A Cốt Đả thiện chiến dùng ít thắng nhiều

A Cốt Đả thiện chiến dùng ít thắng nhiều

Nước Liêu từ Ngũ Đại tới Bắc Tống luôn là một cường quốc phương bắc, cùng tồn tại với các nước Trung Nguyên. Từ khi Tống Đạo Tông lên ngôi, nước Liêu ngày một suy yếu. Năm 1101, cùng năm khi Tống Huy Tông kế vị, Thiên Tộ đến Gia Luật Diêu Hỉ cũng kế vị ngai vàng nước Liêu. Thiên Tộ đế hoang dâm vô đạo, ngày càng áp bức bóc lột các tộc dân mình cai quản.

Tộc Nữ Chân bị áp bức nặng nhất, cư trú tại Bạch Sơn Hắc Thủy (địa khu hành chính Đông Bắc), mỗi năm phải tiến cống vàng bạc châu báu ngựa và “Hải Đông Thanh” cho nước Liêu. Hải Đông Thanh là một giống chim ưng, sinh sống tại miền duyên hải Nhật. Người Nữ Chân muốn có được Hải Đông Thanh phải luôn chiến đấu quyết liệt với các bộ lạc khác.

Mỗi năm, sứ thần nước Liêu tới đòi cống vật đều muốn có mỹ nhân hầu hạ, ngay cả phụ nữ có chồng cũng phải tới phục dịch. Người Nữ Chân vô cùng oán hận.

Năm Chính Hoà thứ ba đời Tống Hy Tông (năm 1113), Nữ Chân Tiết độ sứ Ô Nhã Thư bệnh chết, em trai ông là A Cốt Đả lên thay.

Năm Chính Hoà thứ tư (năm 1114), A Cốt Đả một mặt phái người dò la thực hư triều Liêu, mặt khác triệu tập các bộ lạc sở thuộc lại xây dựng thành lũy, trấn giữ nơi hiểm yếu, chế tạo binh khí, tăng cường chuẩn bị chiến tranh.

Vua Liêu biết A Cốt Đả đang chuẩn bị chống lại mình, lệnh cho thống soái Tiêu Thác Bốc Gia đóng quân trấn giữ châu Ninh Giang (đông nam Cát Lâm, Phù Dư) đề phòng bất trắc.

A Cốt Đả nói với tướng sĩ: “Chúng ta nên tấn công trước để chiếm thượng phong”. Ông tập trung hơn 2500 quân mã tiến về phía châu Ninh Giang. Khi quân sắp tới biên giới nước Liêu, A Cốt Đả phái bộ tướng là Tông Cán đốc thúc binh sĩ mau chóng vượt qua hào lũy quân Liêu dựng lên. A Cốt Đả vừa dẫn toàn quân vượt qua hào lũy thì tao ngộ với quân Bột Hải của Liêu. Quân Bột Hải đánh mạnh vào cánh trái quân Tông Cán, Tông Cán không địch nổi, từ từ thoái lui.

A Cốt Đả lệnh cho các cung thủ bắn tên yểm hộ cho Tông Cán. Tướng Liêu là Gia Luật Sắc Thực bỗng ngã ngựa, thuộc hạ của y xông lên cứu.

A Cốt Đả dùng tên bắn chết thuộc hạ của Gia Luật Sắc Thực và bắn bị thương Gia Luật Sắc Thực. Kỵ binh quân Liêu xông tới đều bị bắn gục, Gia Luật Sắc Thực nhổ tên mà chạy, các cung thủ bắn đuổi, Gia Luật Sắc Thực chết dưới trận mưa tên.

Quân Liêu mất tướng như rắn mất đầu, tranh nhau bỏ chạy. A Cốt Đả hạ lệnh: “Giết hết quân địch”. Quân Liêu đại bại. A Cốt Đả thừa thắng tiến công và vây hãm châu Ninh Giang.

Lúc này, Thiên Tộ đế của nước Liêu đang đi săn ở Khánh Châu thuộc vùng tây bắc Thượng Kinh, không biết quân Nữ Chân tiến công, khi hay tin châu Ninh Giang thất thủ, mới điều 7000 quân đến đóng tại Xuất Hà Điếm (tây huyện Triệu Nguyên, tỉnh Hắc Long Giang). Xuất Hà Điếm ở phía bắc sông Áp Tử, hai bên đốì đầu nhau. Tháng 11, A cốt Đả nhân khi đêm tối mang quân vượt sông Áp Tử, tập kích quân Liêu, giành thắng lợi.

Sau trận đánh bại quân Liêu tại Xuất Hà Điếm, lực lượng A Cốt Đả càng mạnh, các bộ lạc ở phía bắc nước Liêu đều theo hàng Nữ Chân. A Cốt Đả muốn thiên hạ qui phục nên năm Tống Chính Hoà thứ năm (năm 1115) nhằm Tết Nguyên Đán lên ngôi hoàng đế, lấy quốc hiệu là Đại Kim, đổi niên hiệu là Nguyên Thụ quốc.

Sau khi lên ngôi, A Cốt Đả xuất quân tiến đánh Íeh Châu (nay ở phía đông bắc Cát Lâm, Nông An). Quân Liêu bỏ thành rút về phủ Hoàng Long.

Vua Liêu hay tin bèn phái Đô thống hành quân là Gia Luật Ngạc Nhĩ Đa mang 20 vạn kỵ binh, 7 vạn bộ binh tập kết tại thành Đạt Lỗ Cổ (đông nam Xuất Hà Điếm) chờ quân Kim tấn công phủ Hoàng Long thì đánh tập hậu vào châu Ninh Giang. A Cốt Đả biết tin, tập trung binh lực về thành Đạt Lỗ Cổ nghênh chiến.

Quân Kim đến Đạt Lỗ cổ, A Cốt Đả thấy quân Liêu đóng rải rác khắp nơi, tinh thần ủ rũ, bèn nói với thuộc hạ rằng: “Quân Liêu nhiều nhưng lòng quân rối loạn, thấy quân ta đến đã tự khiếp sợ, chúng ta hãy nắm lấy cơ hội này mà tấn công”.

Liền đó ông truyền lệnh cho các tướng bày trận trên cao nguyên, lệnh cho Tông Hùng mang kỵ binh tiến đánh vào sườn trái quân Liêu.

Tông Hùng chỉ huy kỵ bính tấn công, quân Liêu ở sườn trái địch không nổi phải tháo chạy, nhưng sườn phải vẫn ngoan cường chống cự. Tông Hùng bèn dùng toàn lực tấn công sườn phải đánh tan quân Liêu, rồi truy kích, bao vây doanh trại quân Liêu. Sáng sớm ngày thứ hai, quân Liêu phá vây mà chạy. A Cốt Đả truy kích, giết sạch quân Liêu.

Tháng 8, A Cốt Đả lại tiến quân tới phủ Hoàng Long. A Cốt Đả thấy phủ Hoàng Long thành trì kiên cố lại có tinh binh trấn giữ, nên hạ lệnh vây mà không công. Tháng 9, quân trong thành mất hết tinh thần chiến đấu, quân Kim đánh 1 trận đã hạ được thành.

Thiên Tộ đế được tin phủ Hoàng Long thất thủ thì vô cùng sợ hãi, tháng 11, vua Liêu đích thân chỉ huy 70 vạn đại quân phân ba lộ, tiến tới phủ Hoàng Long công kích quân Kim.

A Cốt Đả thấy Thiên Tộ đế đích thân chỉ huy đại quân thì cố thủ không ra. Sau vài ngày quân Kim bắt sông được một viên quan của Liêu, biết tin sau khi Thiên Tộ đế xuất chinh. Gia Luật Trương Nô định mưu phản, Thiên Tộ đế bắt đầu lui binh. A Cốt Đả xua quân truy sát.

Khi quân Kim tới Hộ Bộ Đáp Cương, A Cốt Đả nói: “Địch nhiều ta ít, không thể chia nhỏ quân ra. Ta thấy binh mã quân Liêu, trung quân mạnh nhất, Liêu chúa ắt ở trong đó, chỉ cần đánh bại cánh quân này thì có thể thắng lợi hoàn toàn”.

Vì thế ông lệnh cho hữu quân tấn công, tả quân hợp công. Trung quân của Liêu vừa thua, 3 quân đã rối loạn, quăng vũ khí mà chạy.

Sau trận này, Thiên Tộ đế mất hết lực lượng thảo phạt A Cốt Đả. Quân Kim càng đánh càng hăng, chỉ vài năm sau chiếm được Đông Kinh, Thượng Kinh, chiếm lĩnh miền đông bắc.

"Thức chúng quả chi dụng giả, thắng”

Biết được cách dùng binh nhiều ít khác nhau, thì có thể giành thắng lợi.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Binh pháp Tôn Tử và hơn 200 trận đánh nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc
  • Tác giả: Hoàng Phác Dân, Ngô Như Tung
  • Dịch giả: Lê Khánh Trường
  • Nhà xuất bản Mũi Cà Mau
  • Nguồn: tusachcuaban
Don't forget to follow us on Facebook!