Cuộc khởi nghĩa công xã Paris

Cuộc khởi nghĩa công xã Paris

Cuộc chiến đấu giành chính quyền lần đầu tiên của giai cấp vô sản

Ngày 18-3-1871, để chống lại chính phủ của giai cấp tư sản, nhân dân Paris nước Pháp đã tổ chức một cuộc khởi nghĩa vũ trang, trải qua 72 ngày đêm đấu tranh gian khổ, cuối cùng đã bị quân chính phủ và quân xâm lược Phổ trấn áp.

Thời kỳ cuối chiến tranh Phổ - Pháp, ngày 2-9-1870, Hoàng đế Pháp Napoleon III bị đánh bại trong trận Sedan buộc phải đầu hàng. Ngày 4-9, nhân dân Paris phát động cuộc cách mạng, lật đổ đế quốc thứ 2, thành lập nền Đệ tam Cộng hòa. Tuy nhiên, thành quả cách mạng nhanh chóng bị giai cấp tư sản tước đoạt, thành lập ra Chính phủ Quốc phòng do Thiers đứng đầu. Tiếp đó, quân Phổ liên tục tấn công vào lãnh thổ Pháp, bao vây Paris. Nhân dân Paris vùng lên chống lại, trong khi đó Chính phủ Quốc phòng lại nghĩ đến chuyện cầu hòa, trấn áp phong trào nổi dậy của nhân dân, hòng giải tán lực lượng quân tự vệ quốc dân được thành lập trong cách mạng của nhân dân Paris.

Tháng 2-1871, Hội nghị Quốc dân mới của nước Pháp khai mạc, bầu Chie làm người đứng đầu chính phủ mới. Chính phủ mới đã ký hòa ước bồi thường và cắt nhượng đất cho Đức. Sau khi hòa ước có hiệu lực, Chính phủ Chie lập tức bắt tay vào giải trừ lực lượng vũ trang của quân tự vệ quốc dân. Ngày 18-3, quân chính phủ Chie tấn công bất ngờ vào đồi Môngmac đang thuộc quyền khống chế của quân tự vệ quốc dân. Cuộc khởi nghĩa vũ trang liền nổ ra, Quân khởi nghĩa vùng lên phản kích, tối đó đã chiếm được toàn bộ thành phố Paris. Chính phủ Chie và quân đội của mình phải chạy về Versailles ngoại ô Paris. Ủy ban Trung ương Quân tự vệ quân dân trở thành Chính phủ Cách mạng lâm thời.

Ngày 26-3, giai cấp công nhân, nông dân và quân tự vệ quốc dân của Paris đã tổ chức cuộc bầu cử ở nhiều nơi, chọn ra Ủy ban Xã hội gồm 86 người. Ngày 28, Công xã Paris tuyên bố thành lập. Công xã là một cơ cấu chính quyền hoàn toàn mới, đã đập tan bộ máy nhà nước của giai cấp tư sản, sử dụng hàng loạt biện pháp dân chủ bảo vệ lợi ích của nhân dân lao động.

Đầu tháng 4, được sự chi viện của quân đội Phổ, quân đội Chính phủ Chie bắt đầu tấn công vào Paris. Công xã đã tổ chức cho nhân dân Paris đánh trả, xây dựng các chiến lũy, nhiều lần đánh lui được quân địch. Thế nhưng, công xã không có chi viện từ bên ngoài, sức chiến đấu liên tục bị giảm sút. Trong điều kiện gian khổ khó khăn như thế, quân và dân Paris chỉ có thể cố thủ được hơn 1 tháng. Đến giữa tháng 5, Chính phủ Chie đã điều động 100.000 quân bao vây Paris. Ngày 21, quân chính phủ tấn công vào khu vực nội ô. Uỷ ban Công xã và đông đảo quần chúng Paris kiên thủ, quyết chiến với kẻ thù. Nhưng do họ thiếu vũ khí, không thể ngăn chặn các đợt tấn công, nên đã bị giết hết sức dã man.

Qua 72 ngày đêm chiến đấu tàn khốc, ngày 28-5, quân chính phủ cuối cùng cũng chiếm được toàn bộ Paris. Công xã Paris thất bại. Nhân dân Paris đã phải trả giá nặng nề trong cuộc chiến bảo vệ công xã, bảo vệ Paris, tổng cộng có 72.900 người chết trận, 29.000 người bị sát hại, 60.900 người bị bắt giam hoặc đi đày. Tuy vậy, với tư cách là mô hình chuyên chính của giai cấp vô sản, mặc dù tồn tại trong thời gian không dài, nhưng Công xã Paris có ý nghĩa lịch sử rất lớn.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: 100 cuộc chiến lẫy lừng trong lịch sử thế giới
  • Tác giả: Lý Giải Nhân
  • Nhà xuất bản Thời Đại
  • Nguồn: Tve-4u.org
"Like" us to know more!