Hát tuồng

HÁT TUỒNG

Hát tuồng tác là nhạc võ và là một cách tiêu khiển cho người ta. cổ giá dùng những sự tích đế vương diễn ra làm tuồng, là có ý kỷ niệm cái công đức trị dân phá giặc của người xưa, để làm gương cho các vua đời sau; và lại tả hết các tính tình kẻ trung người nịnh, đê làm gương cho thiên hạ, vậy thì hát tuồng là một bức tranh truyền thần của tiền nhân và là một bài luân lý dạy bằng sự thực nữa.

Nước ta cũng theo tục ấy mà đặt ra các bài tuồng. Nhất là hay diễn theo sự tích Tam quốc, Sơn hậu, Chinh đông, Chinh tây, Bình nam, Tảo bắc, Phản đường, Thuyết nhạc v.v...

Con hát)hải luyện tập lắm mới giỏi. Phải biêt hát đủ giọng, phải biết bộ tịch nhảy múa, đóng vai nào phải y hệt cái thần tình vai ấy mới là khéo.

Hát phải có nhạc, nào kèn nào trông, nào mõ nào thanh la để đỡ giọng hát và điểm vào những nơi nhạt nhẽo cho vui; lại có người cầm trông chầu để thưởng những chỗ hay và làm cho thêm lộng lẫy cuộc vui lên nữa.

ĐỒ áo mũ bia ủng, cờ tàn qua kích cũng phải chỉnh đôn lịch sự. Rạp hát bài trí cũng cho trang hoàng rực rỡ, làm ra nghi lâu, giả thành, và có đủ sơn thủy cây côi mới đẹp.

Về các nơi nhà quê khi có hội hè, thường hay gọi phường tuồng về hát. Song chỉ hát độ dăm ba bữa nửa tháng là tan, mà rạp hát cũng kết tạm bằng nứa lá xì xằng, chớ không có cơ sở chỉnh đôn nào cả. Duy ở về các nơi đô hội thì mới có rạp hát lịch sự, trừ ra ở Huế có rạp hát Ngự là nhà hát riêng của vua đã đành, còn như Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng v.v... thì là các người có vốn hợp cổ lập nên, hoặc của một người giàu có mở ra đổ làm chỗ vui chung cho thiên hạ mà lấy lời.

Cuộc diễn kịch của hoàn cầu là cốt đem hêt tính tình hay dỗ của thiên hạ mà bày ra trưốc mắt thiên hạ, tả làm sao cho đúng tinh thần, để cho người đi xem trông thấy mà cảm động đên tấm lòng, thòi nào nên kính nên trọng, thời nào nên khinh nên bỉ, vừa làm một trò tiêu khiến cho người ta, lại vừa làm một cách treo gương cho người ta, cho nên tuy là sự vui cười, mà thực là có ích cho việc giáo dục nữa.

Vậy bất cứ điều gì, hoặc việc quân quốc, hoặc tình trai gái, hoặc các nết hay của bậc hiền đức, hoặc các thói xấu của loài tiểu nhân, điều gì có thể tỉnh ngộ nhân tâm, cũng có thế đem ra diễn được. Còn như các câu khôi hài, các lời tán tỉnh, chẳng qua chỉ đệm cho thêm vui mà thôi.

Ta chưa biết trọng nghề diễn kịch, thường cho con hát là kẻ hèn hạ, chố không biết rằng, chính người học có lịch thiệp thế thái nhân tình, thì mới làm nối dược con hát giỏi, mà cũng không mấy người có học thức mà chịu đi làm nghề ấy.

Các nưốc văn minh, con hát có danh giá, mà những nhà văn sĩ, ai làm được bài tuồng nào hay, cũng nổi tiếng văn chương một thòi, ta thì đã đâu được như thế.

Vậy mới biết hát tuồng cũng là một việc hệ trọng. Hiện nay ta cũng đã nhiều người hiểu nghĩa ấy, muôn cải cho theo với cách văn minh. Thiết tưởng muốn theo cách văn minh thì chẳng những qui củ rạp hát, cùng là âm nhạc phải chỉnh đôh lại, mà đến những bài tuồng cũng nên sửa sang theo lôi mới, bỏ những điều hoang đường, bớt những câu nhảm nhí, mà nhất là diễn theo sụ tích của ta thì lại càng hay.

Có thể bạn muốn xem

"Like" us to know more!