Bọn nhờn thuốc, hãy coi chừng

Bọn nhờn thuốc, hãy coi chừng

Lũ sâu bọ phá hoại cây cối vốn là kẻ thù truyền kiếp của nghề trồng trọt. Lịch sử đã từng chứng kiến biết bao tai họa khủng khiếp do chúng gây nên. Vào năm 125 trước Công nguyên, bỗng xuất hiện một đàn châu chấu khổng lồ ở Tuy-ni-di. Chúng như một đám mây bay nhang qua bầu trời, che rợp cả một khoảng đất mênh mông. Thế rồi một trận mưa châu chấu ào ào đổ xuống. Bọn giặc áo xanh này tràn ra khắp vùng, ngoem ngoém ăn sạch từng lá cây, ngọn cỏ. Khi rút đi, chúng để lại trên mặt đất 80 vạn xác người chết đói dưới những gốc cây chỉ còn trơ cành, nom thê thảm không kém gì cảnh tàn phá sau một cuộc chiến tranh ác liệt.

Năm 1977, một đội quân đông đảo rầy nâu đã mở cuộc đột kích vào các cánh đồng thẳng cánh cò bay ở đồng bằng sông Cửu Long. Đi đến đâu, chúng biến những thảm lúa đang xanh rờn thành đám ruộng khô cháy đến đó. Lúc phá hoại đã cướp đi của nhân dân một số nơi cả một vụ lúa đầy hứa hẹn.

Theo tính toán của Bộ nông nghiệp nước ta, hàng năm sâu bệnh đã gây nên tổn thất đến 35% sản lượng mùa màng, trong đó rau mất khoảng 30-40%, còn quả nhiều khi thất thu đến 40% hoặc hơn nữa.

Những cuộc tàn phá của lũ sâu hại thường diễn ra rất chớp nhoáng. Bởi vì chúng không chỉ đẻ rất mắn, nhanh mà còn rất phàm ăn. Một đôi vợ chồng bướm của sâu cắn lá ngô, mỗi vụ có thể tung ra "chiến trường" một đạo quân gồm toàn con cháu, đủ sức "ngốn" hết 700 kg thân lá ngô. Bọn sâu bông chỉ cần vài ngày có thể phá hủy hoàn toàn 4000 hec-ta bông sắp đến kỳ thu hoạch.

Sau khi phát minh ra các loại thuốc trừ sâu như ĐT, 666, vôn-pha-tốc... người ta chắc mẩm là lũ côn trùng hại từ nay hết đường làm ăn. Rất tiếc là những chất độc hóa học vốn không biết phân biệt bạn và thù. Trong khi tàn sát bọn sâu hại thì những chất này cũng xóa sổ cả các côn trùng và các sinh vật có lợi khác như chim muông, cua, cá. Mà trong mười côn trùng bị sát hại thì có đến 9 loại là bạn tốt của nhà nông.

Hơn nữa, việc sử dụng vũ khí hóa học không phải bao giờ cũng đảm bảo thắng lợi hoàn toàn cho cuộc chiến tranh. Với tính thích nghi kỳ diệu mà thiên nhiên đã ban cho các cơ thể sống, ngày càng xuất hiện nhiều côn trùng có khả năng chống trả mãnh liệt các loại thuốc trừ sâu. Chỉ riêng trong họ nhà chân đốt đã có tới 250 loài làm cho thuốc "mất thiêng". Không thể tăng nồng độ các chất độc lên vô hạn và cũng không dễ gì mà đổi mới nhanh chóng các thuốc trừ sâu dùng trong nông nghiệp. Các hóa chất cứng đơ làm sao mà có đủ sức "chạy đua vũ trang" nổi với những cơ thể sống vô cùng linh hoạt!

Trong cuộc đấu tranh gay go, phức tạp này, tốt hơn cả là sử dụng ngay đội quân sinh vật để chống lại những kẻ "nhờn" thuốc. Để kiếm bạn đồng minh, người ta thường tìm ngay ở trong đám kẻ thù của kẻ thù.

Đầu thế kỷ 20, người ta đã phát hiện ra nhiều trường hợp hễ thấy kiến xuất hiện trong tổ sâu cắn lá lúa thì cả nhà bọn phá hoại này sớm muộn đều phải về chầu Diêm Vương hết. Mới đầu người ta tưởng là kiến đã đốt chết sâu. Nhưng có điều rất lạ là nhiều khi kiến chưa hề đụng vào kẻ địch mà chúng đã lăn đùng ra chết như ngả rạ vậy.

Phải chăng loài kiến bé nhỏ đã biết sử dụng một loại vũ khí vô cùngchiến thắng những tên sâu khổng lồ? Quả là sâu đã chết hàng loạt vì vũ khí mới nhưng kiến chỉ làm điều này một cách vô tình mà thôi. Khi kiến leo vào tổ sâu, chúng không biết là đã đem theo những những vi khuẩn hiếu khí có bào tử. Đội quân vô hình này vừa gặp lũ sâu béo núc đã dũng mãnh xông vào tấn công rất dữ dội. Chẳng bao lâu, cả nhà sâu đã bị giết hết không còn một mống. Nếu quanh vùng có các gia đình sâu cắn lúa khác thì cũng đành chịu chung số phận.

Vì sao vi khuẩn bé li ti như thế lại có thể dễ dàng tiêu diệt bọn sâu hại như vậy? Nhà bác học Bec-ni-mê là người đầu tiên đã vén lên được bức màn bí mật này. Năm 1915, ông đã tìm thấy loại vi khuẩn trong khi sinh bào tử lại hình thành luôn một tinh thể hình thoi khá lớn. Thể vùi này có cấu tạo prô-tê-in chứa tới 17% ni-tơ và không chứa phốt-pho. Đây chính là thứ vũ khí lợi hại mà vi khuẩn dùng để "ám sát" hàng loạt các loại sâu hại cây trồng.

Như vậy là đồng minh đã tìm thấy. Bây giờ chỉ còn cách lựa chọn kẻ xứng đáng nhất và tăng nhanh quân số của chúng. Sau cuộc "thi tài" cho hàng chục loại vi khuẩn giết côn trùng, người ta đã kén chọn được "nhà vô địch" mang danh hiệu Bacilus turinggensis. Anh ta đã được sản xuất hàng loạt trong các nhà máy lớn và ra xưởng với cái tên mới mẻ: A-gri-tôn, Bi-ô-trôn. Khi binh chủng mới này được thả xuống trận địa đang còn bị côn trùng tấn công, các chiến sĩ liền phát huy rất nhanh chóng sức mạnh của vũ khí đặc biệt. Những tên địch bất trị nhất đối với các loại chất độc hóa học nay cũng đành "bó giáo qui hàng" trước các tinh thể hình thoi đáng sợ của vi khuẩn. Điều thú vị là đội quân vi khuẩn không có kiểu "nhắm mắt giết bừa" như hóa chất vô tri, vô giác mà chúng thường chỉ nhè bọn sâu hại để tấn công. Vì thế có người đã mệnh danh cho a-gri-tôn là "vũ khí biết phân biệt bạn và thù".

Gần đây, các nhà khoa học Việt Nam cũng đã tự sản xuất được các loại thuốc trừ sâu từ vi khuẩn. Những cuộc thử vũ khí mới đầu tiên trên thực địa đã cho thấy hàng loạt các loại sâu tơ hại rau, sâu róm hại thông... đã nhanh chóng bị tiêu diệt. Thành công này tuy mới chỉ là bước đầu nhưng nó đã mở ra một triển vọng tốt đẹp cho ngành bảo vệ thực vật ở nước ta. Trong khi chờ đợi việc xây dựng những cơ sở sản xuất a-gri-tôn qui mô, hiện đại, chúng ta vẫn có thể tăng nhanh sản lượng loại thuốc trừ sâu mới này trong thời gian tương đối ngắn. Bởi vì chỉ cần những thùng lên men đơn giản và ít nguyên liệu rẻ tiền, dễ kiếm ở khắp nơi là có thể lập xưởng sản xuất a-gri-tôn. Nếu như được đầu tư và chú ý thích đáng, chắc chắn địa phương nào cũng có thể tự sản xuất loại vũ khí sinh vật lợi hại nà

Hiện nay, vi khuẩn đã thêm hàng loạt các đồng minh trong đội quân thuốc trừ sâu vi sinh vật. Đó là các loại mốc, vi-rút, xạ khuẩn sinh kháng sinh...

Vi sinh vật đang cố gắng đóng góp phần xứng đáng của mình vào cuộc chiến đấu nhằm giành lại hơn một phần ba mùa màng đã bị lũ sâu bọ cướp đi suốt bao năm ròng.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Những điều kỳ lạ trong thế giới vi sinh vật
  • Tác giả: Vũ Kim Dũng
  • Nhà xuất bản Thanh Niên, 1984
  • Đánh máy (TVE): kimdungjay, ChungCH, Thuy_trang89, dinhrj, thaoican, lananha1, hainguyenspk và 4DHN
"Like" us to know more!