đặt ở Hiển quốc (Utsushikuni), chứ không phải nơi nào khác. Mặc dù được đặt ở trong Hiển quốc này, nhưng ởđó u minh, không thể thấy sự ngăn cách với hiện thế” và cho rằng, thế giới bên kia là một thể thống nhất với hiện thế và từ hiện thế thì không thể nhìn rõ được. Hơn nữa còn quan niệm rằng, hồn con người sau khi chết sẽ đậu lại trong các đền miếu hoặc mộ địa. Linh hồn đó sẽ trở thành các vị thần không khác gì các vị thần xa xưa. Khái niệm U và Hiển đã thấy có ở Norinaga, nhưng việc nâng thế giới u minh từ chốn Hoàng tuyền lên hiện thế và coi ngang bằng với các vị thần chính là luận thuyết đặc trưng của riêng Atsutane. Quan niệm về thế giới bên kia của Yanagida Kunio mà chúng tôi đã đề cập ở Phần mở đầu cũng được đưa ra theo luồng tư tưởng này.

Hơn nữa, trong trước tác Cổ sử truyện (Koshiden, được viết sau năm 1812), Atsutane lại có thêm một sự phát triển khác về tư tưởng. Thứ nhất là quan niệm cho rằng có tồn tại thẩm phán Ōkuninushi sau khi con người ta chết đi. Thứ hai là trong lý luận của ông có xuất hiện thần Amenominakanushi với tư cách là thần tối cao hơn cả Amaterasu. Thực ra, ý tưởng này đã từng xuất hiện trong Bản giáo ngoại biên (Honkyō gaihen, 1806) được đưa ra trước Rei-no-shinchū (Tạm dịch nghĩa là Chân trụ của linh hồn) và người ta cho rằng, Bản giáo ngoại biên chịu ảnh hưởng của Thiên chúa giáo. Nhưng dù sao, tư tưởng của Atsutane vẫn được biết đến nhiều với việc đã đặt linh hồn lên thành một vấn đề lớn.

Trước đó, Thần đạo lấy trung tâm là đời sống hiện thế và khá yếu về mảng lý luận thế giới con người sau khi chết đi, nhưng nhờ có Atsutane mà triển vọng phát triển theo hướng đó đã được mở ra. Ởđây Atsutane đã cung cấp được những lý luận cho việc thực hiện tang lễ theo nghi thức Thần đạo mà chúng tôi đã đề cập ở chương trước. Nhờđó, đã thu hút được những người đang ôm mối chán chường với Phật giáo và băn khoăn trước việc có nên từ bỏ Phật giáo để đến với Thần đạo hay không. Phái theo Atsutane được gọi là Thần đạo Phục cổ và đến thời người kế thừa là Hirata Kanetane (Bình Điền Thiết Dận) thì quy mô đã được mở rộng. Đặc biệt, những luận thuyết phát huy tính tôn giáo trong văn hóa bản địa như sự coi trọng Thần Uzusuna (Sản thổ) đã rất phát triển trong tầng lớp hào nông mới nổi lên.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Lịch sử tôn giáo Nhật Bản
  • Tác giả: Sueki Fumihiko
  • Bản quyền tiếng Việt: Công ty sách Alpha
  • Biên tập viên: Đào Quế Anh (Alpha Books)
  • Nguồn: caphebuoitoi
"Like" us to know more!