Bao bọc không có lợi với con trẻ

14. "Bao bọc" không có lợi với con trẻ

Trẻ không từng được rèn luyện qua những nguy hiểm nhỏ sẽ không thể vượt qua những sóng gió, nguy hiểm lớn của cuộc đời - đó là lời cảnh báo của Giáo sư Hirakv với những ông bố bà mẹ quá bao bọc và nuông chiều con cái.

Ngày nay, hầu như trong mọi gia đình có con nhỏ "dùng dao" cũng trở thành điều cấm kỵ với con trẻ. Trẻ không dùng dao để gọt bút chì vì đã có dụng cụ gọt bút chì. Nhiều đồ chơi của trẻ chủ yếu làm bằng chất liệu nhựa. Có thể thấy môi trường sống của trẻ nhỏ đã được bảo vệ an toàn và biệt lập với mọi nguy hiểm như thế nào.

Thế nhưng, nếu đứng ở góc độ bên kia để nhìn nhận vấn đề, chúng ta thấy rằng một khi trẻ hoàn toàn không có khái niệm "đương đầu với hiểm nguy" thì năng lực này của trẻ cũng tiêu biến. Điều này khẳng định như vậy có vẻ quá phóng đại nhưng bạn hãy thử theo dõi phân tích sau đây của Giáo sư Hirakv:

Ví như con trẻ thường rất thích trèo cây. Theo cách nhìn nhận của bố mẹ, con trẻ trèo cây là một hành động vô cùng nguy hiểm. Song, đây là một nguy hiểm thật sự "có giá trị" với bọn trẻ. Khi trẻ nhìn thấy cái cây muốn trèo lên, tất nhiên trong đầu óc phải hình thành phán đoán "cây này mình có thể trèo lên được không?". Tiếp đến, trẻ bắt đầu tư duy xem nên trèo lên bắt đầu từ cành cây nào và đến cành cây nào vẫn giữ được trọng lượng cơ thể mình. Chỉ sau khi đã hình thành những tính toán như thế, trẻ mới thực hiện hành động trèo cây cụ thể. Tất nhiên, hoàn toàn có khả năng trẻ bị ngã khi trèo cây. Đó là vì những tính toán ban đầu của bản thân trẻ đã không ăn khớp với thực tế. Nếu bị ngã, trẻ coi như "thất bại". Trẻ học được kinh nghiệm từ mặt tiêu cực của vấn đề (sự việc thất bại).

Có thể thấy, trong khi quá lo lắng đến "sự an toàn", bố mẹ đã vô tính lấn át năng lực tự lập, năng lực tự xoay sở trong cuộc sống của con. Quan sát những em bé trong tuổi tập đi, ban đầu không tránh khỏi bị ngã, sau đó dần dần học được cách giữ thăng bằng cơ thể và có những bước đi vội vàng. Nếu những lúc bé bị ngã, bố mẹ vội chạy ra đỡ dậy, trẻ không chỉ mất nhiều thời gian tập đi hơn mà còn hình thành thói quen chờ đợi người đỡ dậy mỗi lần vấp ngã. Tuy nhiên, mọi điều vừa trình bày không có nghĩa là bố mẹ để mặc con cái "mạo hiểm". Tuỳ hoàn cảnh, bố mẹ nên tự cân nhắc mức độ nguy hiểm con trẻ cần thể nghiệm, trong đó có những trường hợp phải bằng mọi cách "biệt lập" trẻ với nguy hiểm.

Theo tham khảo của Giáo sư Hirakv, phương pháp "để con trẻ ra ngoài một mình" của ông Kohikan rất đáng để chúng ta học tập. Ông Kokihan tưừngnghĩ rằng một đứa trẻ ba tuổi thì không thể một mình đi ra. Nhưng sau đó, ông đã quyết định kiểm nghiệm lại quan điểm này. Ông thực hiện "theo dõi" một em bé ba tuổi sẽ xoay sở như thế nào khi đi ra ngoài một mình. Kết quả chứng minh em bé hoàn toàn có khả năng nhớ đường đi và giữ an toàn cho bản thân. Từ đó, ông hình thành ý tưởng xây dựng phương pháp giáo dục trẻ nhỏ với nội dung "để con trẻ tự đi ra ngoài". Lần khác, ông đã nhờ một em nhỏ học lớp một đi ra bưu điện Tokyo gửi điện thư ra nước ngoài. Trước khi để em bé đi, ông dặn:

"Nếu cháu muốn đi đâu thì cứ đi, khi cần hỏi đường thì tốt nhất nên hỏi các chú cảnh sát".

Đồng thời, ông còn khuyến khích em bé này khi trở về có thể đi đường khác lúc đi. Em bé này về sau tiếp tục dạy dỗ theo phương pháp của ông Kohikan. Kết quả là tới năm lớp bốn, em đã tự đi mua vé tàu, tự đi đặt bàn ăn ở nhà hàng và đáng ngạc nhiên là đã một mình ra nước ngoài du lịch.

Giáo sư Hirakv cho rằng phương pháp giáo dục của ông Kohikan có nhiều ý tưởng hay nhưng không dễ thực hiện. Bởi vì, sử dụng phương pháp này, chúng ta phải tính trước khả năng an toàn tuyệt đối cho các em nhỏ, ngay cả tình huống trẻ "thất bại" (như bị lạc đường, bị ngã trên đường đi...).

Bản thân Giáo sư Hirakv đã có lần từng áp dụng phương pháp này. Một lần, ông đưa học sinh đi thăm quan ngoại khóa. Theo yêu cầu của ông, các học sinh sẽ tự đi và tập trung tại khu nhà trọ nơi thăm quan. Các học sinh phải tự lập kế hoạch, thời gian và lựa chọn phương tiện để đến điểm tập trung. Tất nhiên, một số học sinh trong đoàn đã đến muộn vì lên nhầm xe bus nhưng thông qua lần tập huấn này, các em đã thu được nhiều kinh nghiệm với việc tự xoay sở ở bên ngoài.

Để con trẻ tiếp cận với một số "công việc có tính chất nguy hiểm nhất định" là điều cần thiết. Giáo sư Hirakv từng chứng kiến một em nhỏ học lớp sáu vì nghịch diêm nên đã gây ra hoả hoạn. Nguyên do là vìhọc sinh này chưa từng bao giờ được cầm một que diêm cho tới tiết thực hành vật lý. Sau tiết học đó, em bé này cảm thấy vô cùng lạ lẫm nên đã lấy diêm và lửa làm đồ chơi. Kết quả thật tai hại như chúng ta đã biết!

Trong trường học của Giáo sư Hirakv, trẻ em lớp hai được yêu cầu sử dụng diêm, giấy báo và củi khô để nhóm bếp ngoài vườn nấu cơm và hâm rượu Sakê. Khi tiến hành bài học này, Giáo sư Hirakv đã gặp rất nhiều trường hợp ngoài dự tính, chẳng hạn có em không biết quẹt diêm, có em sợ lửa đến phát khóc, có em quẹt diêm ra lả nhưng lại đốt trực tiếp vào củi nên cuối cùng vẫn không nhóm được bếp...

Ngày nay, trẻ em được sống trong cuộc sống hiện đại với bếp gas, bếp điện. Việc các em không biết đánh lửa nhóm bếp cũng là chuyện thường tình. Thêm vào đó, quan niệm cho rằng "lửa nguy hiểm và tốt hơn cả là không nên để trẻ con động chạm tới" của nhiều bố mẹ cũng càng lấy đi những cơ hội để trẻ rèn luyện chút thao tác tưởng như rất đơn giản này. "Đốt lửa" chỉ là một trong nhiều thao tác cơ bản mà trẻ em bây giờ hầu như không được biết tới. Giáo sư Hirakv cho rằng để trẻ rèn luyện những thao tác tương tự như vậy là hết sức quan trọng. Qua đó, các em không chỉ biết được một số kỹ năng, thao tác, mà quan trọng nhất là học được cách tự xoay sử trong mọi tình huống. Để cải thiện tình hình này, Giáo sư Hirakv kiến nghị một phương pháp không quá khó khăn trong thực hiện, đó là hãy đưa con trẻ đi du lịch, đi dã ngoài thường xuyên hơn.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Phương pháp giáo dục thực tiễn của Hirakv
  • Tác giả: Hirakv
  • Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Tư pháp, 2006
Don't forget to follow us on Facebook!