Bóng đè (hay ác mộng)

4. Bóng đè (hay ác mộng)

Ác mộng là những giấc mơ đầy lo âu và sợ hãi, các em nhớ lại rất chi tiết nội dung giấc mơ. Những giấc mơ thường cực kỳ phong phú và liên quan tới sự đe dọa cuộc sống, đến sự an toàn hoặc giá trị bản thân. Trong cơn điển hình, trẻ có rối loạn thần kinh thực vật mức độ vừa, nhưng không kêu thét hoặc vận động cơ thể. Vào lúc thức giấc, các em nhanh chóng trở nên nhanh nhẹn và định hướng được. Trẻ có thể tiếp xúc với những người khác, kể lại chi tiết cảm nhận giấc mơ ngay lúc đó và sáng hôm sau.

Ác mộng ở trẻ em thường không có rối loạn tâm lý kết hợp. Trái lại, ở người lớn, ác mộng thường có rối loạn tâm lý rõ rệt, hoặc dưới dạng một rối loạn nhân cách do sử dụng thuốc hướng thần (như benzodiazepin, thuốc chống trầm cảm 3 vòng...), cai thuốc đột ngột hoặc dùng thuốc an thần.

Trong dân gian, ở Anh cũng như ở Việt Nam, ác mộng thường được gọi là bóng đè vì trong mơ, người ta “thấy một con ma quỷ nào đấy đuổi người, rồi đè lên người khi đang ngủ, gây nghẹt thở, giãy giụa”. Gọi là bóng đè vì người ngủ cảm thấy bị nghẹt thở, tắc cổ, bị bóp cổ, sa bẫy, dìm xuống nước, chôn sống... dẫn đến kêu ú ớ, giãy giụa. Hiện tượng này thường xảy ra khi nằm ngửa, có người vỗ vai đánh thức mới dậy. Khi dậy, người đó nhớ lại chi tiết giấc mơ.

Đặc điểm của ác mộng là hay xảy ra ở 1/3 cuối giấc ngủ đêm, khi đang sâu, nên dễ phân biệt với mộng du và hoảng sợ ban đêm (hay ở 1/3 đầu giấc ngủ). Nếu có ác mộng thì khi thức dậy sẽ nhớ lại được chi tiết, còn khi có mộng du hay hoảng sợ ban đêm thì không thể nhớ được gì cả vì đó là rối loạn cảnh giới. Đối với ác mộng, phải đánh thức mới tỉnh, còn người mộng du và hoảng sợ ban đêm thì tự tỉnh.

Theo một thống kê, số học sinh có bóng đè một lần trong tháng là 30%. Người lớn bị bóng đè nhiều lần (trên 2 lần/tuần) sẽ có rối loạn giấc ngủ gồm thức đêm, khó ngủ, thời lượng ngủ ít, mệt mỏi, lo âu. Trẻ em cũng vậy. Đối với trẻ hay bị bóng đè, cha mẹ nên đánh thức cháu dậy, ôm hôn và âu yếm cháu, điều đó tốt hơn là chỉ đánh thức đơn thuần. Không cần dùng thuốc.

Tóm lại, ác mộng là giấc mơ đầy sợ hãi. Sau giấc mơ ấy, trẻ có thể nhớ lại chi tiết và không kêu thét như hoảng sợ ban đêm, không tự đi như mộng du. Trẻ có cảm giác như bị đè ngạt thở, càng giãy giụa càng bị đè, được đánh thức là tỉnh ngay. Trẻ em bị bóng đè thường do cảm xúc, người lớn có thể có rối loạn tâm lý.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Để trẻ em có giấc ngủ ngon
  • Tác giả: BS. Lê Văn Tri
  • Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, 2009
  • Nguồn: emiclib.com