Bốc trạch, tưởng trạch

Bốc trạch, tưởng trạch

Đời nhà Ân, nhà Thương, bốc phệ "Kinh Dịch” cũng được ứng dụng vào chiêm bốc nhà ở. Trong khảo cổ phát hiện được rất nhiều lời từ của quẻ bốc có nội dung nói về mặt này.

"Đốc, tân trinh. Ngã sạ ấp.

"Ất mão bốc, tranh trinh. Vương sạ ấp. Đế nhược, ngả tòng, chi đường”.

Các học gia cho rằng đây chính là sự ghi chép các quẻ chiêm bốc của Ân Vương khi xây dựng thành ấp.

“ Ngã bốc hà sóc lê thủy, ngã nại giám thúy đông, sán thủy tây, hoài lạc thực. Ngã hữu bốc sán thủy đông, diệc duy lạc thực. Hiệp lai, dĩ đồ vi hiến bốc". Đây là ghi chép các quẻ chiêm bốc của Chu Thành Vương xây dựng các ấp thời đó.

Trong "Chu Dịch" những lời từ bốc loại này cũng có hàng chục điều. Ví dụ:

"Lợi dụng đại tác. Nguyên cát. Vô lận". Đây là lời từ hào đầu của quẻ ích.

"Trung hành, cáo công dụng khuê". Đây là lời từ hào ba của quẻ ích.

"Trung hành, cáo công tòng, lợi dụng vi y thiên bang". Đây là lời từ hào 4 của quẻ ích.

Những từ bốc này chứng tỏ bốc trạch ban đầu phần nhiều dùng để chọn địa điểm cho các cụm dân cư, thành ấp và xây dựng doanh trại. Nội dung chủ yếu cúa nó có hai điều: Thứ nhất là chọn ngày tốt giờ lành để động thổ; thứ hai là chọn địa điểm xây dựng.

Nhưng những chiêm bốc này thực tế đang ở mức tư tưởng, mong muốn chứ thực ra chưa đề cập đến vấn đề kĩ thuật xây dựng ra sao. Đó cũng chính là tia sáng thần bí của thuật phong thủy thuở ban đầu.

Trong cuộc đấu tranh với thiên nhiên, người Trung Quổc cổ đại đã phát minh ra một loạt phương pháp như: thổ khuê pháp, thổ nghi pháp, thổ hội pháp,... để nghiên cứu thiên văn, quan sát địa lý, từ đó khiến cho bốc trạch với hoạt động có vẻ mê tín này thăng hoa thành thực tiễn tướng trạch có thể phân biệt được phương vị thổ tướng và thủy tướng. Trong sách "Chu lễ" có ghi lại rằng: "Thổ Phương thị đã nắm vững thổ khuê pháp để xác định bóng mặt trời, từ đó tìm ra phương hướng, lấy tướng trạch của thổ địa để xây dựng kinh đô. Căn cứ thổ nghi, thổ hóa để tìm đất". Thổ khuê pháp, thổ hội pháp, thổ nghi pháp được đề cập trên đây chứng tỏ ở đời nhà Chu các tiên triết Trung Quốc đã nắm vững được những phương pháp khoa học nhất định, từ đó mà đem lại cho tướng trạch một nội hàm khoa học.

Tướng trạch so với bốc trạch đã tiến thêm một bước, đã có nội dung thực tế và phong phú hơn. Nội dung chính của nó có thể quy về 3 điểm. Thứ nhất là khảo sát hiện trạng cây cối, núi sông trong tự nhiên. Thú hai là đo lường đất đai để xác định phạm vi và quy mô của công trình kiến trúc. Thứ ba là căn cứ bóng nắng để xác định hướng chính của kiến trúc.

Sự quan sát toàn diện sơn thủy tự nhiên, về mặt vĩ mô đã giúp hình thành mô hình kiến trúc lí tưởng cho sau này là lưng dựa vào núi, mặt hướng ra sông. Việc đo bóng mặt trời giúp hình thành quan niệm tự nhiên là thích hướng đông nam, không ưa hướng tây bắc. Những di chỉ của đời nhà Ân và các di chỉ ở Tây An trước đó đều chứng minh cho những điều vừa nói ở trên. Mô hình lí tưỏng này về sau được các nhà phong thủy làm thành nguyên tắc chỉ đạo thục tiễn và ngày càng phát triển rõ hơn.

Từ bốc trạch đến tướng trạch, phong thủy Trung Quốc thực ra vẫn chưa thoát khỏi vòng chiêm bốc. Những căn cứ để xác định cát hung cho các công trình vẫn như cũ. Tiêu chí căn bản là phong thủy còn chưa xây dựng được lí luận riêng cho mình, về sau đến đời nhà Hán việc xây dựng lí luận phong thủy mới bắt đầu có quy mô cụ thể.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Địa lợi
  • Tác giả: Bạch Huyết
  • Dịch giả: Nguyễn Văn Mậu
  • Nhà xuất bản Hà Nội 2008
  • Ebook: TVE-4U.org
"Like" us to know more!