Cần tự biết mình

Cần tự biết mình

Này em, em làm sao vậy, ít lâu nay em thay đổi hẳn, không còn là một thiếu nhi hiền lành và nhu mì nữa.

Em ít sợ người lớn hơn trước. Em hơi bướng bỉnh, hay phản kháng.

Trong lớp, em hay vo tròn giấy để liệng vào bạn, lúc nào cũng chỉ nghĩ chuyện chế diễu người khác. Óc tưởng tượng, ý nghĩ không lấy gì làm đẹp về thầy giáo và những bạn học siêng năng, chuyên cần hơn em.

Em thấy các giáo sư bớt đáng kính trọng và em đặt nhiều biệt hiệu cho các vị ấy. Em cho rằng họ có nhiều thói xấu hơn là đức tốt và em gần như muốn coi họ ngang hàng với mình. Trong giờ học, thấy một giáo sự nào ăn bận lôi thôi, em trố mắt ra ngó, thích thú lắm rồi tưởng tượng lối sống kỳ cục của giáo sư đó khi ở nhà.

Tới cả song thân của em, em cũng không tha. Tự nhiên, như do một bản năng, em thấy muốn chí trích, phê phán cha mẹ, soát xem lời xác định của các người có đúng không? Không còn coi các người như thần tượng nữa, may lắm là còn một chút kính nể, chứ không đến nỗi cãi lại sa sả. Em cho rằng cha mẹ nghiêm khắc quá, thích làm trái ý con cái và thường khi chấp nhất, một mực chống lại những dự định của em, chẳng hề xét phải trái. Em thấy cái nhu cầu mơ hồ muốn thoát ly gia đình, được tự do làm gì tuỳ ý.

Nếu em có chị hay em gái thì em thấy họ khó thương lắm. “Ô, cái thứ con gái ấy mà!”. Thấp kém làm sao bằng con trai được, chỉ để mình sai vặt, hoặc để giúp má chạy việc này việc nọ, may vá, làm việc nhà là tốt. Thương làm sao được: tỏ tình cảm với họ thì xấu hổ chết đi! Nói vậy chứ trong thâm tâm, em cũng mơ hồ có chút lòng mến họ. Em chọc tức họ, chỉ trích họ, em phán đoán họ một cách nghiêm khắc, tự cho rằng mình không thể lầm được. Đúng, em đã thay đổi hắn rồi, không như trước nữa!

Em ngán học. Học gì mà chọc hoài học huỷ! Còn phải học hành, gắng sức biết là mấy năm nữa đây? Vài thằng bạn đã thôi học, lại kiếm được chút tiền, được sống ra vẻ tự do: từ sáu giờ chiều là được thảnh thơi, khỏi bị ám ảnh về cái nỗi trả bài, học thi, thi lục cá nguyệt, thi trung học; còn mình thì cứ bị bó buộc hoài. Nghĩ tới kỳ thi Tú Tài mà sợ, rồi thấy tương lai ảm đạm quá. Có lúc em ước ao cuộc đời dễ dàng, thích thú của các “bồ” đó.

Cơ thể em biến đổi và gây cho em nhiều nỗi ngạc nhiên mà thường khi chính mẫu thân em cũng không ngờ. Còn phụ thân em thì lúc nào cũng bận việc mà lại ít nói. Trừ vài câu hỏi về sự học hành, số điểm trong lớp, các trò thể thao của em, còn thì sự tiếp xúc trong gia đình chỉ là mấy cuộc đàm thoại vô vị trong bữa cơm hoặc những lúc đi chơi.

Tóm lại là em cô độc, rất cô độc. Như một con vật nhỏ hung hăng, em thấy tràn trề sinh lực. Em cho sinh lực đó là một cái gì tự nhiên, không hề nhận rõ được mà em cũng không thấy cần phải tìm hiểu nó. Em “đâm bổ” vào một khoảng trống có vẻ như vô biên. Không có cái gì thắng bớt hoạt động, hy vọng cùng mơ ước của em lại...

Tuy nhiên, có vài sự nghi ngờ làm rối loạn cái sinh lực phi thường đó. Em có tham vọng nhưng đã vài lần nếm mùi thất bại: em bứt rứt vì bị những điếm xấu ở trong lớp và bị rầy. Bảy năm đằng đẵng ở Trung học! Phải biết bao là kiên nhẫn. Mà chính đức kiên nhẫn lại không phải là đức tính nỗi bật của một thanh niên ở tuổi em. Làm sao thố lộ những nỗi lo lắng đó với cha mẹ, thầy giáo hoặc bạn bè? Em nhút nhát, e lệ, muốn nói rồi lại thôi. Làm sao bây giờ? Hỏi ý kiến ai bây giờ để cho khỏi mất thể diện, khỏi có cái vẻ tự hạ mình? Lựa những sách nào bây giờ để biết cách xây dựng đời sống của mình cho hoàn hảo hơn?

Hết thảy chúng ta đều cần có một sự quân bình trong tâm hồn, một nhân sinh quan, một triết lý (tiếng này không phải là cao xa quá đâu ngay cả đối với em, vì người nào có một quan niệm về đời sống, một lối sống, tức là có một triết lý rồi) để hướng dẫn hành động của ta một cách có qui củ, hợp lý chứ không hỗn loạn. Muốn vậy em nên nhớ lời khuyên dưới đây mà người Hy Lạp thời xưa đã khắc ở đền Delphes:

“Phải tự biết mình”

Biết cá tính, thể chất của mình thì em có thể tăng phần may ở trên đời, tăng trách nhiệm hành động, tăng khả năng chú ý. Em có thể giảm bớt tật xấu, chưa biết chừng, sửa được nó nữa.

Em cần dùng tất cả sự chú ý để phát triển, kích thích những đức tốt của em, đặc biệt là đức cương quyết, có nghị lực, nó diệt được tánh uế oải, làm biếng mà kích động sự thông minh, lòng cao vọng, đức kiên nhẫn của em. Này em, em nên tự tin. Đời của em tuỳ thuộc nơi em, nơi một mình em thôi. Không có lý gì mà em không thấy trong lòng em cái tia sáng và niềm tin nó ủ ắp trong tâm hồn mỗi người.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Lời khuyên thanh niên
  • Tác giả: Paul Noël
  • Lược dịch: Nguyễn Hiến Lê
  • Nhà xuất bản: Thanh Tân
  • Thực hiện ebook: Goldfish (20/05/2010)
  • Nguồn: TVE
"Like" us to know more!