Ai đã thủ tiêu vi khuẩn?

Ai đã thủ tiêu vi khuẩn?

Chuyện xảy ra vào năm 1917. Lúc đó bác sĩ Đê-ren đang côngại một bệnh viện ở Ca-na-đa. Sau nhiều năm theo dõi các bệnh nhân kiết lị do vi khuẩn Si-ga gây nên, bác sĩ nhận thấy nhiều trường hợp bệnh nhân không hề thuốc thang chạy chữa gì mà tự nhiên số vi khuẩn này trong ruột vẫn giảm dần. Cuối cùng, khi họ khỏi bệnh thì các vi khuẩn Si-ga cũng không còn một mống. Vậy những thủ phạm gây bệnh biến đi đâu? Phải chăng nó đã bị một kẻ thù cực kỳ bé nhỏ và hùng mạnh tiêu diệt?

Để khám phá điều bí ẩn này, bác sĩ Đê-ren đã lấy dịch hòa loãng phân của người bị bệnh kiết lị đem lọc qua màng lọc vi khuẩn. Tất cả các vi khuẩn đường ruột trong đó có Si-ga đều bị giữ lại trên lọc. Sau đó, Đê-ren đem dịch lọc rỏ vào môi trường cùng với một giọt vi khuẩn Si-ga thuần chủng. Nhưng sau một ngày đêm sống trong môi trường đầy đủ thức ăn và có nhiệt độ thích hợp, các vi khuẩn Si-ga vẫn phát triển bình thường coi như không có chuyện gì xảy ra.

Ngày này qua ngày khác, Đê-ren vẫn kiên trì lặp lại công việc đơn điệu và ít hy vọng đạt kết quả mong muốn. Nhưng rồi một buổi sớm mai kia, điều mong đợi của người bác sĩ say mê tìm tòi cũng đã đến, Đê-ren nở nụ cười sung sướng khi thấy trong môi trường dinh dưỡng có nước lọc phân, vi khuẩn kiết lị hoàn toàn không mọc được. Kỳ diệu thay! Hôm đó lại đúng là ngày mà bệnh của người ốm đã bắt đầu thuyên giảm. Để chắc ăn hơn, Đê-ren lại dùng nước lọc phân đó rỏ vào chỗ đầy những vi khuẩn Si-ga đang bò lúc nhúc. Chỉ một loáng sau toàn bộ bọn tội phạm gây bệnh kiết lị đã bị xé tan xác.

Không còn nghi ngờ gì nữa, lúc này bệnh nhân đã được những vị cứu tinh vô hình đến cứu giúp. Họ là những vi-rút chuyên bắt vi khuẩn ăn thịt. Có lẽ vì thế mà họ được gọi là thực khuẩn thế hay pha-gơ. Và lịch sử khoa học mãi mãi ghi nhớ công lao của bác sĩ Đê-ren người đầu tiên chỉ ra cho mọi người biết, chính vi khuẩn, kẻ gieo rắc không biết bao nhiêu bệnh tật nguy hiểm cho người và động vật cũng còn một kẻ thù đáng sợ: thực khuẩn thể. Tất nhiên, vào những năm 17 của thế kỷ 20, Đê-xen chưa thể nhìn tận mặt kẻ đã chiến thắng dễ dàng vi khuẩn Si-ga hung ác. Bởi một lẽ đơn giản là lúc đó chưa có kính hiển vi điện tử. Mặc dù những thực nghiệm của ông đầy tính thuyết phục nhưng những tiên đoán thông minh mà Đê-ren rút ra về sự tồn tại thực sự của thực khuẩn thể vẫn không khỏi có người ngờ vực. Chả là vì "trăm nghe không bằng một thấy" mà!

Bây giờ thì qua mắt thần hiển vi điện tử, bất kỳ ai cũng có thể thấy rõ thực khuẩn thể bằng xương bằng thịt hẳn hỏi.

Xin giới thiệu với các bạn một bức phác thảo chân dung thực khuẩn thể T2, k đã từng gieo nỗi kinh hoàng cho trực khuẩn đại tràng Cô-li, đồng thời cũng là kẻ tình nguyện làm vật hi sinh để giúp các nhà khoa học khám phá ra biết bao điều bí ẩn của sự sống, nhất là bí mật của di truyền ở thế giới sinh vật.

Nếu không kể tượng phật bà Quan Âm có 500 mặt trên một cái đầu lớn thì mỗi động vật và người thường chỉ có không quá một cái mặt trên đầu. Ấy vậy mà thực khuẩn thể T2 tuy chỉ có mỗi một đầu như chúng ta nhưng lại có tới 6 cái mặt giống hệt nhau, nom chẳng khác gì cái lăng kính 6 cạnh. Đã thế, ở đỉnh đầu lại nhọn hoắt như đầu cái bút chì mới vót khiến bộ mặt của nó lại càng thêm quái dị. Toàn bộ cái đầu của thực khuẩn thể đều được "đắp" bằng một loại nguyên vật liệu đồng nhất là prô-tê-in. Bên trong cái đầu này ẩn giấu một phân tử a-xít nu-clê-íc. Bên trong cái đầu này ẩn giấu một phân tử a-xít đê-zô-xy-ri-bô-nu-clê-íc (ADN) hình xoắn kép giống như hai con rắn quấn chặt lấy nhau cùng nằm cuộn tròn bất động.

Gắn liền với đầu thực khuẩn thể là một cái đuôi dài chừng 1000nm. Trong khi đường kính ở phần đầu đo được đến 65nm thì ở phần đuôi thót lại chỉ còn có 25nm. Gọi là đuôi cho ra vẻ thôi chứ thực khuẩn thể chẳng bao giờ làm nổi cái động tác ngoe nguẩy như đuôi chó để biểu lộ nỗi vui mừng. Bởi vì, trong đuôi có một ống hình trụ luôn luôn giữ cho nó ở tư thế cứng nhắc và hình dạng thẳng băng, không thể nào quay ngang, quặt ngửa được. Duy chỉ có lớp vỏ bao ngoài là gồm những cáp-xô-me xếp hình xoắn ốc là có thể co giãn như lò so được mà thôi.

Phần cuối đuôi của thực khuẩn thể có gắn một cái đĩa hình lục giác đều. Trên đĩa này nổi lên 6 cái gai đặc biệt. Ở đầu mỗi gai mọc ra một cái lông đuôi dài và mảnh bằng prô-tê-in. Các bạn chớ vội nghĩ đó là những vật trang trí để tăng thêm vẻ duyên dáng cho cô nàng T2. Ngay sau đây thôi, các bạn có thể chứng kiến ngay cái cảnh cô ta sử dụng những thứ đó làm các vũ khí lợi hại để tấn công vi khuẩn như thế nào.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Những điều kỳ lạ trong thế giới vi sinh vật
  • Tác giả: Vũ Kim Dũng
  • Nhà xuất bản Thanh Niên, 1984
  • Đánh máy (TVE): kimdungjay, ChungCH, Thuy_trang89, dinhrj, thaoican, lananha1, hainguyenspk và 4DHN
Don't forget to follow us on Facebook!