Đọc lại

8. Đọc lại

Đọc một lần chưa phải là học. Vì chỉ mới có những cảm tưởng mờ mờ, không nhớ rõ được gì. Nên phải đọc lại.

Nhiều tác giả khuyên trước khi đọc một cuốn nào hãy mở coi mục lục, suy nghĩ về nhan đề mỗi chương đã.

Trong cuốn này, như bạn đã thấy, đầu mỗi chương tôi có chép lại ý trong chương. Chẳng hạn như chương sau có 5 điểm:

1. Bốn qui tắc của Descartes.

2. Giả thuyết và thành kiến.

3. Lý luận bằng cách loại suy.

4. Tật “sờ voi”.

5. Chính danh là việc cần thiết.

Bạn suy nghĩ, tìm ý về mỗi điểm ấy xong rồi hãy đọc để so sánh ý của bạn với ý của tôi.

Rồi trước khi đọc lại lượt thứ nhì, bạn cũng nên theo bảng mục lục[1], rán nhớ lại những ý tôi đã phô diễn xem có nhớ đủ không.

Lối đọc sách đó rất có lợi, luyện óc phán đoán và ký tính của ta.

Nên đọc lại lúc nào? Sau khi đọc xong mỗi chương hay sau khi đọc đã hết cuốn?

Điều ấy còn tùy loại sách: đọc tiểu thuyết thì có thể đọc theo cách sau; đọc về triết lý thì phải theo cách trước. Cũng còn tùy tính tình mỗi người, như trên tôi đã nói; Emile Faguet đọc mỗi đoạn mỗi ngừng để suy nghĩ, phê bình; Jules Lamaître thì để tác giả lôi cuốn, phải đọc một hơi cho hết.

Sách hồi này nhiều quá mà cũng rẻ quá. Phải, dù sao sách cũng vẫn là rẻ. Bạn thử tưởng tượng 50 năm trước, các cụ muốn kiếm một quyển Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ phải mất bao nhiêu tiền và công phu. Ông nội tôi ở Sơn Tây, phải nhắn người ở Hà Nội mua giùm vì bộ đó chỉ bán ở phố Hàng Gai. Phải tốn 1 quan tiền, bằng 400-500$ bây giờ[2] và phải đợi hàng tháng mới có. Còn bây giờ chúng ta chỉ bỏ ra bốn chục đồng là có ngay một bản dịch của Trúc Khê.

Vì sách rẻ lại nhiều nên chúng ta quen đọc rất mau, phí thì giờ mà lại không có ích lợi gì cho ta cả.

Chú thích

  1. Bảng Mục lục rất cần thiết. Một bảng Mục lục đầy đủ chi tiết giúp ta dễ kiếm lại mỗi đoạn chính trong sách. Tiếc rằng ở nước ta, nhiều tác giả chưa thấy sự lợi ích ấy. Ngay như Trần Trọng Kim soạn bộ Nho Giáo công phu như vậy mà cũng không làm một bảng mục lục cho kỹ lưỡng. Thiên “Hình chi ha học” dài 80 trang trong đó có 4 phần, mỗi phần lại chia làm nhiều đoạn mà trên bảng Mục lục ta chỉ thấy mỗi hàng ghi nhan đề của thiên thôi. Thành thử có lần tôi muốn coi lại tư tưởng của Khổng Tử về hiếu, lễ... phải lật từng trang trong thiên để kiếm.
    Một tác giả Pháp nói rằng hễ gặp cuốn sách nào mà không có Mục lục thì nên liệng nó đi. Lời ấy không phải là quá đáng.
    Tôi muốn nói thêm: Cuốn nào mà Mục lục sơ sài quá thì dù bán rẻ mấy cũng vẫn là đắt vì muốn dùng nó ta phải bỏ ra 1-2 giờ làm lại bản mục lục. Trong 1-2 giờ đó ta có thể kiếm được đôi ba giá tiền cuốn sách.
    Đọc bảng mục lục những sách khảo cứu của Âu, Mỹ mà ham: phân minh, đầy đủ; lại có thêm những bảng ghi tên hoặc ý đã kể trong sách, sự tra cứu, nhờ đó dễ dàng vô cùng.
  2. Hồi ấy lương Huấn Đạo, Giáo thụ là 10 quan và một đồng ăn 8 quan.

Tác phẩm, tác giả, nguồn

  • Tên sách: Tự học - Một nhu cầu của thời đại
  • Tác giả: Nguyễn Hiến Lê
  • Nguồn: Bản scan do Townguyen cung cấp (e-thuvien.com)
  • Đánh máy: Trieuthoa
  • Tạo eBook lần đầu và tạo lại: Goldfish (10-06-2013)

Có thể bạn muốn xem