Dùng sự khẳng định chính diện để thay thế lời trách móc phản diện

64. Dùng sự khẳng định chính diện để thay thế lời trách móc phản diện

Nếu muốn người khác làm theo ý mình, bạn nghĩ nên dùng cách nào để đạt được hiệu quả cao nhất? Rõ ràng sự khẳng định chính diện, trực tiếp hiệu quả hơn nhiều so với những lời trách móc phản diện, tiêu cực.

Bản thân mỗi người chúng ta ai chẳng có chút tự phụ về những ưu điểm của mình, không những thế chúng ta còn hy vọng được mọi người thừa nhận, tán thưởng. Nếu bạn giỏi trong việc tranh thủ tâm lý này của con người thì bạn sẽ dễ dàng nắm giữ được đối phương, yêu cầu họ hành động theo ý mình.

Chẳng hạn: bạn nói với một đứa trẻ: “Cháu rất thông minh, lại chăm chỉ chịu khó nữa, chuyện học hành của cháu nhất định sẽ ngày một tốt hơn”. Đứa trẻ sẽ cố gắng làm một đứa trẻ ngoan như bạn mong muốn. Ngược lại, nếu bạn nói với nó rằng: “Đồ ngốc, cháu làm chuyện gì cũng hỏng cả, thật vô dụng!” Đứa trẻ sẽ ngày càng có chiều hướng kém đi như lời bạn nói và cuối cùng trở thành một đứa trẻ hư hỏng.

Xu hướng tâm lý này người ta gọi đó là “hiệu quả tiêu chí” hay “hiệu quả hình tượng vai diễn”. Mỗi người chúng ta đều rất dễ dàng chịu ảnh hưởng của “hiệu quả tiêu chí” mà người khác tạo ra.

“Tiêu chí” tích cực sẽ tạo nên tiềm lực cho con người, “tiêu chí” tiêu cực sẽ khiến cho con người mất phương hướng, đây chính là hiệu quả ám thị về tâm lý học. Ví dụ trong trường hợp gặp mặt lần đầu, nếu bạn muốn đối phương sẽ là một người có tính quyết đoán thì dù họ có tính cách đó hay không điều đó không quan trọng. Bạn có thể tạo ra một tính cách quyết đoán cho họ. Nếu bạn làm thoả mãn được lòng tự trọng của đối phương thì sẽ buộc họ phải hành động theo “tiêu chí” mà bạn tạo ra hay nói một cách khác đối phương sẽ chịu sự ràng buộc của “tiêu chí” này.

“Muốn một người có ưu điểm phải để cho người đó mang ưu điểm này”. Đây là câu nói nổi tiếng của Cựu Thủ tướng Anh Churchill. Có thể nói lực lượng Cảnh sát Hình sự là những người hiểu rõ nhất loại tâm lý này, bởi họ luôn luôn cố gắng để buộc kẻ phạm tội phải nhận tội lỗi của mình. Các chiến sỹ Cảnh sát Hình sự phá án luôn là những con người có đức tính kiên nhẫn, họ thuyết phục bọn tội phạm bằng giọng điệu nhẹ nhàng như những người bạn: “Anh vốn không phải là người xấu thích giết người, hàng xóm của anh đều cho rằng anh là người rất hiếu thảo nhưng bây giờ anh đã gây ra tội ác như thế này thì người đau đớn, khổ tâm nhất là mẹ của anh, vậy anh muốn làm một người con hiếu thảo hay anh muốn làm mẹ anh đau lòng.. “Những lời nói đó của người chiến sỹ công an đã khoác lên vai kẻ phạm tội chiếc áo “hiếu thảo” và chắc chắn kẻ phạm tội sẽ hành động theo hai chữ “hiếu thảo”. Tâm lý học cho thấy, con người ai cũng có tâm lý hướng thiện. Ai cũng mong muốn mình là người lương thiện và được mọi người yêu mến, tôn trọng do đó chúng ta nên dựa vào động cơ, suy nghĩ cao thượng này để đặt thước đo thiết kế hình tượng lên vị trí cao đẹp để thúc đẩy người khác thực hiện vai diễn cao thượng của mình.

Một bà mẹ cùng đứa con nhỏ của mình bước lên xe buýt. Trên xe không còn chiếc ghế trống nào, cạnh chỗ đứng của hai mẹ con có một nam thanh niên đang nằm dài trên ghế ngủ, chiếm cả hai chỗ ngồi.

Đứa con nhỏ gào khóc đòi mẹ ngồi xuống nhưng anh chàng thanh niên thiếu văn hoá kia vờ vĩnh không nghe thấy gì, lúc này người mẹ mới nói: “Chú này đang mệt, để cho chú ngủ một lúc, chú sẽ nhường chỗ cho con ngồi nhé”. Sau vài giây, chàng thanh niên vội vàng đứng dậy nhường chỗ cho hai mẹ con ngồi. Chàng thanh niên nọ không phải là người “cao thượng” nhưng tại sao lại thay đổi thái độ nhanh như vậy? Bởi vì người mẹ đã tạo cho chàng thanh niên kia một vai diễn cao thượng: anh ấy là người rất lương thiện, chẳng qua chỉ vì quá mệt mỏi nên anh vô tình không biết làm điều thiện mà thôi. Tâm lý hướng thiện khiến cho chàng trai không còn cách nào để từ chối thực hiện vai diễn lương thiện này.

Dù bản tính con người thiện hay ác thì cũng chẳng có ai lại muốn mình bị xem là người độc ác, thậm chí ngay cả những kẻ sát thủ hay lưu manh, xã hội đen, chúng đều muốn che đậy bản chất của mình bằng sự cao thượng, huống hồ là người bình thường chỉ phạm phải những lỗi lầm nhỏ nhặt?

Thêm một lời động viên và tin tưởng, bằng một sự hướng lái phù hợp sẽ khiến cho đối phương cố gắng khắc phục nhược điểm của mình để đáp lại lời tán dương khen ngợi của bạn dành cho họ.

Một cậu bé 13 tuổi bỏ học đã hơn nửa năm, không biết bất cứ điều gì, luôn huênh hoang giọng điệu “tự mình nuôi sống mình”, bỏ nhà đi tìm việc làm nhưng không những không tìm được việc gì mà còn bị dụ dỗ, lôi kéo tham gia vào một băng nhóm giang hồ “đâm thuê chém mướn”. Người mẹ vô cùng đau đớn nhìn thằng con trẻ người non dạ, vừa gầy vừa bẩn của mình trở về. Vừa thương vừa giận, vừa yêu vừa ghét và cả những trăn trở, lo lắng về tương lai của nó, bà nói: “Mẹ hiểu, con ra đi mục đích là để tìm việc làm, để nuôi sống bản thân con, để giảm bớt gánh nặng cho bố mẹ. Con hiểu được điều đó, con hiểu được suy nghĩ của bố mẹ, mẹ rất vui. Nhưng..”. Nhìn thằng con cúi đầu ân hận, người mẹ đổi giọng: “Dù thế nào đi nữa, con đã biết chịu trách nhiệm về bản thân con, mẹ tin rằng từ nay về sau con sẽ không phạm phải sai lầm như thế nữa”.

Người mẹ này không chửi mắng, không đánh đập bởi bà biết rằng nếu làm như vậy nó sẽ bỏ đi lâu hơn và có thể còn hung bạo hơn. Làm như vậy khác nào bà mẹ đã tạo ra một tiêu chí “xấu xa” cho người con. Vì vậy người mẹ đã xây dựng nên hình tượng “đứa con ngoan” cho người con và sử dụng lối nói chuyển ngoặt “nhưng..” và một giọng điệu chần chừ, chậm rãi để ám chỉ lỗi lầm của người con. Rõ ràng, cách thức thúc ép người con phải tự suy nghĩ về bản thân mình đạt được hiệu quả cao hơn nhiều so với những lời trách mắng.

Động cơ cao thượng sẽ khiến người ta nảy sinh mong muốn hành động theo vai diễn được đánh giá. Họ thể hiện mình lương thiện, công bằng hơn nhiều so với bản chất con người họ. Nuôi dưỡng những khả năng tích cực trên mảnh đất lương thiện, loại bỏ ngay từ lúc manh nha những khả năng tiêu cực có thể nảy sinh, đó chính là bí quyết dùng động cơ cao thượng để tạo lập hình tượng vai diễn và đó cũng chính là “hiệu quả tiêu chí” mà người ta thường nói đến.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: 81 quy tắc hay trong giao tiếp
  • Tác giả: Duyên Hải
  • Công ty phát hành Panda book
  • Nhà xuất bản Lao Động, 09-2011
  • Ebook: Sophia (TVE-4U)
"Like" us to know more!