Chế độ ăn trong các bệnh ngoại khoa

Chế độ ăn trong các bệnh ngoại khoa

I. Vai trò của dinh dưỡng trong các bệnh ngoại khoa

+ Tăng thêm tỉ lệ thủ thuật có thể làm được: Trong một số bệnh như ung thư, lao...làm bệnh nhân bị suy dinh dưỡng không chịu nổi phẫu thuật nhưng nếu dinh dưỡng tốt thì có thể mổ được.

+ Giảm bớt khó khăn cho thủ thuật: ăn uống có thể làm giảm chướng hơi đối với bệnh nhân mổ mà bị chướng hơi.

+ Làm vết thương chóng lành.

+ Giảm bớt tỉ lệ tử vong của thủ thuật: ăn uống tốt trước và sau phẫu thuật làm giảm tỉ lệ tử vong của phẫu thuật.

II. Nguyên tắc của dinh dưỡng trong bệnh ngoại khoa

Ăn uống trước khi phẫu thuật: Tăng cường chất dinh dưỡng cho bệnh nhân chịu được phẫu thuật.

A. Ăn uống trước khi phẫu thuật:

1. Nguyên tắc chung

- Nhiều protein (đây là nguyên tắc quan trọng nhất), vì bệnh ngoại khoa làm cho cơ thể mất nhiều protein: chảy máu, vết thương, viêm, bỏng nặng. Nhiều gluxit: Để gan tích trớ được nhiều glycogen và bảo vệ nó khỏi bị tổn thương vì thuốc mê - Phải cần một thời gian để dần nâng cao được tình trạng dinh dưỡng trên một bệnh nhân đã bị suy nhược nhiều, ít nhất là 1 tháng.

2. Trong một số bệnh đặc biệt

+ Béo phì: bệnh nhân thường bị tim, gan và phận yếu. Phẫu thuật khó vì lớp mỡ ở bụng quá dày, mổ ra vết thương khó liền. Vì vậy đối với bệnh nhân này trước khi mổ phải cho một chế độ ăn điều trì bệnh béo phì.

+ Bệnh đái đường: Phẫu thuật những trường hợp này rất hay có biến chứng, nên trước khi phẫu thuật phải cho chế độ ăn chống bệnh đái đường để giảm glucoza trong máu và tình trạng toan. -

+ Bệnh suy dinh dường (ung thư, hội chứng nhiễm độc): Cần phải ăn chế độ bồi dưỡng cao.

+ Trong một số trường hợp đặc biệt: Xuất huyết cần nhiều sắt, vết thương mưng mủ, nhiễm mủ huyết..., cần nhiều protein, bệnh nhân dùng nhiều kháng sinh cần nhiều vitamink, vitamin nhóm B

B. Ăn uống trong thời gian chuẩn bị truớc phẫu thuật

Nhiều người bắt bệnh nhân nhịn ăn 24 giờ trước khi phẫu thuật. Nhưng về mặt sinh lí thì thấy nhịn ăn 24 giờ là không cần thiết. Cần chú ý những điểm sau:

- Ngày hôm trước phẫu thuật: nên cho ăn nhẹ để không làm mệt bộ máy tiêu hóa. Bữa chiều ít hơn bữa sáng. Chế độ ăn không có bã.

- Sáng hôm phẫu thuật: Chỉ cho bệnh nhân uống nước đường, nước lọc vì khi mổ, chức năng tiêu hóa bị mất tạm thời, dạ dày có thức ăn chỉ có hại không có lợi.

C. Ăn uống sau khi mổ

Khi mổ bệnh nhân có một số rối loạn mà ta gọi là bệnh phẫu thuật.

- Giai đoạn đầu (2-3 ngày đầu): Giai đoạn dị hóa. Tăng nhiệt độ cơ thể, liệt cơ dẫn đến chướng hơi, bệnh nhân mệt lả. Chuyển hóa mất rất nhiều ni tơ do vậy cân bằng ni tơ âm tính. Bài tiết nhiều kali (có thể vì vậy mà ruột bị liệt dẫn đến chướng hơi).

- Giai đoạn giữa: Nhu động ruột trở lại, từ ngày thứ 3-4 trở đi hơi có thể thoát ra khỏi ruột. Trung bình ngày thứ 5 bệnh nhân có thể đại tiện được. Bệnh nhân tỉnh táo hơn, biết đói nhưng vẫn chán ăn. Bài tiết ni tơ giảm đi, cân bằng trở lại bình thường. Sự bài tiết kali giảm đi. Giai đoạn này bệnh nhân rất cần được ăn uống đầy đủ.

Giai đoạn hồi phục: Đại tiểu tiện bình thường, bệnh nhân biết đói, vết thương đã lành, bệnh nhân lên cân. Bài tiết kali trở lại bình thường.

III. Chế độ ăn uống

1. Giai đoạn đầu:

Chủ yếu bù nước và điện giải, cần cung cấp gluxit theo nhu cầu để có số cao tối thiểu làm giảm sự giáng hóa protein. Nhu cầu này thỏa mãn bởi tiêm tĩnh mạch hỗn hợp các loại:

- Glucoza 5%, Glucoza 30%, Nacl 9%o, KCL 1 hoặc 2 ống. Cho uống rất ít, nếu bệnh nhân chướng bụng thì không nên uống. Nếu bệnh nhân mổ ở ngoài hệ tiêu hóa cho uống ít một (50ml cách nhau giờ) nước đường, nước luộc rau, nước quả (nước cam dùng ít vì có thể làm tăng thêm chướng). Có thể truyền plasma, máu.

Xét nghiệm: tỉ lệ kali, dự trừ kiềm, Nacl, ni tơ trong máu để dùng các loại nước thuốc thích hợp.

2. Giai đoạn giữa (từ ngày 3-5)

- Cho ăn dần dần và thôi dần tiêm truyền tĩnh mạch.

- Tăng thêm dần năng lượng và protein (Bắt đầu 500 kcal và 30g protein, sau đó 1-2 ngày một lại cho thêm 250-500 Kcalo cho đến 2000 Kalo/ngày).

- Sữa: nên dùng dưới dạng sữa pha nước cháo vả nên dùng sữa bột rút kem, sữa đậu nành. Cho ăn làm nhiều bữa nhỏ (4-5 bữa). Động viên cho bệnh nhân cố gắng ăn giai đoạn này nhưng không thể cho ăn trở lại vội vàng quá có thể gây ỉa chảy.

- Dùng nước ép thịt nạc trong những trường hợp không dùng được sữa.

- ăn nhiều thức ăn có nhiều vitamin B, C, PP (cho uống nước chanh, cam).

- Hạn chế ăn những thức ăn có nhiều chất xơ.

3. Giai đoạn hồi phục:

Chế độ ăn phải đầy đủ protein và cao để làm cho thể trọng tăng nhanh và vết thương chóng lành. Chế độ ăn trong giai đoạn này là chế độ ăn bồi dưỡng. Đó là chế độ ăn nhiều protein và tăng Calo. Protein có thể tới 120-150g/ngày và năng lượng có thể từ 2500-3000 Kcal/ngày, ăn nhiều bữa trong một ngày.

- Dùng nhiều sữa, cá, thịt, đậu đỗ và các loại hoa quả để tăng vitamin C và vitamin nhóm B.

Trường hợp bệnh nhân sau khi mổ có biến chứng thường gặp ở những bệnh nhân suy dinh dưỡng trước khi mổ, nuôi dưỡng trong thời gian chuẩn bị mổ không được kĩ và bệnh nặng.

a) Trong trường hợp ruột thoát hơi chậm: Cần xem điện giải đồ xem có thiếu kali và bổ sung kali theo điện giải đố: Vì một số trường hợp bệnh nhân trở nên rất tốt khi bổ sung kali nhưng nếu tiêm quá mức kali thì sẽ rất nguy hiểm (biến cố ở tim).

b) Trường hợp phải mổ lại:

- Trong trường hợp tắc ruột, dò ruột... cần nuôi dưỡng bằng tĩnh mạch để dâng cao tình trạng dinh dưỡng trước khi mổ.

- Cung cấp gluxit bằng dung dịch glucoza 5% thì tốt nhưng mang lại ít Calo, có thể sử dụng dung dịch glucoza 10-15% hoặc 30% để tăng lượng Calo lên nhưng có trở ngại là có thể làm viêm tắc tĩnh mạch.

- Lượng protein: Phải cung cấp tối thiểu để tránh sự giáng hóa protein nội tạng nên cung cấp axit amin bằng cách tiêm truyền hỗn hợp axit amin.

- Cung cấp nước và điện giải theo nhu cầu của bệnh nhân và theo điện giải đồ.

- Tiêm truyền tĩnh mạch rất cần thiết cho bệnh nhân lúc đầu nhưng phải thay thế nuôi bệnh nhân bằng đường tiêu hoá càng sớm càng tốt. Dùng chế độ ăn bằng miệng nhiều bữa mỗi ngày và phải tăng dần số lượng protein và calo để tránh những trường hợp bệnh nhân bị ỉa chảy do ăn quá nhiều về số lượng. Nhưng trái lại nhiều bệnh nhân rất lâu được hồi phục, sẹo lâu liền do chế độ ăn không đủ đặc biệt là thiếu protein.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm
  • Tác giả: Viện thông tin thư viện y học trung ương
  • Nguồn: ebooks.vdcmedia.com
"Like" us to know more!