Cách nhìn hai mặt của âm dương

Cách nhìn hai mặt của âm dương

Trí tuệ của Trung Quốc cổ đại đã biểu hiện đầy đủ trong triết học của âm dương. Trong "Kinh Dịch" có câu nói đạo lí khám phá những điều cơ mật của trời đất là: "Nhất âm nhất dương vi chi đạo" chính là nói: "Đạo lí của trời đất đều có thể dùng âm dương để giải thích.

Các nhà hiền triết xưa cho rằng: Âm và Dương không phải là cố định không biến đối. Dương có thể biến thành âm, mà âm có thể biến thành dương. Trong âm có dương, trong dương có âm.

Loại trí tuệ này được các nhà hiền triết xưa phát huy trong tất cả mọi việc. Người tài đức, thông minh trước khi làm việc, đều phải dự kiến trước một cách đầy đủ. Nếu như đầy thì phải nghĩ đến tràn ra; nếu như bình yên thì phải nghi đến nguy hiếm; nếu như yên ổn thì phải nghĩ đến nguy nan; nếu như khúc khuỷu thì phải nghĩ đến thẳng thiu. Cứ như vậy suy nghĩ ra tất cả mọi tình huống, đề phòng qua loa. Có thể làm được điều này, thế thì dù làm bất cứ việc gì đều không thể thất bại được.

Từ lúc vừa bắt đầu đã phải nghĩ ngay đến sự vật có thể chuyển hóa về phía trái ngược, đồng thời đưa ra đối sách xác định. Về chiến lược việc này gọi là đi trước một nước.

Đề phòng tai họa cũng cần loại trí tuệ này. Phải trước khi tai họa chưa xảy ra đã dự kiến đến, đồng thời có thể đưa ra đối sách tương ứng hoặc để tránh hoặc để làm cho tai họa giảm đến mức thấp nhất.

Mã Siêu là một mãnh tướng của Tây Lương để báo thù cho cha, đã dấy binh tấn công Tào Tháo, quân hai bên đã quyết chiến ở Đồng Quan.

Trận đánh đầu tiên Mã Siêu đã đánh Tào Tháo thua to.

Xét bề ngoài Mã Siêu tăng quân đối với Tào Tháo rất bất lợi, nhất là trong tình huống trong đánh nhau lần đầu đã thất lợi. Nhưng Tào Tháo là một nhà quân sự lão luyện, ông đã từ trong cục diện bất lợi phát hiện ra nhân tố có lợi. Đầu tiên, quân Tây Lương vượt qua một chặng đường dài, đã phạm vào điều kiêng kị của nhà binh; Thứ hai là quân Tây Lương nhiều, nhưng là đội quân hỗn tạp từ khắp nơi điều đến, tâm trạng quân lính không như nhau, không thể thống nhất tập trung tác chiến; Thứ ba là quân Tây Lương đông như thế, nhưng lại không có một người chỉ huy có đầu óc mưu lược. Mã Siêu tuy dũng cảm, nhưng lại không hiểu chiến lược. Cuộc chiến tranh to lớn như thế lại do một "dũng phu" chi huy kháng cự với Tào Tháo tính toán mưu kế sâu xa, chắc chắn sẽ phải thất bại.

Tào Tháo đã nhận ra những nhân tố có lợi này, chuyên tâm suy tính mưu kế, trước tiên tránh nhuệ khí của nó không ra giao chiến ngay, dùng tĩnh để khống chế động, trong thế cầm cự, đột nhiên thay đổi cục diện địch hơn ta kém. Sau đó lợi dụng nhược điểm quân địch người đông nhưng lòng dạ không giống nhau, đã lợi dụng thành công kế phản gián, giành được thắng lợi cuối cùng. Mã Siêu cũng suýt nữa thì mất mạng.

Để giành được thắng lợi cuối cùng, Mã Siêu đã liên tiếp không ngừng từ Tây Lương điều binh khiển tướng tạo nên thế diệt Tào to lớn.

Các tướng sĩ trong doanh trại Tào trông thấy quân Tây Lương ùn ùn kéo tới trong lòng mọi người đều hoảng loạn.

Nhưng Tào Tháo lại rất vui sướng. Mỗi khi nghe tin giặc thêm quân thì lộ rõ vui mừng trên nét mặt, thậm chí còn bày ra yến tiệc trong trướng chúc mừng.

Những người thuộc hạ đều không rõ nguồn vui của Tào Tháo từ đâu đến.

Mãi tới sau khi Đồng Quan đại thắng, Tào Tháo mới lộ ra chân tướng của sự việc. Tào Tháo giải thích: "Quan Trung ở nơi xa xôi, nếu bọn giặc cứ chiếm đóng ở các nơi hiểm yếu, để dẹp được ít nhất phải mất một hai năm mới thu phục được; Nay lại từ các nơi khác kéo đến, quân họ tuy đông nhưng lòng người bất nhất, rất dễ lí gián, chỉ cần đánh một lần là tiêu diệt được: Ta vì thế mà vui!

Mọi quân tướng nghe xong đều tâm phục khẩu phục, ca ngợi mãi không thôi.

Sự phân tích của Tào Tháo chính là dựa trên cách nhìn hai mặt của âm dương đế xử lí biến đối địch ta.

Lại còn một chuyện nữa cũng thuyết minh vấn đề này:

Sở Trang vương một mực muốn đánh chiếm nước Trần, bèn trước tiên sai người đi trinh sát tình hình của nước Trần.

Người đi trinh sát trở về báo cáo: "Nước Trần tường cao hào sâu, phòng vệ nghiêm ngặt, mà còn dự trữ dồi dào".

Xét từ nguồn tình báo này, nước Sở không thể phát động tấn công được. Nhưng Sở vương lại không nhìn như thế. Ông đoán rằng: "Nước Trần có thể đánh được!". Tiếp đó, ông giải thích: "Nước Trần có dấu hiệu mất nước. Một nước nhỏ như nước Trần, lại dự trữ quân nhu dồi dào như thế thì quân nhu dồi dào đành phải lấy từ thuế má nặng nề. Thuế má nặng nề tất nhiên sẽ gây nên nỗi oán hờn của dân chúng. Một nước nhỏ như vậy, mà tường cao hào sâu tất nhiên sẽ sử dụng quá mức công sức của dân, dân chúng nhất định đã quá mỏi mệt rồi".

Do đó, nước Sở phát động cuộc tấn công, chẳng bao lâu đã đánh bại nước Trần.

Hai chuyện này đều thuyết minh một tư tưởng: không nên bị hiện tượng bề ngoài bưng bít, phải xem xét từ hai mặt của âm dương. Hơn nữa, phương pháp này đối với dự kiến lâu dài có thể phát huy tác dụng hơn đối với dự kiến ngắn hạn.

Liệt Tử vô cùng cảm kích, nhưng không nhận lương thực Tử Dương đem đến. Đợi người mà Tử Dương phái đến đi khỏi, vợ Liệt Tử mới báo oán chồng mình, nói: "Tôi nghe nói người có Đạo, vợ của ông ta cùng cùng với ông ta sống những ngày sung sướng. Hiện nay tôi lại đang cùng ông sắp chết đói đến nơi rồi, người ta tốt lòng tốt ý tặng ông lương thực, thì ông lại đẩy ra khỏi cửa, chẳng lẽ ông đang muốn làm tôi chết đói phải không ?

Liệt Tử nói: "Tử Dương không phải là bạn thân ông ta không hiểu tính nết của tôi, mà là nghe lời người khác mới bố thí cho tôi. Hôm nay ông ta mượn miệng của người khác cho tôi ăn, mai đây cũng có thể mượn miệng của người khác trị tội tôi. Đó chính là lí do tôi không tiếp nhận lương thực của ông ta".

Những lợi ích mà người khác cho bạn, hoặc những ấn tượng đối với bạn đã quyết định hình ảnh của bạn ở trong lòng của anh ta. Nhưng hình ảnh này từ đâu đến là vô cùng quan trọng.

Nói chung, những việc tự mình từng trải qua sẽ tin tưởng sâu sắc mà không nghi ngờ; còn những việc chi nghe nguời khác nói thì sẽ bán tín bán nghi.

Cho nên, bạn cần phải nhận rõ nguồn gốc của hai hình tượng tính chất khác nhau này. Nhất thiết không nên cho rằng đấy là cùng một việc.

Bạn chưa từng cùng làm việc với anh ta, bạn sẽ không thể thật sự được tín nhiệm của anh ta. Cho dù anh ta cho bạn nhiều lợi ích, nhưng đây đều không phải là thật lòng. Giá như có một ngày nào đó, anh ta cho rằng bạn là sự uy hiếp của anh ta, thì anh ta sẽ không một chút luyến tiếc khử bạn đi, cũng giống anh ta đã từng khẳng khái cho bạn những đồ vật kia.

Hồi ây Khổng Minh đã hai lần thoái thác lời thỉnh cầu của Lưu Bị, mục đích là muốn thử thách lại lòng thành của Lưu Bị đối với mình ra sao.

Nói cách khác, ông ta chiếm được địa vị ra sao trong lòng Lưu Bị.

Có một số người trong đầu óc của người nào đó chỉ là một cái bóng, mà có một số người trong đầu óc của ông ta lại là một thân tượng có ấn tượng sâu sắc.

Ví dụ nói, nhiều người đều có sự từng trải đã từng yêu mấy lần. Thế thì xin hỏi bản thân bạn hình ảnh khó quên nhất trong lòng bạn liệu được mấy người? Người mà khó quên nhất, thường là người bạn yêu sâu sắc nhất.

Nhất định phải biết ấn tượng chân thực nhất của bạn trong lòng đối phương là cái gì?

Năm ấy, Tướng quốc của người Ngụy là Công Thúc Toạ bị ốm nặng, không lâu sẽ có thể chết. Ông nói với Ngụy vương: "Công Tôn Ưởng tuổi còn rất trẻ, nhưng lại có kì tài. Sau khi tôi mất, mong Quốc vương đem chính sự của quốc gia giao cho ông ta quản lý, Nếu như Quốc vương không muốn trọng dụng ông ta thì tốt hơn hết nên giết chết ông ta đi, xin đừng để ông ta chạy sang nước khác, thế thì sẽ bất lợi rất nhiều cho đất nước chúng ta".

Huệ vương không tỏ thái độ dứt khoát, chí nói: "Được, sẽ làm theo lời ông".

Sau khi Ngụy Huệ vương đi khỏi, Công Thúc Tọa liền vội vàng cho gọi Công Tôn Ưởng đến, tạ tội nói: "Tín điều làm việc của tôi trước hết là vua, sau đến bạn bè. Cho nên trước hết tôi vạch mưu kế cho vua, sau đó mới đem lời chân tình nói với ông. Mong ông có thể hiểu cho tôi. Bây giờ, ông phải nhanh chóng chạy trốn đi, bằng không thì ông sẽ mất mạng mất".

Công Tôn Ưởng trả lời lại với vẻ thờ ơ: "Giá như Quốc vương không thể nghe lời khuyên của ông trọng dụng tôi, lại làm sao có thể nghe lời ông giết tôi được?"

Kết quả là ông ta không rời khỏi nước Ngụy, vừa không được trọng dụng, cũng không bị giết chết.

Về sau Tần Hiếu công cầu hiền, Công Tôn Ưởng đã đến nước Tần, đã làm nên một loạt sự nghiệp lớn. Ông chính là Thương Ưởng.

Thương Ưởng đã đưa ra quyết sách lưu lại về sau chính là căn cứ vào nguyên lí của ấn tượng đưa ra phán đoán.

Ấn tượng của ông trong lòng Ngụy vương rất mờ nhạt, vừa không có ấn tượng tốt, cũng không có ấn tượng không tốt, không có ấn tượng tốt cho nên ông ta không thể được trọng dụng; không có ấn tượng không tốt, cho nên ông ta không thể bị giết chết.

Khi bạn ở một đơn vị nào đó hoặc cộng sự với một người nào đó, bạn nhất định phải biết ấn tượng chân thực của bạn ở trong lòng anh ta. Như vậy, bạn có thể biết bạn nên làm như thế nào.

Tương tự, nếu như bạn muốn có được ấn tượng tốt đẹp của một người, trước khi bạn chưa cộng sự thật sự với anh ta, biện pháp tốt nhất là tìm người nói những điều tốt đẹp của bạn trước mặt anh ta để bù vào những chỗ trống vắng của bạn trong đầu anh ta.

Một tờ giấy trắng khi còn trống không, bạn có thể viết lên cái gì đều được. Nhưng đã viết lên cái gì rồi thì không để dàng sửa lại.

Đây chính là một cơ hội.

Trên một mảnh đất hoang, bạn gieo xuống hạt giống gì thì sẽ mọc lên sức sống đó đơm hoa kết trái.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Thiên thời
  • Tác giả: Bạch Huyết
  • Dịch giả: Nguyên An
  • Nhà xuất bản Hà Nội 2008
  • Nguồn: tusachcuaban.com
"Like" us to know more!