Giáo sư

Giáo sư

Các vị ấy cũng đã học như em và học giỏi, hồi xưa nếu không đứng đầu thì chắc cũng đã siêng năng, chuyên cần.

Đặc biệt là các giáo sư thạc sĩ, đã trải qua một kỳ thi nhập học rất khó vì sự ganh đua rất gay go, thí sinh nào cũng có một trình độ rất cao.

Giáo sư của em đã lựa một nghề mà các vị ấy thích. Hiểu rõ ràng thiên chức thiêng liêng của mình, là phải làm phát khởi tấm lòng và bộ óc non nớt của em, các vị ấy đã rán làm tròn thiên chức, có khi tận tuỵ quá lương tâm nghề nghiệp, ra ngoài chương trình nữa.

Muốn giúp em, dự bị cho em nên người, nên giáo sư em không cố ý tạo cho em một cá tính nhân tạo mà chỉ nghĩ cách truyền cho em một trình đô văn hóa, một tinh thần chính trực, đồng thời vẫn tôn trọng những xu hướng thiên bẩm của em. Đúng như một nhà mô phạm danh tiếng đã nói: “Giáo dục không tạo nên con người, nó giúp con người tự tạo lấy mình”. Có yêu nghề thì mới dạy học được. Tôi thường nghe người ta trách rằng giáo sư được nghĩ nhiều quá, một năm chỉ dạy bảy tám tháng. Người ta cố ý quên rằng nghề đó, thần kinh luôn luôn bị kích thích vì học sinh nghịch ngợm, rất hay đãng trí, khó làm cho họ ngồi yên mà nghe mình được.

Người ta lại không nghĩ tới những giờ soạn bài, chấm bài, có khi phải thức khuya, rất mệt sức, mệt nhất là trong mùa thi; người ta cũng quên cái trách nhiệm lớn lao của nhà giáo nữa.

Khu vực tác động của giáo dục rất mênh mông vì nó gồm cả trí dục lẫn đức dục. Mà dạy dỗ là việc rất khó vì phải nhận xét, hiểu biết, dắt dẫn trẻ; muốn vậy phải già tâm lý, giàu kiên nhẫn, thì giữa thầy và trò mới có nhiều thiện cảm. Trong tuổi dậy thì, em đâu có dễ thụ cảm; trái lại em hay ương ngạnh, cái tuổi đó như vậy, chứ không phải là em cố ý. Em đãng trí, bướng bỉnh, hay đùa giỡn; phải làm sao thắng được tất cả những trở ngại đó.

Đó là về phần giáo sư.

Về phần học sinh, em nên yên tâm, giáo sư em hiểu rõ em lắm. Đừng làm ra vẻ khôn hơn thầy, những trò nghịch ngợm của em, thầy dạy của em đã trải qua cả, dù hồi xưa ông là một học sinh rất siêng năng. Trong lớp, mới đầu ông tỏ vẻ dễ dãi, khoan dung với em. Em phải lễ độ để khỏi phụ tấm lòng đó. Phải tuân lệnh, kính trọng thầy, như vậy không có gì làm thương tổn lòng tự ái của em.

Tất nhiên, em quí giáo sư này hơn giáo sư khác. Ở tuổi em, vị nào làm cho em yêu môn học thì em quí vị đó. Một phần do tư cách, một phần do cách giảng của giáo sư nữa. Nếu giáo sư có tài hoạt bát, tiêm vào em một lòng tin, nhiệt tình của người… thì ra khỏi lớp, em như bị mê hoặc, thấy được thấm nhuần những lời mới nghe. Vài giáo sư như có nhân điện toả ra làm cho học sinh phải tôn sùng.

Lại có những vị yêu nghề tới nỗi bỏ hết thì giờ rãnh để dắt trò đi chơi cho chúng mở mang kiến thức, hoặc tập cho chúng diễn kịch, đóng trò. Tôi có một ông bạn, giáo sư văn chương, sửa lại bài cho học sinh đăng vô tờ báo của lớp học.

Học hành siêng năng đều đều, tỏ vẻ lễ độ, ngoan ngoãn là một cách trả ơn thầy. Giáo sư không khi nào ghét bỏ em đâu trừ khi em thiếu thiện ý hẳn hoi và tái phạm nhiều lần. Người yêu thanh niên, nếu không đã không lựa nghề ấy.

Tôi để ý nghe một tiếng chuông khác nữa: em cho rằng vài thầy nghiêm khắc quá, dữ dằn quá.

Nhưng chính em, em cũng chẳng vừa gì, lặp đi lặp lại của ba mươi sáu lần, em vẫn chưa chịu nghe, năn nỉ em đừng nói chuyện, khuyến khích em chú ý hơn một chút em cũng vẫn trơ trơ. Ngày nào cũng phải nhắc lại bấy nhiêu điều, em thử nghĩ coi, không mệt, không chán sao được. Dù em nghĩ sao thì nghĩ, giáo sư nào cũng có ý thức về sự công bình. Không vị nào thích phạt học trò đâu, em nên tin chắc như vậy.

Vậy em nên rán hiểu rằng cái tuổi em là tuổi tàn phẫn[1]. Nếu em thấy cao hứng, muốn cười, thì rán cười thầm, đừng làm cho giáo sư phải bực mình, nổi giận và thất giọng rằng em quả là “nan hoá”.

Tôi không trách em đâu. Em còn trẻ và vui tính. Tôi chỉ nhắc em nên nhận rằng sự nghiêm khắc của vài giáo sư không phải là vô cớ.

Trong các cuộc họp giữ giáo sư và phụ huynh học sinh, người ta dễ nhận ra rằng những giáo sư mang tiếng là dữ, thực ra không dữ như em nói đâu.

Các giáo sư đúng kỳ hạn, họp với nhau để nhận xét về mỗi em. Các vị ấy kiểm điểm ý kiến của mình, đem so sánh với ý kiến bạn đồng sự rồi tuỳ tính tình, sự gắng sức, khả năng của em mà nhận xét, phán đoán một cách khoan hồng hay nghiêm khắc, dù khoan hồng hay nghiêm khắc thì cũng vì nghĩ đến tương lai của em.

Còn về những tật xấu hoặc sở thích riêng của mỗi vị thì em nghĩ coi, ai mà chẳng có, em có tránh được không? Tật của em làm cho người khác cười, chế giễu, mà trái lại, những tật nhỏ của giáo sư làm cho em tưởng tượng, phóng đại rồi cười giỡn cả trong giờ học. Sau này, khi mà ký tình của em đã giảm, có lẽ em không nhớ tên thầy nữa, nhưng chẳng bao giờ quên được những biệt hiệu em đặt cho thầy. Trong các buổi hội họp cựu học sinh, nhớ lại những biệt hiệu ấy, em mới thấy lòng em mến thầy cũ hơn xưa.

Gặp lại thầy cũ, em hồi tưởng cả cái thời trẻ sung sướng. Các cụ đã già một chút rồi, thân mật hơn, không cách biệt em nữa, và lòng em dâng lên một niềm tri ân mà em không dám thú với các cụ.

Chú thích

  1. Tàn phẫn: tôi gõ đúng theo sách mà không hiểu nghĩa là gì. (Goldfish).

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Lời khuyên thanh niên
  • Tác giả: Paul Noël
  • Lược dịch: Nguyễn Hiến Lê
  • Nhà xuất bản: Thanh Tân
  • Thực hiện ebook: Goldfish (20/05/2010)
  • Nguồn: TVE

Có thể bạn muốn xem

"Like" us to know more!