Đội quân ma

Đội quân ma

Khi nhuộm vi khuẩn bằng dung dịch i-ốt, người ta thấy trong cơ thể chúng xuất hiện những hạt bắt màu xanh, màu đỏ nâu hoặc đỏ xanh. Không nghi ngờ gì nữa, đây là những hạt tinh bột, đex-trin hoặc gly-cô-gen. Nhưng có điều rất lạ là không phải lúc nào cũng quan sát thấy những hạt bắt màu với i-ốt. Chúng khi ẩn, khi hiện như những bóng ma. Vậy vi khuẩn "nuôi" đội quân "ma" này để làm gì?

Sau nhiều lần theo dõi, người ta thấy sự hiện diện của đội quân này có liên quan đến vấn đề thiếu hay thừa lương thực cung cấp cho vi khuẩn. Nếu nó được ăn uống no nê thì chẳng bao lâu đội quân áo xanh, áo đỏ nâu sẽ xuất hiện khi nhuộm i-ốt. Nhưng hễ bỏ đói nó ít lâu thì số quân này càng giảm sút rồi biến hẳn.

Thì ra đội quân "ma" tinh bột, đex-trin, gly-cô-gen của vi khuẩn chẳng qua chỉ là các kho dự trữ dã chiến các loại thức ăn các-bon tế bào. Khi môi trường bị cạn nguồn thức ăn này, nó sẽ đem cho khi dự trữ "chiến lược" ra sử dụng để sống qua những ngày thiếu đói.

Một lần khi quan sát vi khuẩn lưu huỳnh. Mey-e phát hiện thấy có những hạt bắt màu rất ngược đời. Nếu nhuộm tế bào bằng xanh mê-ty-len thì nó không bắt màu xanh da trời như tế bào chất mà lại biến thành màu đỏ tím. Mey-e liền đặt tên cho chúng là vô-tu-lin hay còn gọi là dị nhiễm sắc. Vô-lu-tin thường có dạng hình tròn, đường kính khoảng 0,5 mi-crô-mét và tan trong nước nóng 80 độ C hoặc dung dịch kiềm. Nó là phức chất của pô-ly-phốt-phát, li-pô-prô-tê-ít, a-xít-nu-clê-ic và ma-nhê. Đây chính là những kho dự trữ quan trọng nguồn thức ăn ni-tơ và phôt-pho cho tế bào.

Khi vi khuẩn rơi vào chỗ có nhiều đường, gly-xê-rin hoặc các hợp chất các-bon dễ tiêu khác chúng trở nên béo mập vì tích lũy nhiều mỡ. Nhưng trong cơ thể vi khuẩn, mỡ không xếp thành từng lá như ở động vật. Mà để rải rác trong các giọt hình tròn. Khi thức ăn trở nên khó hiếm, vi khuẩn ung dung mở kho coi như nguồn dự trữ về các-bon và năng lượng để cung cấp cho cơ thể.

Chỉ mới lướt qua các loại kho lương thực, thực phẩm của vi khuẩn ta cũng có thể thấy vi khuẩn khéo biết lo xa biết nhường nào. Có lẽ chúng cũng biết thân phận bé bỏng, cô đơn của mình không dễ gì kiếm đủ miếng ăn hàng ngày. Cảnh bữa đói bữa no thường xuyên xảy ra trong suốt cuộc đời vi khuẩn. Khi thiếu đói, chúng không thể trông cậy vào ai ngoài bản thân mình. Vì vậy, khi may mắn được rơi vào cảnh "chuột sa chĩnh gạo" thì việc vi khuẩn quan tâm đầu tiên là tích trữ cho thật nhiều chất đường, đạm và chất béo trong các kho tàng đặt ngay trong cơ thể.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tác phẩm: Những điều kỳ lạ trong thế giới vi sinh vật
  • Tác giả: Vũ Kim Dũng
  • Nhà xuất bản Thanh Niên, 1984
  • Đánh máy (TVE): kimdungjay, ChungCH, Thuy_trang89, dinhrj, thaoican, lananha1, hainguyenspk và 4DHN
"Like" us to know more!