Cái riêng và cái chung

II. CÁI RIÊNG VÀ CÁI CHUNG

1. Khái niệm

  • Cái riêng là phạm trù triết học dùng để chỉ một sự vật, một hiện tượng, một quá trình riêng lẻ nhất định tồn tại như một chỉnh thể trong thế giới.
  • Cái chung là phạm trù triết học dùng để chỉ chỉ những mặt, những thuộc tính không những có ở một sự vật, hiện tượng nhất định, mà còn được lặp lại trong nhiều sự vật, hiện tượng khác
  • Phân biệt cái đơn nhất và cái riêng..Cái đơn nhất là những nét, những mặt, những thuộc tính… chỉ có ở một kết cấu vật chất nhất định và không lặp lại ở bất cứ một kết cấu vật chất nào khác

2. Quan hệ biện chứng giữa cái riêng và cái chung

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng thì cả cái chung và cái riêng đều tồn tại, khách quan và quan hệ chặt chẽ nhau

  • Cái chung tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng mà biểu hiện sự tồn tại của mình.
  • Cái riêng không tồn tại một cách cô lập mà tồn tại trong mối liên hệ với cái chung.
  • Cái riêng là cái toàn bộ, phong phú hơn cái chung vì cái riêng không những bao gồm cái chung còn bao gồm những cái đơn nhất. Cái chung là một bộ phận nhưng sâu săc hơn cái riêng. Cái chung là cái gắn liền với cái bản chất quyết định sự tồn tại và phát triển của cái riêng.
  • Trong quá trình phát triển của sự vật, trong những điều kiện nhất định, cái đơn nhất có thể biến thành cái chung và ngược lại, cái chung có thể biến thành cái đơn nhất.
  • Phái duy thực cho rằng cái chung tồn tại độc lập, không phụ thuộc vào cái riêng và sinh ra cái riêng. Còn cái riêng thì hoặc là không tồn tại, hoặc nếu tồn tại thì cũng là do cái chung sản sinh ra và chỉ là tạm thời. Trong khi đó, cái chung tồn tại vĩnh viễn. Chẳng hạn như phạm trù << chúa trời>> là tồn tại vĩnh viễn
  • Ngược lại, phái duy danh cho rằng chỉ có cái riêng là tồn tại thật sự, còn cái chung chẳng qua chỉ là những tên gọi do lý trí đặt ra chứ không phản ánh một cái gì đó trong hiện thực.

Nếu theo quan điểm của phái duy thực thì khái niệm tồn tại trước và độc lập với cái mà nó phản ánh. Đó là quan điểm duy tâm. Ngược lại, nếu theo quan điểm của phái duy danh thì mọi khái niệm, kể cả khái niệm vật chất cũng không biểu thị một cái gì cả. Điều đó trái với thực tế.)

3. Ý nghĩa phương pháp luận

  • Để phát hiện cái chung cần xuất phát từ cái riêng.
  • Bất cứ cái chung nào khi áp dụng vào từng trường hợp riêng cũng cần được cá biệt hoá. Cho nên cần chống cả chủ nghĩa giáo điều (tuỵệt đối hoá cái chung) lẫn chủ nghĩa xét lại (tuyệt đối hoá cái đơn nhất).
  • Để giải quyết những vấn đề riêng một cách có hiệu quả thì cần phải giải quyết những vấn đề chung liên quan đến những vấn đề riêng đó. Nếu không thì sẽ dễ sa vào tình trạng mò mẫm, tuỳ tiện, kinh nghiệm chủ nghĩa.
  • Trong hoạt động thực tiễn cần tạo mọi điều kiện thuận lợi cho cái đơn nhất biến thành cái chung, và ngược lại cái chung thành cái đơn nhất, nếu sự biến đổi đó có lợi cho con người và xã hôi

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Giáo trình Triết học Mác Lênin
  • Đại học An Giang
"Like" us to know more!