Bún ốc

BÚN ỐC

(Rice Noodle with snail)

12 bunoc1.jpg

1. Giới thiệu

Con ốc, cây lúa, con cua… là những vật liệu rất quen thuộc với người dân Việt Nam nó là những sản vật đặc trưng của một quốc gia nông nghiệp và là loại thức ăn rất quen thuộc với người nông dân Việt Nam. Với sự sáng tạo và với phong cách nấu nướng theo văn hóa ẩm thực Việt Nam, người dân Việc Nam đã biến nguyên liệu ốc dân dã thành món bún ốc có được hương vị độc đáo và đặc sắc. Món bún ốc rất quen thuộc đối với Hà Nội, Long Xuyên, Cần Thơ và các địa phương khác ở Việt Nam.

Bún ốc có hai dạng thưởng thức. Dạng thứ nhất là bún ốc nóng. Loại này có cách nấu khá giống với bún riêu của miền Nam, nước dùng được nấu bằng nước ốc luộc có thể cho thêm xương heo, khi ăn nước dùng sẽ được chan với bún và ốc đã luộc chín. Bún ốc nóng dùng kèm với khá nhiều rau như bắp chuối thái mõng, rau thơm, tía tô, kinh giới…Bún ốc này phải ăn nóng và cay nên được gọi là bún ốc nóng. Món bún này thể thêm các nguyên liệu khác như chả lụa, hay chân giò.

Dạng thứ 2 là bún ốc nguội hay còn gọi là bún ốc lạnh. Bún ốc lạnh không ăn kèm rau. Bún và ốc sẽ đưọc dọn riêng kèm với chén nước chấm chứ không chan vào nhau. Ốc sẽ không luộc mà được hấp chín kỹ, bún phải là loại bún sợi nhỏ như bánh hỏi của miền Nam. Ngoài ốc thì nước chấm là thành phần quan trọng thứ hai trong món bún ốc nguội. Nước chấm thường được pha chế với công thức gia truyền, trong đó có các thành phần cơ bản không thể thiếu là nước ốc hấp, dấm bổng, cà chua, gừng, ớt xào…. Bún ốc này được dùng khi nguội hoàn toàn nên gọi là bún ốc nguội hay bún ốc lạnh.

Theo nhà dân tộc học Từ Chi, bún ốc nguội mới đúng là món bún ốc “chính gốc Hà Nội” (www.cinet.gov.vn, Lang thang bún ốc đầu xuân”). Không giống như bún ốc nóng, có nhiều biến tấu, bún ốc nguội vẫn giữ nguyên cách nấu nguyên thủy từ những năm 50-60. Bún ốc nguội khó quên không chỉ do cái ngọt cái mát, béo ngậy của ốc đồng, cái chua dịu và thơm nồng của dấm bổng, vị cay thơm kích thích của gừng, của ớt mà bún ốc còn mang cái bình dị của những cánh đồng, cái dân dã chất phát của người nông dân, cái hồn quê của dân tộc Việt Nam.

Ngoài hai món bún ốc nóng và nguội, người Hà nội còn có món bún ốc nấu chuối đậu cũng rất hấp dẫn. Bún ốc nấu ngon nhất mà người bản xứ và du khách thưởng thức qua đều công nhận là bún ốc phủ Tây Hồ hay bún ốc làng Khương Thượng. Ngoài ra bún ốc cũng được gánh bán khắp các ngõ ngách của Hà Nội như một minh chứng về sự phổ biến và quen thuộc của món ăn trên.

2. Quy trình và giải thích qui trình nấu bún ốc nguội

12 bunoc2.gif

Ốc: Ốc phải được ngâm trong dung dịch muối và giấm trắng ít nhất 5 giờ để loại hết chất bẩn. Sau đó được chà sạch các rong rêu bám trên vỏ rồi hấp cách thủy với dấm bổng và các loại gia vị. Gia vị cho vào ở đây bao gồm các loại gia vị có mùi thơm và vị thuốc bắc để khữ mùi tanh tùy bí quyết mỗi nơi. Ngoài ra khi được hấp cách thủy với dấm bổng ốc sẽ có thêm hương thơm của rượu từ dấm bổng. Ốc sau khi được hấp lấy chất ngọt sẽ được luộc kỹ lại cho bảo đảm chín kỹ hoàn toàn.

12 bunoc3.jpg
12 bunoc4.jpg

Ốc nguyên con Thịt ốc sau luộc

Nước giấm bỗng: Là phần bã của rượu sau khi cất được lên men giấm. Phần bã này sẽ được bổ sung thêm xôi nếp rồi cho lên men dấm tự nhiên trong 1 đến 2 ngày. Do có nguồn gốc như vậy nên giấm bỗng ngoài vị chua của dấm còn có thêm độ cồn. Hương thơm của cồn có khả năng át các mùi tanh từ các sản phẩm thủy sản. Nước giấm bỗng sẽ được pha với nước lọc rồi đun sôi tạo hơi hấp chín ốc. Trong quá trình hấp, nước ngọt từ ốc sẽ ngưng tụ xuống nồi nước giấm phía dưới.

Phối hợp các gia vị: Nước giấm bỗng sau khi hấp ốc sẽ được phối hợp với ớt xào, gừng và các gia vị khác và dùng làm nước chấm. Các gia vị gừng ớt là các loại gia vị có nhiều tinh dầu tạo vị cay nồng sẽ hỗ trợ tiêu hóa khi dùng bún ốc vì thịt ốc theo Đông y có tính hàn, lại sữ dụng dưới dạng nguội vì vậy trong nước chấm nên phải có các thành phần này.

Thành phẩm: Thịt ốc cần được giữ trong võ ốc nhầm giảm bớt sự xâm nhập của vi sinh vật vào thịt ốc gây hư hỏng. Khi dùng thịt ốc mới được lấy ra và dọn kèm với bún được cuốn thành từng cuốn vừa miệng ăn. Nước chấm sau khi phối chế sẽ được múc ra chén lớn dọn kèm.

12 bunoc5.jpg
12 bunoc6.jpg

4. Thành phần dinh dưỡng

Theo quyển “Thành phần dinh dưỡng thức ăn Việt Nam, của Viện dinh dưỡng thuộc bộ Y tế” thì ốc bươu có thành phần dinh dưỡng như sau:

Thanh-phan-dinh-duong-cua-bun-oc.png

Như vậy, trong thành phần của ốc bên cạnh một lượng khá lớn các chất khoáng cần thiết cho cơ thể như can xi và phốt pho còn chứa một lượng nhỏ các chất dinh dưỡng như protein và lipid. Tuy giá trị dinh dưỡng của bún ốc chủ yếu chỉ từ phần thịt ốc và nước hấp ốc cùng với các chất đường, bột từ bún nhưng có thể được xem như một món ăn có khả năng cung cấp một năng lượng khá cao từ các thành phần này.

Nguồn

  • Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Có thể bạn muốn xem

Don't forget to follow us on Facebook!